İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Donald Trump'ın 14 Mayıs'ta Pekin'e inişinde, bunun sonuçları kadar görünümü de önemli olacak. Trump, neredeyse on yıldır Çin'i ziyaret eden ilk Amerikan başkanı olacak; son ziyaret 2017'de yine Trump'ın kendisi tarafından gerçekleştirilmişti. Bu gerçek bile, ilişkinin ne kadar dar ve kırılgan hale geldiğini çok iyi gösteriyor. Ancak bu zirve, diplomatik bir gösteriden çok daha fazlası. Yapısal bir ekonomik dönüşümün arka planında gerçekleşiyor: uluslararası ekonomik sistemin, kısmen uyumsuz iki düzene kademeli olarak ayrılması. Biri Amerika Birleşik Devletleri ve müttefikleri, diğeri ise Çin ve ortakları merkezli. ...Devamı.»
Avustralya, Suriye'deki gözaltı kamplarından IŞİD ile bağlantılı dört kadın ve dokuz çocuğu geri getirdi. Bu durum, ulusal güvenlik, rehabilitasyon ve aşırı örgütlerle bağlantılı kişilerin uzun vadeli yeniden entegrasyonu konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Kadınlardan üçü Melbourne ve Sydney'e varışlarında tutuklandı ve şu anda terörle bağlantılı ve insanlığa karşı suçlarla suçlanıyorlar. Yasal sürecin ötesinde, yetkililer bazı geri dönenlerin, gelecekteki radikalleşme riskini azaltmak için tasarlanmış toplumsal entegrasyon ve şiddet içeren aşırıcılıkla mücadele programlarına katılabileceklerini belirtti. ...Devamı.»
Başkan Donald Trump'ın bazı ABD birliklerini Almanya'dan çekme kararı ve İran'la yaşanan son çatışmaya verdiği tepki, Amerika'nın müttefikleriyle ilişkileri konusunda endişeleri artırdı. ABD ve İran, çatışmalarının olası bir çözümüne doğru ilerlerken, Avrupa, Orta Doğu ve Hint-Pasifik genelindeki geleneksel müttefikler arasında ABD'nin kriz anında güvenilir olmayabileceğine dair korkular artıyor. Bu endişeler, bazı ortakların Amerika'ya olan bağımlılıklarını yeniden gözden geçirmelerine yol açarken, Çin ve Rusya gibi rakipler de bundan faydalanmaya çalışıyor. ...Devamı.»
Cumhuriyetimizin kazanımlarını burada sıralamaya hiç niyetim yok bugün. Çünkü öyle kazanımlar elde ettik ki genç Cumhuriyetimizin en büyük hazinesi bu kazanımlardır. Mustafa Kemal harp okulundan mezun olup teğmen çıktıktan sonra, muhtemelen bazı devletlerin Osmanlı Devleti’ne tavsiyesiyle, İstanbul’un dışında tutulmaya çalışılmıştır. Önce Şam’a Askeri Ataşe olarak gönderilir. ...Devamı.»
Şuna kesinlikle inanırım ki bu yazıyı okuyan her yurdum insanı en az bir kitap okumuştur. Eğitim sürecinde yalnızca bir kitap değil, pek çok kitap okuduğumuz bir gerçektir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu değerli insan Mustafa Kemal Atatürk kadar okumayı seven başka birine çok az rastladım desem yalan söylememiş olurum. Düşünebiliyor musunuz; dört binden fazla kitabı, üstelik önemli yerlerinin altlarını çizerek okumuş başka bir insan olabileceğini sanmıyorum. Bir de bu kitapların hangi koşullarda okunduğunun önemi vardır. Hayatı cephelerde geçmiş bir insan, zaman bulup “oh” diyeceği yerde oturmuş kitap okumuş. ...Devamı.»
İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, küresel ticaret ve tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Uzmanlar pandemi dönemindeki kırılmaların savaş nedeniyle derinleşebileceğine dikkat çekiyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması, Covid-19 pandemisindeki tedarik kesintileri ve ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni gümrük vergisi düzenlemeleriyle karşılaştırılmalara yol açıyor. Pandemi, elektronik ürünlerden tıbbi ekipmanlara kadar her şeyin üretiminde dünyanın Çin'e olan bağımlılığını ortaya çıkardı. Geçen yıl uygulamaya konulan Trump'ın gümrük vergileri ise bu bağımlılığı azaltma çabalarını hızlandırdı. ...Devamı.»
