İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Bir zamanlar açık ara dünya devi olan Alman otomotiv endüstrisi, eski ihtişamını kaybediyor. Endüstri, Çin'in elektromobilite alanındaki başarısı karşısında zor durumda. Ekonomik açıdan aydınlık bir dönem yaşamayan Almanya'da siparişler azalıyor, alım gücü düşüyor. İşlerin yolunda gitmediği bu ortamda, otomobil üreticileri de büyük zorluklarla karşı karşıya. Elektromobiliteye geçiş ve otonom sürüşün geliştirilmesi gibi planlar, devasa bir maliyeti beraberinde getiriyor. Bu amaçlara ulaşılması için gereken mali kaynakların, siyaset tarafından giderek daha az arzulanan içten yanmalı motora sahip araçlar üzerinden sağlanmak zorunda olması da ayrı bir çelişki. ...Devamı.»
İrlandalı yetkililerin açıklamasına göre, Facebook'un çatı şirketi olan Meta, var olan bir mahkeme kararını ihlal ederek Avrupalı kullanıcıların verilerini ABD'ye aktardığı için 1,2 milyar euro rekor para cezasına çarptırıldı. Avrupa Birliği (AB) adına hareket eden İrlanda Veri Koruma Komisyonu (DPC), Avrupa Veri Koruma Kurulu'nun (EDPB) kendisine "1,2 milyar euro tutarında idari para cezası" toplama talimatı verdiğini duyurdu. ...Devamı.»
Merkezi İngiltere'de bulunan telekomünikasyon şirketi BT, 2030 yılına kadar dijitalleşme ve yapay zekanın kullanımının artmasıyla 55 bin çalışanını işten çıkarmayı planladığını açıkladı. İngiltere’nin en büyük genişbant ve mobil sağlayıcısı olan BT Group, fiber dağıtımını tamamlayıp yapay zekaya uyum sağladıkça 2030 yılına kadar 55 bin çalışanını işten çıkarmayı planlıyor. ...Devamı.»
Türkiye’de resmi yıllık enflasyon mart ayında yüzde 51 oldu. Gıda fiyatlarındaki yıllık artış ise yüzde 67. Dünyada gıda fiyatları ise son 12 aydır düşüyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) açıkladığı Küresel Gıda Fiyat Endeksi son bir yılda yüzde 21 düştü. Son iki yıla bakıldığında Türkiye’deki gıda enflasyonu yüzde 187. Aynı dönemde dünyadaki artış ise sadece yüzde 6’da kalırken Avrupa Birliği’nde de yüzde 26. Gıda enflasyonunun en yüksek olduğu ülkeler hangileri? Dünyada ve Avrupa’da gıda enflasyonu ne durumda? ...Devamı.»
Enflasyon Avrupa’da aldı başını gidiyor. Aylardan beri akıl almaz yollarla fiyatlar neredeyse iki günde bir artırılıyor. Fransa’da yıllardan beri ilk kez enflasyon yüzde 5,8 ile 6,1 arasında dalgalanıyor. Bu enflasyonun ortalaması. Ücretlileri, emekçileri, emeklileri, işsizleri ve bütün dar gelirlileri birinci derecede ilgilendiren un, pirinç, makarna, zeytinyağı ve benzeri kimi temel gıda ürününün fiyatı yüzde 15 veya yüzde 20 artırıldı. ...Devamı.»
1 milyon doların üzerinde serveti olan on binlerce kişi Birleşik Arap Emirlikleri, Avustralya ve Singapur’a rotayı kırıyor. Dünyada 35'ten fazla ofisiyle yatırım yoluyla vatandaşlık ve oturum programları danışmanlığı hizmeti veren Henley & Partners, Henley Küresel Vatandaşlık Raporu'nu yayımladı. 1 milyon doların üzerinde serveti olan kişilerin göçlerine odaklanılan rapora göre; Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş, bu seneki göçün en önemli nedeni olarak öne çıkıyor. ...Devamı.»
