İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
ILO, dünyada zorla çalıştırılan insanların sayılarının arttığını belirtirken, emek sömürüsünden kazanç elde edenlerin gelirlerini katladıklarına işaret etti. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından hazırlanan bir rapora göre dünya genelinde zorla çalıştırmadan elde edilen yasa dışı kazançlarda hızlı bir artış söz konusu. Örgütün salı günü Cenevre'de açıkladığı rapora göre, insanları zorla çalıştırmak suretiyle emeklerini sömürenlerin kazancı yılda 236 milyar dolar (yaklaşık 217 milyar euro) olarak tahmin ediliyor. ...Devamı.»
Yapılan bir araştırma dünya çapında akademik özgürlüklerin tehdit altında olduğunu ortaya koyarken Türkiye, son on yılda en büyük gerilemenin yaşandığı ülkeler arasında ve 179 ülkelik listede son sıralarda yer aldı. İsveç'ten Göteborg Üniversitesi ile Almanya'dan FAU Erlangen-Nürnberg Üniversitesi araştırmacılarının hazırladığı Akademik Özgürlükler Endeksi, dünya nüfusunun yarısına yakın bir bölümünün akademik özgürlüklerin bulunmadığı ülkelerde yaşadığını ortaya koydu. ...Devamı.»
Ipsos anketine göre Türkiye’de halkın yüzde 73’ü "ülkenin yanlış istikamette yol aldığı", yüzde 74’ü de "ekonomik ortamın kötü olduğu" görüşünde. Araştırma şirketi Ipsos, "Dünyayı neler endişelendiriyor?" başlıklı anketi için, Türkiye ve Almanya'nın da aralarında bulunduğu 29 ülkede vatandaşlara görüşlerini sordu. Anket, dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. 26 Ocak- 9 Şubat tarihleri arasında yapılan anket kapsamında, yaklaşık 25 bin katılımcıya, çevrimiçi sistem üzerinden kaygıları, ülkelerindeki gidişata ilişkin görüşleri soruldu. ...Devamı.»
Tek bir ilaç için her yıl milyonlarca eşek öldürülüyor. Steve, su satmak ve geçimini sağlamak için eşeklerine güveniyordu. 20 bidon su yüklü arabasını çekiyorlardı. Derileri için çalındıklarında Steve artık çalışamaz hale geldi. O gün de diğerleri gibi başladı. Steve sabah saatlerinde Nairobi'deki evinden çıktı ve hayvanlarını almak için tarlaya gitti. "Onları göremedim. Bütün gün, bütün gece ve ertesi gün onları aradım." Üç gün sonra bir arkadaşı arayıp hayvanların iskeletlerini bulduğunu söyledi. Steve, "Öldürülmüşlerdi, kesilmişlerdi, derileri alınmıştı" diye anlatıyor. ...Devamı.»
Dünya Bankası, Ukrayna'nın yaklaşık iki yıldır devam eden savaşın ardından toparlanması ve yeniden inşası için 486 milyar dolara ihtiyacı olduğunu bildirdi. Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler, Avrupa Komisyonu ve Kiev hükümeti tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, iki yıldır Rus işgali altında olan Ukrayna ekonomisinin yeniden inşası ve toparlanmasının 486 milyar dolara mal olması bekleniyor. ...Devamı.»
Birleşik Krallık genelinde yarım milyondan fazla köpekten elde edilen verilere dayanan çalışma, köpek almayı planlayan kişilerin uzun ve sağlıklı bir yaşama sahip olacak bir cins seçmelerine yardımcı olmayı amaçlıyor. İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre, tazı ve minyatür daksund gibi uzun burunlu küçük köpekler, İngiliz bulldog gibi düz yüzlü büyük ırklara göre daha uzun yaşıyor. ...Devamı.»
Türkiye 2018 yılından bu yana Yolsuzluk Algı Endeksi puanları ciddi ölçüde düşüş gösteren 12 ülke arasında yer aldı. Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün 2023 yılı Yolsuzluk Algı Endeksi’nde Türkiye, 180 ülke arasında 34 puanla 115. sırada yer aldı. 2022'deki puanı 36 olan Türkiye 2 puan kaybetti ve ülke sıralamasında 14 sıra geriledi. ...Devamı.»