Bu hafta sonu Karadeniz sahil yolunun tamamı olmasa da büyük bir bölümünü araçla geçtik. Yeşilin bitip mavinin başladığı, seyredilmeye doyulmayan bir güzellikti. Yaşadığımız dünyada birçok sahil yöresi var, ama ille de yeşil bitip mavi başlamaz. Mutlaka bir kumsal uzantısını görürsünüz ve daha sonrasında gelir mavi güzellik. Kimi sahillerde kayalıklar doludur, yeşil bile kimi yerde yoktur, ancak denizin mavisi insana huzur verir. Denizin sakin olması veya delice dalgalı olması insanı pek etkilemez. Yeter ki iyot kokusunu duyabilsin. ...Devamı.»
Bilmem hatırlar mısınız, Binbir Gece Masalları adında, Antoine Galland'ın kaleme aldığı "Les Mille et Une Nuits" adlı bir kitapta anlatılırdı bu hikayeler. Esası, Recep Baba ve 40 Haramiler miydi, yoksa Ali Baba ve 40 Haramiler mi? Tam olarak çıkaramadım. Hikaye bu ya, Ali ile Kasım tüccar bir babanın çocuklarıdır. Baba ölünce ağabey Kasım zengin bir kadınla evlenir. Babasının işini devam ettirmeye çalışırken kardeşi Ali fakir bir kadınla evlenir ve odunculuk yapmaya başlar. Ali ormanda odun kesmek için ağaç ararken 40 Haramiler'in hazine ambarı olan mağaranın yanına gelir. Bu arada 40 Haramiler de ganimetleri mağaraya koymak için mağaranın girişine gelirler. ...Devamı.»
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi ve giderek daha güçlü bir teknolojik güç olan Çin, Cumhurbaşkanı Xi Jinping yönetiminde hem iddialı hem de dikkatlice planlanmış büyük bir strateji izliyor. Amaçları açık: 2049 yılına kadar "ulusal yeniden dirilişi" gerçekleştirmek, Asya genelinde tartışmasız üstünlüğü sağlamak ve ABD liderliğindeki küresel düzeni kademeli olarak aşındırarak Pekin'in ekonomik ve teknolojik etkisine dayalı çok kutuplu bir sisteme geçmek. ...Devamı.»
2025'te kira artışları birçok Avrupa ülkesinde çift haneye çıktı. Türkiye ise yüzde 78 ile açık ara ayrıştı. Uzmanlar, kıtada talebin arzı geride bırakmasına dikkat çekiyor. Avrupa genelinde uygun fiyatlı ve düzgün bir konut bulmak giderek zorlaşıyor. Konut harcamaları, AB'de ortalama bir hanenin gelirinin beşte birini oluşturuyor. AB adayları ve EFTA ülkeleri de hesaba katıldığında, 36 ülke arasında yüzde 77,6'lık yıllık kira enflasyonuyla Türkiye açık ara ayrışıyor. İkinci en yüksek artışın yüzde 18,5 ile Karadağ'da görülmesi, Türkiye'nin diğerlerinin ne kadar önünde olduğunu gösteriyor. ...Devamı.»
Uluslararası ticaret teorisi, on yıllar boyunca, malların neden sınırlar ötesine geçtiğine dair gelişmiş bir anlayış geliştirmiştir. Karşılaştırmalı avantaj, çekim modelleri, tarife rejimleri ve tedarik zinciri ekonomisi gibi kavramlar, ikili ticareti mümkün kılan koşulları açıklamak için zengin bir analitik çerçeve oluşturmuştur. Ancak, aynı derecede önemli ve genellikle yeterince incelenmemiş bir soru, onu engelleyen koşullarla ilgilidir. Gerçekleşmeyen her ticaret ilişkisinin, kaçırılan her ihracat fırsatının ve açılmayan her ithalat kanalının ardında, daha sessiz ama belirleyici bir tereddüt anı yatmaktadır. Bu tereddüt nadiren fiyat veya lojistikle ilgilidir. Daha sıklıkla, henüz birbirlerini yeterince tanımayan iki taraf arasındaki güven eksikliğinden kaynaklanır. ...Devamı.»
