İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Vatandaşın bankalara kredi borcu 2002 yılında sadece 6,3 milyar TL idi. 2007 yılına geldiğinde bu borç 94 milyar TL oldu. 2016 yılına gelindiğinde 420 milyar TL’yi geçen kredi borcu son dört yılda iki katından fazla artış ile 2020 sonunu 821 milyar TL düzeyinde kapadı. 2021 ilk çeyreğinde 846 milyar TL’ye yükselmiş durumda. ...Devamı.»
2002’de 70’lik rakının fiyatı 8.25 TL civarındayken aradan geçen 19 yılda fiyat yüzde 2 bin artışla 175 liraya fırladı. Alkol oranı yüzde 45 olan 70’lik rakının yüzde 287’si vergilerden oluşuyor. 70’lik rakıdaki vergi oranı alkol oranının 2.5 katını aşıyor. Pandemi, yasaklar, fahiş zamlar ve mahalle baskısı nedeniyle Türkiye’de alkollü içki tüketimi dramatik şekilde düşüyor. 2020 yılında Türkiye’de toplam alkollü içki tüketimi bir önceki yıla göre 19 milyon 981 bin litre azalışla, 1 milyar 8 milyon 180 bin litreye geriledi. Geçen yıl en dramatik azalış bira kategorisinde görüldü. ...Devamı.»
TCMB'nin yurt dışı ve yurt içindeki bankalardan swap (takas) ile ödünç aldığı döviz ve altınlar düşüldüğünde brüt rezervi 2020 yılında 55,7 milyar dolar azaldı. IMF verilerine göre, rezerv kaybında Türkiye 2020 yılında birinci oldu. Merkez Bankası (TCMB) rezervlerinde son iki yıldaki sert düşüş siyasi gündemde de kendine yer bulurken, diğer ülkelerle yapılan karşılaştırma çarpıcı sonuçlara işaret ediyor. ...Devamı.»
Korona krizi İstanbul'a gelen turist sayısında yüzde 66,4'lük gerilemeye yol açtı. En çok turist Rusya Federasyonu ve Almanya'dan geldi. 2020 yılında, İstanbul’a gelen yabancı turist sayısı yüzde 66,4 azalarak 5 milyona geriledi. En çok turist Rusya Federasyonu ve Almanya'dan geldi. 2019 yılının ilk beş ayında İstanbul'a gelen turist sayısı 5 milyon 415 bin olarak kaydedilmişti. ...Devamı.»
Avrupa Birliği (AB), Türkiye’nin ekim ayına kadar vergi kaçakçılığıyla ilgili alınan taahhütlere uymadığı takdirde ‘vergi cennetleri’ olarak nitelendirilen ‘kara liste’ye alınacağını duyurdu. Euronews Türkçe’nin haberine göre AB’den diplomatlar AFP’ye verdikleri demeçte, Türkiye’ye daha önce 2020 yılı sonuna kadar verilen sürenin Ekim 2021’e uzatılmasına karar verildiğini açıkladı. ...Devamı.»
İzmir Aliağa’da yeni yapılacak liman için Kyme antik kenti belirlendi. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı liman için hazırlanan imar planını yılın son gününde onayladı. Proje kapsamında 88 bin metrekarelik dolgu yapılacak. Geçen yıl arkeolojik niteliği birinci dereceden üçüncü dereceye düşürülen antik kentin önemli bir kısmı yok olacak. ...Devamı.»
Katar Emiri'nin Ankara ziyaretinde iki ülke arasında 10 anlaşmaya imza atıldı. Buna göre Borsa İstanbul'un yüzde 10 payı Katar Yatırım Otoritesi'ne devrediliyor, Katarlılar İstinye Park'a da ortak oluyor. Türkiye Varlık Fonu (TVF) ve Katar Yatırım Otoritesi (QIA), Borsa İstanbul'un yüzde 10 payının QIA'ya devri için mutabakat anlaşması imzaladı. TVF'den yapılan açıklamada, TVF CEO’su Zafer Sönmez ile QIA CEO'su Mansoor bin Ebrahim Al-Mahmoud tarafından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşen törende anlaşmaya imza atıldığı ve "anlaşmanın Borsa İstanbul'un yönetişimi için iki kurumun gelecekte yapabileceği işbirliğini de kapsadığı belirtildi. ...Devamı.»