TEPAV'ın 2016 ile 2020 tarihli anketlerine göre katılımcıların büyük çoğunluğu laik ve demokratik bir ülkede yaşamak istiyor, Diyanet ile tarikatlara güvenmiyor. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın (TEPAV) bugün yayımladığı ve 2016 ile 2020'de yapılan iki ankete dayanan çalışmaya göre katılımcıların ortalama yüzde 85'i dinin hayatlarında önemli olduğunu ancak inançlarını iyi bilmediklerini söyledi. Ayrıca katılımcıların büyük çoğunluğu laik ve demokratik bir ülkede yaşamak istiyor. ...Devamı.»
Çin nüfusu üst üste ikinci yılda da azaldı. Ulusal İstatistik Bürosu'nun verilerine göre ülke nüfusundaki azalma bir önceki yılın iki katı olarak kaydedildi. Dünyanın ikinci en kalabalık ülkesinin nüfusu 62 yıl sonra ilk kez 2022’de azalmıştı. Yayınlanan veriler, 2023 yılı sonu itibarıyla nüfusun 1 milyar 409 milyon olduğunu gösterdi. Bu, 2022 nüfusuna göre 2,08 milyon düşüş anlamına geliyor. Uzmanlar bu azalmanın dünyanın ikinci büyük ekonomisinin büyüme hedeflerini etkileyebileceğine işaret ediyor. ...Devamı.»
İlk kez 6 ülke zirveyi paylaşıyor… Yeni bir sıralamada 2024 için dünyanın en güçlü pasaportları belli oldu ve ilk kez 6 ülke zirveyi paylaştı. Her yıl yayımlanan Henley Pasaport Endeksi, ülkelerin seyahat belgelerini vizesiz ya da havalimanı vizesiyle kaç noktaya erişim sağladıklarına göre puanlıyor. ...Devamı.»
2023 yılında meydana gelen trafik kazaları incelendi. 2023'ün en çok ve en az kaza yapan ilk 5 otomobil markası belli oldu. Yapılan araştırmada ayrıca en çok ve en az trafik kurallarına uyulan markalar da açıklandı. Tesla araçlarını tamir etmenin yüksek maliyeti, sürücülerinin ağır sigorta primleri ödemesinin tek nedeni olmayabilir. ...Devamı.»
İnsan Hakları İzleme Örgütü İsrail'in Gazze'de açlığı bir savaş yöntemi olarak kullanıp savaş suçu işlediğini savundu İsrail hükümeti, işgal altındaki Gazze Şeridi'nde 'açlığa mahkum etmeyi' bir savaş yöntemi olarak kullanıp savaş suçu işlemekle suçlandı. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tarafından hazırlanan bir raporda, İsrail güçlerinin su, gıda ve yakıt gibi temel kaynakların dağıtımını engellediğini ve insani yardıma izin vermeyerek bölgede zaten vahim olan koşulları daha da kötüleştirdiği vurgulandı. ...Devamı.»
Dünya Ekonomik Forumu'na (WEF) göre tablo karışık. Haziran 2023'te yayımlanan son Küresel Cinsiyet Eşitsizliği raporuna göre ibre çok yavaş da olsa doğru yönde ilerliyor. 146 ülkedeki durumu ele alan rapora göre, mevcut ilerleme hızıyla tam eşitliğe ulaşmak 131 yıl sürecek, ve henüz hiçbir ülke tam cinsiyet eşitliğine ulaşmış değil. ...Devamı.»
Türkiye, Küresel Organize Suç Endeksi'nde dünyada 12 sıradan 14. sıraya düşmesine rağmen skoru daha da kötüleşti. Rapor sayfa grupları ile devlet bağlantılı kişiler arasındaki ilişkiye dair yorumlarda var. Küresel Organize Suçlar Raporu, Türkiye’de çeşitli mafya gruplarının hükümet ve diğer siyasetçilerle yakın ilişki kurarak polis ve yargı karşısında koruma sağladıklarının aktarıldığını bildirdi. Türkiye’nin 2023 skoru 7,03 puan. Bu skor 2021 yılında 6,89 idi. Bu son iki senede işlerin biraz daha kötüye gittiğini gösteriyor. ...Devamı.»