Şubat 1941'de, Life dergisinin editörü ve yayıncısı Henry Luce, yirminci yüzyılın Amerika'ya ait olduğunu ilan etti; bu vizyon yalnızca askeri üstünlüğe değil, ekonomik dinamizm, diplomatik yaratıcılık, kültürel çekicilik ve entelektüel liderliğin birleşmesine dayanıyordu. Luce, Amerika Birleşik Devletleri'ni izolasyonculuğu bırakıp misyoner rolü üstlenmeye, demokrasiyi yaymaya ve dünyanın İyi Samiriyelisi olmaya çağırdı. Bunu izleyen Amerikan Yüzyılı tesadüf değildi. Mimarlarının sezgisel olarak anladığı, ancak nadiren açıkça teorize ettikleri şekillerde birbirini güçlendiren iç içe geçmiş güç sütunlarının ürünüydü. ...Devamı.»
Amerika Birleşik Devletleri’nin güncel siyasal yönelimi, artık kendine özgü liderlerin kişisel hırslarıyla açıklanamayacak kadar derin bir dönüşümün ürünüdür. Trump ve çevresindeki siyasetçiler yalnızca bireysel figürler değildir; onlar, uzun süredir mayalanan bir toplumsal çürümenin dışavurumudur. Bugün ABD’nin en tepesinde görülen saldırganlık, pervasızlık ve hukuksuzluk, bir kişinin karakterinden çok, onu iktidara taşıyan sınıfın tarihsel çıkarlarını yansıtmaktadır. ...Devamı.»
Bir ülkede iktidarın gücü yalnızca kendi sertliğinden, örgütlülüğünden ya da ideolojik tutarlılığından gelmez; çoğu zaman karşısındaki muhalefetin zayıflığından, korkularından ve içsel çelişkilerinden beslenir. Yıllardır aynı sahneyi izliyoruz: Kürsülerde yüksek sesle konuşan ama sokakta yankı bulmayan sözler, seçim dönemlerinde aniden hatırlanan halk, seçimden sonra hızla unutulan vaatler… Bu tabloyu anlamak için sadece “başarısızlık” demek yetmez; bu, çok katmanlı bir psikolojik, ideolojik, politik ve hatta antropolojik meseledir. ...Devamı.»
Tarih bazen sadece geçmişte yaşanmış bir felaket değil, bugünün siyasal tercihlerini belirleyen ağır bir yüktür. Çerkes halkının 19. yüzyılda maruz kaldığı sürgün ve kitlesel yok oluş, yani Çerkes Soykırımı, dünyanın birçok yerinde artık adı konulmuş bir insanlık suçu olarak kabul edilirken, Türkiye’de bu meselenin resmî düzeyde tanınmaması tesadüf değil; bilinçli bir politik tercihtir. Bu tercih, yalnızca geçmişle yüzleşmekten kaçınmak değil, aynı zamanda bugünün iktidar aklının nasıl işlediğini de açıkça ortaya koyar. ...Devamı.»
Uzun zamandır Londra'ya gitmiyordum. Geçtiğimiz hafta bir fuar ziyareti vesilesiyle Londra'ya gittim. Ne kadar zamandır gitmediğimi düşündüm. En azından 10 sene olmuş. Genelde her yurt dışı seyahatim dönüşünde, cebimde kalan ülke paralarını bir özel kutuya koyarım. Öyle metal paralar var ki elimde, değil tedavülden kalkması, ülke bile ortadan kalkmış. Yugoslavya'ya ait paralar bile var benim koleksiyonumda. Avusturya Şilini, İtalyan Lireti, Fransız Frangı, Alman Markı avuç dolusu metal paralar. Aralarında kâğıt paralar da var bu koleksiyonda. ...Devamı.»
Bu kelimeyi bugüne kadar böyle özlememiştim. Özgürlük. “Bu kelimenin anlamını bilmeyen var mı?” diye haykırsam ortaya, “Ben biliyorum ama son 25 senedir anlamını yitirdi bu kelime” diyen yurdum insanu çıkabilir. Hani bu kelimenin anlamını Beştepeye sorsam, dağlar boyunca ağaçlar haykırır, kuşlar, hayvanlar, velhasıl bütün yaşayan canlılar feryat ederler amma, anlamını izah edebilecek insanların ağzını bıçak bile açmayabilir. Ne söylemelerini bekliyorsunuz, bu insanlardan özgürlük anlamında? Özgür olmak sadece nefes almak değil, her konuda kendi görüş açını kimseden çekinmeden söylemektir özgürlük. ...Devamı.»
