İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Avrupa Parlamentosu, 26 Kasım’da aldığı kararla sosyal medya kullanımında asgari yaş sınırının 16 olması yönünde tavsiyede bulundu. Karar bağlayıcı olmasa da 13 yaş altı çocukların sosyal medyaya erişiminin tamamen yasaklanması ve video paylaşım platformları ile “yapay zekâ arkadaşları” için de 13 yaş sınırı getirilmesi önerildi. TikTok, Facebook ve Snapchat gibi büyük sosyal medya platformları, kullanıcıların en az 13 yaşında olmasını şart koşuyor. Ancak çocuk koruma uzmanları, bu kuralların etkin biçimde uygulanmadığını ve pek çok ülkede 13 yaş altı çocukların sosyal medya hesabı bulunduğunu vurguluyor. ...Devamı.»
Devletlerüstü şirketlere türkçede "çokuluslu" şirketler diyenler var. Ancak bu kullanımın yerinde olmadığını, hatta yanlış kullanıldığını sanıyorum. Çünkü bu şirketlerin ulusu yoktur. Vatanı yoktur. Uluslararüstü diyemeyiz. Çünkü uluslarla ilintileri ispatlan(a)madı. Daha bir dizi neden gösterilebilir... Devletlerüstü deyimini tercih ediyorum. Çünkü bu şirketler devletleri "takmıyorlar". Kendilerini devletlerin üstünde sanıyorlar, görüyorlar, öyle olmasını ısrarla arzuluyorlar. Bu yolda ne gerekiyorsa yapıyorlar. Nitekim kiminin kendi hükümeti, kendi bakanları, kendi kanunları (rüşvet yedirmek gibi örneğin) var. ...Devamı.»
Kabala der ki: “Her canlı, Yaratılış’ın kırılmış kaplarından düşen bir kıvılcımdır.” Hasidut ise ekler: “Gerçek tsadik, kendisini savunamayanın avukatıdır.” Ekteki metinlerde de ifade edilen bu ilke, aslında insanın bu dünyaya gönderiliş amacının özüdür. Güçsüzü korumak, dilsizin sesini duymak, acıyı görünür kılmak. Bu ilke yalnızca dini bir öğreti değildir, toplumsal düzenin, devlet aklının ve bireysel ahlakın temelidir. Türkiye’de bugün yaşanan hayvan hakları ihlalleri, yalnızca bir hukuksuzluk meselesi olarak değil, aynı zamanda ulusun kolektif ruhunun imtihanı olarak okunmalıdır. ...Devamı.»
İtalya, Bosna Savaşı sırasında Saraybosna'da sivillere ateş açtığı iddia edilen yabancı "keskin nişancılar" hakkında soruşturma başlattı. İtalyan savcılar, Bosna Savaşı sırasında Saraybosna'nın kuşatılmasının üzerinden geçen otuz yılı aşkın sürenin ardından, savaşın en karanlık ve az bilinen yönlerinden biri ne ışık tutabilecek yeni bir soruşturma başlattı. Soruşturma, "hobi amaçlı keskin nişancı" iddialarını kapsıyor. Yabancı uyruklu bu "keskin nişancıların" kuşatma altındaki Saraybosna'da sivillere ateş açmak için para ödeyerek "Saraybosna safarisi" adı verilen turlara katıldığı iddia ediliyor. ...Devamı.»
Cinsel suçlardan hüküm giyen Jeffrey Epstein'in ABD Başkanı Donald Trump ile ilgili yeni iddiaları ortaya çıktı. ABD Temsilciler Meclisi Denetim Komitesi'ndeki Demokrat Parti üyeleri 2019 yılında ölen Epstein'ın üç yeni e-postasını kamuoyuyla paylaştı. Epstein ile yardımcısı Ghislaine Maxwell ve yazar Michael Wolff arasında geçen yazışmalarda Trump'tan birkaç kez bahsediliyor. Epstein'ın Nisan 2011'de Maxwell'e gönderdiği bir e-postada, Trump'ın "mağdurlardan biriyle saatler geçirdiği" iddia ediliyor. Epstein, Trump'tan "havlamayan köpek" olarak söz ediyor. ...Devamı.»
Değerli Büyüklerim, Dostlarım, Kardeşlerim… Bugün birçoğunuzun farkında olmadığı çok önemli bir toplumsal konudan bahsetmek istiyorum. İlk önce kısaca bir tarihsel girizgah yapacağım sonrasında asıl konuyu haykıracağım. Türkiye’de polis teşkilatının kökleri Osmanlı Devleti’ne uzanır. 1826 yılında Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından devlet, asayişi sağlamak için yeni bir güvenlik yapılanmasına ihtiyaç duydu.Bu çerçevede 10 Nisan 1845’te İstanbul’da ilk polis teşkilatı kuruldu. Bu tarih, bugün hala Polis Günü olarak anılmaktadır. ...Devamı.»