Asya-Pasifik bölgesindeki 15 ülke, dünyanın en büyük serbest ticaret anlaşması olarak bilinen Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık anlaşmasını imzaladı. Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği'nin (ASEAN) 37. Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) görüşmesinde, ASEAN üyeleri Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam ile birliğin diyalog ortaklarından Avustralya, Çin, Japonya, Güney Kore ve Yeni Zelanda liderleri, 8 yıl süren müzakerelerin ardından anlaşmaya vardı. ...Devamı.»
Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (MB) uzun zaman aradan sonra faiz arttırımına gitti ve politika faizini 8.25'ten 10.25'e çıkardı. Ancak buna rağmen dolar ve euro kurundaki yükseliş hız kesmeden devam etti. Gelişmelere ilişkin sorularını yanıtlayan ekonomist Prof.Dr. Yalçın Karatepe bu durumun birkaç temel nedeni olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: ...Devamı.»
İspanya, koronavirüs etkisiyle ekonomik anlamda büyük bir darbe alıyor. INE ( Ulusal İstatistik Enstitüsü) verilerine göre, bir ülkenin zenginliğinin gelişimini ölçmenin ana göstergesi olan gayri safi yurtiçi hasıla, İspanya için Ocak ve Mart ayları arasında % 5,2 düştü. Bu, 1970'te başlayan tarihsel serideki en büyük düşüşü temsil ediyor. İspanyol bankasının 2021 yılı için öngördüğü toparlanma, düşüşü telafi edecek kadar güçlü olmayacak, bu nedenle 2022'ye hatta 2023'e kadar tam bir toparlanma mümkün gözükmüyor. ...Devamı.»
Çin'de ortaya çıkan koronavirüs salgını dünya çapında hemen hemen tüm ülkelere yayıldı. ABD'deki Johns Hopkins Üniversitesi'nin verilerine göre, 1 Temmuz itibarıyla toplam vaka sayısı 10,5 milyona, can kaybı ise 512 bine yaklaştı. Peki salgının ekonomik etkileri ne oldu? ...Devamı.»
CHP Genel Başkan Yardımcısı Aykut Erdoğan işsizlik raporu yayınlandı. Mart ayında işsizlik bir önceki aya göre 40 baz puan geçen yılın aynı ayına göre 90 baz azalarak yüzde 13.2 oldu. Mevsimsel etkilerden arındırılmış verilere göre ise işsizlik bir önceki aya göre 30 baz puan artarak yüzde 13.0’e yükseldi. İşsiz sayısı bir önceki aya göre 257 bin, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre 573 bin kişi azalarak 3 milyon 971 bin kişi olurken, mevsimsel etkilerden arındırılmış verilere göre de işsiz sayısı bir önceki aya göre 64 bin kişi azalarak 3 milyon 972 bin kişi oldu. ...Devamı.»
Nouriel Roubini, korona virüsü salgınının küresel ekonomide 10 yıl sürecek bir buhrana neden olabileceğini vurguladı. Kriz kâhin olarak bilinen Prof. Dr. Nouriel Roubini, koronavirüsü salgınıyla birlikte küresel ekonomide buhran yaşanacağı öngörüsünde bulundu. Uluslararası Para Fonu (IMF) mevcut durumu 1929-1932 döneminde ABD’de başlayıp tüm dünyaya yayılan ve “büyük buhran” olarak adlandırılan ekonomik krize gönderme yaparak “büyük tecrit” olarak adlandırmıştı. ...Devamı.»