12 Mart’ta 149 liraya satılan çarliston biberin 24 Mart’ta 189 liraya fırlaması, masum bir “fiyat güncellemesi” veya mecburi ekonomik değişiklik değildir; bu, aleni, utanmaz ve sistematik bir talandır. Bu artış, doğanın döngülerinden veya beklenmedik arz-talep dengesizliklerinden kaynaklanmaz; bunun kaynağı, piyasayı kutsayan, insanı merkeze almayan, sadece kârı yücelten aktörlerdir. Artık mesele sadece bir sebzenin fiyatı değildir. Mesele, bu ülkenin halkının gözünün içine baka baka soyulmasıdır, yoksulluğunun ve temel ihtiyaçlar karşısındaki çaresizliğinin sistematik olarak istismar edilmesidir. ...Devamı.»
Dolayısıyla savaşların artması, sistemdeki herkes için ciddi sonuçlar doğuracaktır, ancak muhtemelen en çok savunmasız ülkeleri etkileyecektir. Dünya siyasetindeki en rahatsız edici gelişmelerden biri, devletlerarası savaşların sayısının artması ve bunun da seksen yıllık ters yöndeki bir eğilimin sonunu işaret etmesidir. Tarihçiler bu seksen yıllık dönemi, II. Dünya Savaşı'ndan sonraki on yıllarca süren göreceli sakinliği tanımlamak için kullanılan "uzun barış" olarak adlandırırlar. Amerika'nın Vietnam'daki uzun süren savaşı ve Sovyetlerin Afganistan'ı işgali gibi çatışmalar, şiddet dolu bir geçmişin hatırlatıcıları olarak kolektif hafızamıza kazınmıştır, ancak gerçek şu ki, son birkaç on yılda savaş daha az yaygın hale gelmiştir. ...Devamı.»
Haberler | 
İşçilerin Tarihi
Yaşasın özgürlük! Yaşasın, hiçbir boyunduruğu kabul etmeyen Anaların Kalpleri! Duyuyor musunuz? Sokakları delen çığlıklarını, taşların kalbine işleyen adımların ritmini… İşte devrim burada başlar: Sadece ellerin kaldırıldığı, pankartların sallandığı anlarda değil; ruhların özgürlüğe susadığı, gözlerin ateşle dolduğu o sessiz ama öfkeyle yanıp tutuşan anlarda! Anaların Kalpleri, sessizliğin derinliğinde filizlenen birer fırtınadır; uyanınca kasırgaları peşi sıra getirir, umutları ve isyanı tek gövdeye toplar. 
Donald Trump'ın 14 Mayıs'ta Pekin'e inişinde, bunun sonuçları kadar görünümü de önemli olacak. Trump, neredeyse on yıldır Çin'i ziyaret eden ilk Amerikan başkanı olacak; son ziyaret 2017'de yine Trump'ın kendisi tarafından gerçekleştirilmişti. Bu gerçek bile, ilişkinin ne kadar dar ve kırılgan hale geldiğini çok iyi gösteriyor. Ancak bu zirve, diplomatik bir gösteriden çok daha fazlası. Yapısal bir ekonomik dönüşümün arka planında gerçekleşiyor: uluslararası ekonomik sistemin, kısmen uyumsuz iki düzene kademeli olarak ayrılması. Biri Amerika Birleşik Devletleri ve müttefikleri, diğeri ise Çin ve ortakları merkezli. 
Avustralya, Suriye'deki gözaltı kamplarından IŞİD ile bağlantılı dört kadın ve dokuz çocuğu geri getirdi. Bu durum, ulusal güvenlik, rehabilitasyon ve aşırı örgütlerle bağlantılı kişilerin uzun vadeli yeniden entegrasyonu konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Kadınlardan üçü Melbourne ve Sydney'e varışlarında tutuklandı ve şu anda terörle bağlantılı ve insanlığa karşı suçlarla suçlanıyorlar. Yasal sürecin ötesinde, yetkililer bazı geri dönenlerin, gelecekteki radikalleşme riskini azaltmak için tasarlanmış toplumsal entegrasyon ve şiddet içeren aşırıcılıkla mücadele programlarına katılabileceklerini belirtti. 