İngiltere'de irili ufaklı 70 şirkette çalışan 3300'den fazla işçi, "dünyanın en büyük yeni çalışma düzeni denemesi" kapsamında bugünden itibaren ücret kaybı olmadan haftada 4 gün çalışmaya başlıyor. 6 ay sürecek pilot uygulama, haftada 4 gün çalışma yönünde kampanya yürüten 4 Day Week Global (4 Günlük Çalışma Haftası) ile Autonomy adlı düşünce kuruluşu, 4 Day Week İngiltere kampanya grubu ve Cambridge Üniversitesi, Oxford Üniversitesi ve Boston College'daki araştırmacılarla ortaklaşa düzenleniyor. ...Devamı.»
AB, ABD ve müttefikleri, belirlenmiş Rus bankaları uluslararası ödeme sistemi SWIFT'ten çıkarmak konusunda anlaştı. Alman hükümet sözcüsü yaptığı açıklamada, hamlenin söz konusu kurumları uluslararası finansal sistemden çıkarmayı ve küresel operasyonlarını da büyük ölçüde kısıtlamayı amaçladığını belirtti. Rusya, petrol ve doğal gaz ihracatı için büyük ölçüde SWIFT sistemine bağlı. ...Devamı.»
Çin'in açıkladığı yeni 'robotlaşma' planı, 2025'te iç imalat sanayinin yüzde 70'nin operasyonlarını dijital yürütmesini öngörüyor. ABD ile Çin arasındaki yüksek teknoloji rekabeti kızışırken, Çin'de Sanayi ve Enformasyon Teknolojisi Bakanlığı dahil bir dizi hükümet kurumu, robot devrimine öncülük etmeye yönelik ortak plan açıkladı. ...Devamı.»
Açıklanan "Global Gateway" adlı projeye 300 milyar euro akıtılması planlanıyor. Avrupa Birliği (AB), 300 milyar euro hacmindeki yatırım programıyla Çin'in yeni İpek Yolu projesine rakip olmayı hedefliyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'ın Çarşamba günü Brüksel'de kamuoyuna tanıttığı proje çerçevesinde, 2027 yılına kadar kamu ve özel kaynaklar kullanılarak dünya çapında yol, demiryolu gibi trafik bağlantıları ile deniz altından geçen fiber optik internet kabloları, elektrik şebekeleri gibi altyapı projelerine ve sağlık sistemine yatırım yapılacak. ...Devamı.»
Çin'in en büyük gayrimenkul şirketlerinden biri olan Evergrande'nin içinde bulunduğu mali kriz yüzünden finansal piyasalarda panik havası hakim. Perşembe günü şirketin Çin'deki ve yurt dışındaki alacaklılarına milyonlarca dolarlık ödeme yapması gerekiyordu. Ülkedeki alacaklılarla bir anlaşma yapılmış olsa da dünyanın en borçlu gayrimenkul geliştiricisi konumunda olan Evergrande'in yurt dışındaki bono sahiplerine halen 83,5 milyon dolar ödeme borcu var. ...Devamı.»
Avrupa, Covid-19'un neden olduğu karantina sonrası enerji fiyatlarında rekor kıran artışla mücadele ediyor. Aşırı soğuk ve sıcak hava dalgalarından dolayı artan enerji tüketimi ve arz kısıtları, yüksek fiyatların nedenlerinden bazıları. Analistler, geçici ve yapısal sorunların bir karışımıyla şiddetlenen krizin uzayacağı konusunda uyarıyor. Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası Başlık Transfer Tesisi'nde (TTF) fiyatlar, ocak ayında megavatsaat başı 16 Euro'dan Eylül ortasında 75 Euro'ya kadar çıktı. Bu, bir yıldan daha az sürede yüzde 360'dan fazla artış anlamına geliyor. ...Devamı.»
ABD’de tüketicinin gıda ve enerji grubu hariç satın aldığı mal ve hizmetlerdeki enflasyonu gösteren Çekirdek Kişisel Tüketim Giderleri, Nisan ayında aylık bazda %0,7 ve yıllık bazda %3,1 artışla beklentilerin çok üzerinde geldi. Temmuz 1992’den bu yana en büyük artış. Federal Rezerv’in enflasyon hedefi için resmi olarak kullandığı PCE fiyat endeksi bir yıl öncesine göre %3,6 yükseldi. PCE, enflasyon verisinin öncü göstergesi olarak Fed tarafından dikkatle izleniyor. ...Devamı.»