Birkaç gün önce "radyo.ayorum.com'a HOŞ GELDİNİZ" başlıklı makalemi yazdıktan sonra Radyo programlarımıza yenileri eklendi. Otuziki programdan yetmişi aşan programa ulaştık. Bu da az şey değil hani. radyo.ayorum.com'u yeni programlarıyla da dinlemeliyiz. "radyo hazinemiz", ayorum.com'un düzenli yazarlarının ve yakın dostlarının kaleme aldığı, edebiyat, siyaset, çevre, bilim, teknoloji, sanat ve kitap inceleme takımı içinde yer alan programlarla biraz daha zenginleşti. ...Devamı.»
Ferruh Dinçkal her zamanki gibi kendine özgü çalışma yöntemiyle yaratıcı, yenileyici, yenilikçi, zihin açıcı bir eyleme girişti. Eline sağlık. ayorum.com'dan, ekitap.ayorum.com'dan sonra radyo.ayorum.com'u cömertçe sundu. Buyurun. Bayram hediyesi niyetine diyelim. Çalışma arkadaşlarıyla. Aile üyeleriyle. Hepsine binbir teşekkür. Şimdilik elli civarındaki program sayısı gitikçe artan "radyo hazinemizde", ayorum.com'un düzenli yazarlarının ve yakın dostlarının kaleme aldığı, siyaset, çevre, bilim, teknoloji, sanat ve diğer konularda pek çok "inci" bulmak mümkün. "Kitap inceleme" takımı içinde yer alan programlarda anlatanların seslerini duyuyoruz, olayları, öyküleri yaşayanların heyecanlarını, coşkularını duyumsuyoruz ve "havaya giriyoruz". Çocuk, kadın, erkek işçilerle birlikte yürüyoruz. ...Devamı.»
Alman basını Erdoğan'ın "terörsüz Türkiye" açılımını ve PKK'nın sembolik silah bırakma törenini, "Erdoğan'ın yaptıkları kimsenin gözünü kör etmemeli" ve "Erdoğan bir kez daha ülkesini bölüyor" başlıklarıyla yorumluyor. PKK'nın silahlı mücadeleye son verdiğini göstermek için "iyi niyet göstergesi" olarak gerçekleştirdiği "sembolik" silah bırakma töreni, Alman basınında yankı buldu. ...Devamı.»
Mutlaka bu konuyu okumuşsunuzdur. 1880’li yıllarda insan gücünün yoğun şekilde kullanıldığı dönemlerde çalışma şartlarının inanılmaz derecede kötü olduğunu bilmekteyiz. Çalışma saatlerinin 10 saati aştığı bu günlerde, işçiler bu ağır koşullara isyan etmesin diye işverenler işsizliği bir koz olarak kullanmışlardı. İnsanların geçimlerini sağlayabilmek için para kazanma imkânı oldukça sınırlıydı. Sanayi kuruluşlarının az olduğu bu yıllarda, iş güvenliği ve iş sağlığı gibi kavramlar önemsenmiyordu. Ekmek parası adeta aslanın ağzındaydı. Bu yüzden işçi, işveren tarafından çok ezilmekteydi. ...Devamı.»
X hesabına Türkiye'de erişim engeli getirilen Ekrem İmamoğlu'na sosyal medyadan destek büyüyor. Birçok X kullanıcısı, profil resmi olarak İmamoğlu'nun fotoğrafını kullanmaya başladı. Silivri Cezaevi'ndeki CHP Cumhurbaşkanı adayı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun X hesabına Türkiye'de erişim engeli getirilmesine sosyal medyadan gösterilen tepkinin boyutu giderek büyüyor. Başta CHP'li siyasetçiler olmak üzere birçok sosyal medya kullanıcısı profil fotoğrafını değiştirerek İmamoğlu'na destek veriyor. ...Devamı.»
Vatikan, Katoliklerin ruhani lideri Françesko'nun 88 yaşında öldüğünü duyurdu. Uzun süredir sağlık sorunları yaşayan Papa Françesko'nun yaşamını yitirdiği açıklandı. Katolik Kilisesi'nin ilk Latin Amerikalı lideri olan Françesko 12 yıldır papalık unvanını taşıyordu. Vatikan'dan yapılan açıklamada, "Bu sabah 7:35'te Françesko, Tanrı'nın evine döndü. Tüm yaşamını Tanrı'ya ve onun kilisesine hizmete adamıştı" ifadeleri yer aldı. ...Devamı.»
Türk vatandaşlarının Ege adalarındaki emlak alımları, Yunanistan'da bir yandan memnuniyetle karşılanırken, diğer yandan muhafazakâr çevrelerde endişeye yol açıyor. Ege komşuları Yunanistan ile Türkiye'nin birbirleriyle ilişkileri tarih boyunca zorlu ve karmaşık oldu. İnişli çıkışlı yüzlerce yılın ardından barışçıl bir dönem yaşayan iki komşu arasındaki ilişkiler, son yıllarda zaman zaman gerildi. Bugün Ankara, Atina tarafından hareketleri önceden kestirilemez ve saldırgan bir komşu olarak algılanıyor. Bu algı, Yunanistan'ın savunma harcamalarını da doğrudan etkiliyor: Ülke, gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 3'ünden fazlasını savunmaya harcıyor. ...Devamı.»