Koronavirüs pandemisi yüzünden işinden olan ve maddi sıkıntıya düşen milyonlarca Avustralyalı, federal hükümetin açıkladığı çeşitli program ve paketlerden yararlanmayı hedefliyor. Her gün artan sayıda Avustralyalı, koronavirüsün neden olduğu büyük küresel ekonomik kriz yüzünden devlet yardımlarını araştırmaya başladı. Federal hükümet de son haftalarda çeşitli yeni yardım paketleri açıkladı ve bunlardan yararlanmayı kolaylaştırdı. ...Devamı.»
Dünya çapında milyonlarca işçi, eşi görülmemiş bir ekonomik ve toplumsal kriz koşulları yaratan koronavirüs salgını nedeniyle işten çıkarılıyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), önümüzdeki birkaç ay içinde 25 milyon işçinin daha işsizler ordusu saflarına katılabileceği uyarısında bulundu. 2008-09 küresel mali krizi, küresel işsizliği 22 milyon arttırmıştı. ...Devamı.»
Dünya en son 2008 Büyük Finansal Krizi ardından 2009’da %0.9 daralmıştı. GS ve MS’e göre, durgunluk bu kez o denli kötü olmayacak ve dünyanın yılın ikinci yarısında toparlanma ihtimali de var. Bloomberg’e göre Goldman Sachs ve Morgan Stanley ekonomistleri Wall Street’teki diğer meslektaşlarına uyarak dünyada resesyon yani ekonomik daralmanın başladığını rapor ettiler. Artık soru “kaç ay” ve “ne kadar derin?” ...Devamı.»
Virüs sebebiyle en çok etkilenecek ekonomilerin Hong Kong, Güney Kore, Japonya, Almanya ve ABD olduğu belirtildi. Koronavirüs etkisi ile dünya genelinde büyüme beklentileri aşağı yönlü revize ediliyor. Üretim ve ticaretin sekteye uğraması nedeniyle Çin'e yapılan mal ve hizmet ihracatında haftalık 26 milyar dolara yakın kayıp yaşanabileceği hesaplandı. ...Devamı.»
Son 5 yıllık dönemde en yüksek fiyat artışının yaşandığı harcama grubu alkollü içecek olurken, ortalamanın üzerinde artış kaydeden gıda enflasyonu giyim grubuyla arayı açtı. Son 5 yıllık dönemde tüketici enflasyonunda en yüksek oranlı artışın yaşandığı grup yüzde 135’le alkollü içkiler olurken, ortalamanın üzerinde artış kaydeden gıda enflasyonu, giyim grubuyla arayı açtı. Gıdadaki artış yüzde 85 ile ortalama enflasyonun 7 puan üzerinde gerçekleşti. Giyim ve ayakkabı grubunda son 5 yılda kaydedilen artış ise yüzde 52 olarak belirlendi. ...Devamı.»
Birleşik Kamu İş: Gıda fiyatlarında yıllık enflasyon yüzde 36.9… KAMUAR’ın, Ankara’daki pazar ve marketlerden fiyatlarını her ay düzenli olarak derlediği ve en fazla tüketilen 77 gıda maddesinden oluşan bir sepeti esas alarak yaptığı “halkın enflasyonu” araştırmasının ekim ayı sonuçları açıklandı. Araştırmaya göre gıda harcamalarında bir önceki yılın aynı ayına oranla (Ekim 2018) yüzde 36.9 artış yaşandı. ...Devamı.»
Son büyüme ve enflasyon verileri, geçen bir yılda krizle boğuşan Türk ekonomisine ilişkin beklentilerde temkinli bir iyileşme yarattı. Ancak krizden çıkış reçetesinin hala olmayışı, 2020’ye ilişkin kaygıları artırıyor. Hafta başında Türkiye ekonomisinde art arda açıklanan iki önemli makro-ekonomik veri, piyasalarda bir miktar rahatlama yarattı. Ancak ekonominin yakın gelecekteki performansına ilişkin soru işaretleri sürüyor. ...Devamı.»