Başkan Donald Trump'ın bazı ABD birliklerini Almanya'dan çekme kararı ve İran'la yaşanan son çatışmaya verdiği tepki, Amerika'nın müttefikleriyle ilişkileri konusunda endişeleri artırdı. ABD ve İran, çatışmalarının olası bir çözümüne doğru ilerlerken, Avrupa, Orta Doğu ve Hint-Pasifik genelindeki geleneksel müttefikler arasında ABD'nin kriz anında güvenilir olmayabileceğine dair korkular artıyor. Bu endişeler, bazı ortakların Amerika'ya olan bağımlılıklarını yeniden gözden geçirmelerine yol açarken, Çin ve Rusya gibi rakipler de bundan faydalanmaya çalışıyor. 
Cumhuriyetimizin kazanımlarını burada sıralamaya hiç niyetim yok bugün. Çünkü öyle kazanımlar elde ettik ki genç Cumhuriyetimizin en büyük hazinesi bu kazanımlardır. Mustafa Kemal harp okulundan mezun olup teğmen çıktıktan sonra, muhtemelen bazı devletlerin Osmanlı Devleti’ne tavsiyesiyle, İstanbul’un dışında tutulmaya çalışılmıştır. Önce Şam’a Askeri Ataşe olarak gönderilir. 
Şuna kesinlikle inanırım ki bu yazıyı okuyan her yurdum insanı en az bir kitap okumuştur. Eğitim sürecinde yalnızca bir kitap değil, pek çok kitap okuduğumuz bir gerçektir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu değerli insan Mustafa Kemal Atatürk kadar okumayı seven başka birine çok az rastladım desem yalan söylememiş olurum. Düşünebiliyor musunuz; dört binden fazla kitabı, üstelik önemli yerlerinin altlarını çizerek okumuş başka bir insan olabileceğini sanmıyorum. Bir de bu kitapların hangi koşullarda okunduğunun önemi vardır. Hayatı cephelerde geçmiş bir insan, zaman bulup “oh” diyeceği yerde oturmuş kitap okumuş. 
İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, küresel ticaret ve tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Uzmanlar pandemi dönemindeki kırılmaların savaş nedeniyle derinleşebileceğine dikkat çekiyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması, Covid-19 pandemisindeki tedarik kesintileri ve ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni gümrük vergisi düzenlemeleriyle karşılaştırılmalara yol açıyor. Pandemi, elektronik ürünlerden tıbbi ekipmanlara kadar her şeyin üretiminde dünyanın Çin'e olan bağımlılığını ortaya çıkardı. Geçen yıl uygulamaya konulan Trump'ın gümrük vergileri ise bu bağımlılığı azaltma çabalarını hızlandırdı. 
Bu hafta sonu Karadeniz sahil yolunun tamamı olmasa da büyük bir bölümünü araçla geçtik. Yeşilin bitip mavinin başladığı, seyredilmeye doyulmayan bir güzellikti. Yaşadığımız dünyada birçok sahil yöresi var, ama ille de yeşil bitip mavi başlamaz. Mutlaka bir kumsal uzantısını görürsünüz ve daha sonrasında gelir mavi güzellik. Kimi sahillerde kayalıklar doludur, yeşil bile kimi yerde yoktur, ancak denizin mavisi insana huzur verir. Denizin sakin olması veya delice dalgalı olması insanı pek etkilemez. Yeter ki iyot kokusunu duyabilsin. 
Bilmem hatırlar mısınız, Binbir Gece Masalları adında, Antoine Galland'ın kaleme aldığı "Les Mille et Une Nuits" adlı bir kitapta anlatılırdı bu hikayeler. Esası, Recep Baba ve 40 Haramiler miydi, yoksa Ali Baba ve 40 Haramiler mi? Tam olarak çıkaramadım. Hikaye bu ya, Ali ile Kasım tüccar bir babanın çocuklarıdır. Baba ölünce ağabey Kasım zengin bir kadınla evlenir. Babasının işini devam ettirmeye çalışırken kardeşi Ali fakir bir kadınla evlenir ve odunculuk yapmaya başlar. Ali ormanda odun kesmek için ağaç ararken 40 Haramiler'in hazine ambarı olan mağaranın yanına gelir. Bu arada 40 Haramiler de ganimetleri mağaraya koymak için mağaranın girişine gelirler. 