Avrupa Birliği (AB), Türkiye’nin ekim ayına kadar vergi kaçakçılığıyla ilgili alınan taahhütlere uymadığı takdirde ‘vergi cennetleri’ olarak nitelendirilen ‘kara liste’ye alınacağını duyurdu. Euronews Türkçe’nin haberine göre AB’den diplomatlar AFP’ye verdikleri demeçte, Türkiye’ye daha önce 2020 yılı sonuna kadar verilen sürenin Ekim 2021’e uzatılmasına karar verildiğini açıkladı. ...Devamı.»
Asya-Pasifik bölgesindeki 15 ülke, dünyanın en büyük serbest ticaret anlaşması olarak bilinen Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık anlaşmasını imzaladı. Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği'nin (ASEAN) 37. Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) görüşmesinde, ASEAN üyeleri Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam ile birliğin diyalog ortaklarından Avustralya, Çin, Japonya, Güney Kore ve Yeni Zelanda liderleri, 8 yıl süren müzakerelerin ardından anlaşmaya vardı. ...Devamı.»
İspanya, koronavirüs etkisiyle ekonomik anlamda büyük bir darbe alıyor. INE ( Ulusal İstatistik Enstitüsü) verilerine göre, bir ülkenin zenginliğinin gelişimini ölçmenin ana göstergesi olan gayri safi yurtiçi hasıla, İspanya için Ocak ve Mart ayları arasında % 5,2 düştü. Bu, 1970'te başlayan tarihsel serideki en büyük düşüşü temsil ediyor. İspanyol bankasının 2021 yılı için öngördüğü toparlanma, düşüşü telafi edecek kadar güçlü olmayacak, bu nedenle 2022'ye hatta 2023'e kadar tam bir toparlanma mümkün gözükmüyor. ...Devamı.»
Çin'de ortaya çıkan koronavirüs salgını dünya çapında hemen hemen tüm ülkelere yayıldı. ABD'deki Johns Hopkins Üniversitesi'nin verilerine göre, 1 Temmuz itibarıyla toplam vaka sayısı 10,5 milyona, can kaybı ise 512 bine yaklaştı. Peki salgının ekonomik etkileri ne oldu? ...Devamı.»
Nouriel Roubini, korona virüsü salgınının küresel ekonomide 10 yıl sürecek bir buhrana neden olabileceğini vurguladı. Kriz kâhin olarak bilinen Prof. Dr. Nouriel Roubini, koronavirüsü salgınıyla birlikte küresel ekonomide buhran yaşanacağı öngörüsünde bulundu. Uluslararası Para Fonu (IMF) mevcut durumu 1929-1932 döneminde ABD’de başlayıp tüm dünyaya yayılan ve “büyük buhran” olarak adlandırılan ekonomik krize gönderme yaparak “büyük tecrit” olarak adlandırmıştı. ...Devamı.»
Dünya çapında milyonlarca işçi, eşi görülmemiş bir ekonomik ve toplumsal kriz koşulları yaratan koronavirüs salgını nedeniyle işten çıkarılıyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), önümüzdeki birkaç ay içinde 25 milyon işçinin daha işsizler ordusu saflarına katılabileceği uyarısında bulundu. 2008-09 küresel mali krizi, küresel işsizliği 22 milyon arttırmıştı. ...Devamı.»
Dünya en son 2008 Büyük Finansal Krizi ardından 2009’da %0.9 daralmıştı. GS ve MS’e göre, durgunluk bu kez o denli kötü olmayacak ve dünyanın yılın ikinci yarısında toparlanma ihtimali de var. Bloomberg’e göre Goldman Sachs ve Morgan Stanley ekonomistleri Wall Street’teki diğer meslektaşlarına uyarak dünyada resesyon yani ekonomik daralmanın başladığını rapor ettiler. Artık soru “kaç ay” ve “ne kadar derin?” ...Devamı.»