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM), oyladığı kararla tüm Avrupa devletlerini Ekrem İmamoğlu ile dayanışmaya çağırdı. Kararda, "Yaşanan gelişmeler, demokratik değerlere ciddi bir darbe niteliğindedir" denildi. AKPM, Avrupa devletlerini Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasını ve onu destekleyen protestoculara yönelik misillemeleri kınamaya çağıran bir karar aldı. Strasbourg’da devam eden AKPM genel kurul toplantıları sırasında "acil gündem maddesi" olarak düzenlenen "İstanbul Belediye Başkanının Tutuklanması ve Türkiye’de Demokrasi ve İnsan Haklarının Durumu" başlıklı oturum sonunda oylanan karar tasarısı, 8’e karşı 90 oyla kabul edildi. ...Devamı.»
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Dışişleri Bakanlığı üniversitelerde eğitimlerini sürdüren yüzlerce yabancı öğrenciden, elektronik posta göndererek ülkeyi terk etmelerini istedi. Times of India'nın haberine göre, gönderilen elektronik postada öğrencilere vizelerinin iptal edildiği ve her an sınır dışı edilebilecekleri bildirildi. Öğrenciler hakkında, Filistin yanlısı gösterilere katıldıkları ya da sosyal medya paylaşımları nedeniyle sınır dışı kararı verildiği tahmin ediliyor. ...Devamı.»
ABD'ye daha az bağımlı olmayı hedefleyen Avrupa, Ankara ile yakınlaşmak istiyordu. Ancak uzmanlar, Türkiye'deki protestolar nedeniyle AB'nin değerleri ile çıkarları arasında kaldığını söylüyor. Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye arasındaki ilişkiler her zaman inişli çıkışlı oldu. Türkiye kağıt üzerinde de olsa hâlâ AB'ye aday ülke statüsünde. Türkiye aynı zamanda bir NATO üyesi olarak AB ülkeleriyle savunmada da müttefiklik içinde. ...Devamı.»
Aslında bu yazının başlığı başka olacaktı. Bugün gazeteleri incelerken, sosyal medyadaki paylaşımları izlerken içimden ağlamak geldi. İnsanlarımızın en haklı nedenlerle ve yasal haklarını kullanarak yaptıkları gösterilerin nasıl çarpıtılmak istendiğini görünce, halkım adına utandım. Gezi’de de bunlar olmuştu. İftiralar, karalamalar, yalan yanlış haberlerle haklı bir karşı duruşu çürütmeye çalışmışlardı. Gezi, Türk halkının tarihine gurur duyacağımız parlak bir sayfa olarak geçti. Gezi’ye halkımızı zorlayanlar ise henüz tarih sayfasındaki doğru yerlerini almadılar. Bu konuda da söyleyeceklerim var. Yazının sonunda. ...Devamı.»
Bugün, 8 Mart 2025'te, Fransa'da yüz kadar ayrı mekanda, köy, kasaba ve kentte, 170 eylem düzenlendi. Kadınların çoğunluğu oluşturduğu gösteriler kadınların haklarına sıkı sıkıya bağlı olduklarını ve son elli yılda tanınan haklarının ellerinden alınmasına asla izin vermeyeceklerini ispat etti. Gösteri ve ürüyüşleri ve toplantıları düzenleyen "Le Collectif Grève Féministe" adı altında biraraya gelen elli kadar kadın örgütünün ve derneklerin birincil amacı kadın haklarının korunması konusunda bir tür bekçilik görevini yerine getirdiklerini dosta ve düşmana göstermekti. Bu konuda başarılı oldukları söylenebilir. ...Devamı.»
Yolsuzlukla suçlanan New York Belediye Başkanı Eric Adams hakkında hazırlanan 57 sayfalık iddianame sonunda açıklandı. Adams'ın Türkiye yurttaşlarından usulsüz bağış aldığı iddialarına odaklanıldığı biliniyordu. ABD'nin New York Times gazetesi, "İfşaların boyutu eğlenceliyle korkunç arasında değişiyor" derken federal davada 10 konunun öne çıktığını bildiriyor. "İfşaların boyutu eğlenceliyle korkunç arasında değişiyor". ...Devamı.»
Ankara’da belediyenin toplu taşıma otobüslerinin depolandığı bir yer vardı Sıhhiye semtinde. Boynuzlu diye adlandırdığımız elektrikli otobüsler vardı. Ulus – Bakanlıklar hattı ve Dikimevi - Bahçelievler semtleri arasında yolcu taşırdı. O tarihte Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde, Büyük Millet Meclisi arkasında barakalarda ders görürdük. Kimya ve diğer laboratuvarlar ısı merkezi binasının arkasındaki binanın içinde bulunurdu. Hatta kütüphanemiz de bu binanın içindeydi. Oturduğumuz evden okula otobüslerle giderdik. Belediye otobüslerinde şoförden başka bir de bilet kesen görevli bulunurdu. ...Devamı.»