Kurak geçen yaz mevsimi sebebiyle boş kalan barajlar, başta İstanbul olmak üzere Türkiye'nin belirli bölgelerinde su krizi endişelerini beraberinde getirdi. Su tüketim alışkanlıklarına ve su krizine ilişkin kamuoyu görüşlerine ışık tutmak amacıyla yürütülen Türkiye'de Su Krizi Araştırması, 5 kişiden ikisinin su krizi konusunda ‘çok endişeli’ olduğunu ortaya koydu. ...Devamı.»
İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) bugün kamuoyu ile paylaştığı raporda, Suudi Arabistan güvenlik güçlerinin, 2022 başından itibaren, Yemen sınırında yüzlerce Etiyopyalı göçmeni öldürdüğü iddia edildi. Bir Suudi hükümet kaynağı, HRW'nin 38 görgü tanığının ifadesi ile uydu görsellerine ve internet portallarının yaptıkları kayıtlara dayandırdığı raporda yer alan suçlamaları "mesnetsiz" diye niteleyerek geri çevirdi. Almanya Dışişleri Bakanlığı raporu ve suçlamaları "endişe verici" diye nitelerken, Amerika Birleşik Develtleri (ABD) de Riyad'dan konuyla ilgili soruşturma yürütülmesini talep etti. ...Devamı.»
Bazı internet kullanıcılarının yalan habere inanma ve bu haberi yayma ihtimali doğru habere göre daha yüksek. Peki neden? Psikolojik ve sosyal faktörler bunda nasıl bir rol oynuyor? Kendimizi bundan nasıl koruyabiliriz? Ukrayna savaşı, koronavirüs ya da toplumsal cinsiyet odaklı sorunlar… Son dönemde özellikle duygusal ve tartışmalı konularda sahte ya da yalan haberlerin (Fake News) sayısı artıyor. Bazen doğruyu yanlıştan ayırmak zor olabiliyorken bazı zamanlarda sahte olan gerçekten daha kolay ayırt edilebiliyor. ...Devamı.»
Konrad Adenauer Vakfı tarafından Türkiye'deki Z kuşağı arasında yaptırılan bir araştırma, gençlerin yüzde 63'ünün tercih imkanı olsa başka bir ülkede yaşamak istediğini ortaya koydu. Alman Konrad Adenauer Vakfı, Türkiye'deki gençler arasında yaptırdığı 2023 Türkiye Gençlik Araştırması'nın sonuçlarını açıkladı. ...Devamı.»
21 yıldır iktidarda olan AKP, sık sık “Batı bizi kıskanıyor” diyerek algı yaratmaya çalışsa da gerçekler farklı. Türkiye; Modern Kölelik Endeksi’nde dünyada 5’inci, Avrupa’da ise birinci sırada yer alıyor. Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Çalışma Örgütü ve Uluslararası Göç Örgütü ile Avustralya merkezli insan hakları derneği Özgür Yürü (Walk Free), 2023 Küresel Kölelik Endeksi başlıklı bir rapor hazırladı. Rapora göre, Türkiye’de 1,3 milyon modern köle olduğu belirlendi. ...Devamı.»
Uluslararası Af Örgütü, yıllık raporunda Türkiye'deki insan hakları ihlallerini de ele aldı. Raporda, ifade özgürlüğü ve protesto hakkı kullanımının giderek daha fazla kısıtlandığına dikkat çekildi. Uluslararası Af Örgütü "Dünyada İnsan Haklarının Durumu"na ilişkin 2022/23 raporunu bugün yayınladı. Raporun Türkiye bölümünde, protesto hakkının engellenmesinden işkenceye kadar çok sayıda insan hakkı ihlali ele alındı. ...Devamı.»