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi ve giderek daha güçlü bir teknolojik güç olan Çin, Cumhurbaşkanı Xi Jinping yönetiminde hem iddialı hem de dikkatlice planlanmış büyük bir strateji izliyor. Amaçları açık: 2049 yılına kadar "ulusal yeniden dirilişi" gerçekleştirmek, Asya genelinde tartışmasız üstünlüğü sağlamak ve ABD liderliğindeki küresel düzeni kademeli olarak aşındırarak Pekin'in ekonomik ve teknolojik etkisine dayalı çok kutuplu bir sisteme geçmek. 
2025'te kira artışları birçok Avrupa ülkesinde çift haneye çıktı. Türkiye ise yüzde 78 ile açık ara ayrıştı. Uzmanlar, kıtada talebin arzı geride bırakmasına dikkat çekiyor. Avrupa genelinde uygun fiyatlı ve düzgün bir konut bulmak giderek zorlaşıyor. Konut harcamaları, AB'de ortalama bir hanenin gelirinin beşte birini oluşturuyor. AB adayları ve EFTA ülkeleri de hesaba katıldığında, 36 ülke arasında yüzde 77,6'lık yıllık kira enflasyonuyla Türkiye açık ara ayrışıyor. İkinci en yüksek artışın yüzde 18,5 ile Karadağ'da görülmesi, Türkiye'nin diğerlerinin ne kadar önünde olduğunu gösteriyor. 
Uluslararası ticaret teorisi, on yıllar boyunca, malların neden sınırlar ötesine geçtiğine dair gelişmiş bir anlayış geliştirmiştir. Karşılaştırmalı avantaj, çekim modelleri, tarife rejimleri ve tedarik zinciri ekonomisi gibi kavramlar, ikili ticareti mümkün kılan koşulları açıklamak için zengin bir analitik çerçeve oluşturmuştur. Ancak, aynı derecede önemli ve genellikle yeterince incelenmemiş bir soru, onu engelleyen koşullarla ilgilidir. Gerçekleşmeyen her ticaret ilişkisinin, kaçırılan her ihracat fırsatının ve açılmayan her ithalat kanalının ardında, daha sessiz ama belirleyici bir tereddüt anı yatmaktadır. Bu tereddüt nadiren fiyat veya lojistikle ilgilidir. Daha sıklıkla, henüz birbirlerini yeterince tanımayan iki taraf arasındaki güven eksikliğinden kaynaklanır. 
Şubat 1941'de, Life dergisinin editörü ve yayıncısı Henry Luce, yirminci yüzyılın Amerika'ya ait olduğunu ilan etti; bu vizyon yalnızca askeri üstünlüğe değil, ekonomik dinamizm, diplomatik yaratıcılık, kültürel çekicilik ve entelektüel liderliğin birleşmesine dayanıyordu. Luce, Amerika Birleşik Devletleri'ni izolasyonculuğu bırakıp misyoner rolü üstlenmeye, demokrasiyi yaymaya ve dünyanın İyi Samiriyelisi olmaya çağırdı. Bunu izleyen Amerikan Yüzyılı tesadüf değildi. Mimarlarının sezgisel olarak anladığı, ancak nadiren açıkça teorize ettikleri şekillerde birbirini güçlendiren iç içe geçmiş güç sütunlarının ürünüydü. 
Amerika Birleşik Devletleri’nin güncel siyasal yönelimi, artık kendine özgü liderlerin kişisel hırslarıyla açıklanamayacak kadar derin bir dönüşümün ürünüdür. Trump ve çevresindeki siyasetçiler yalnızca bireysel figürler değildir; onlar, uzun süredir mayalanan bir toplumsal çürümenin dışavurumudur. Bugün ABD’nin en tepesinde görülen saldırganlık, pervasızlık ve hukuksuzluk, bir kişinin karakterinden çok, onu iktidara taşıyan sınıfın tarihsel çıkarlarını yansıtmaktadır. 
Bir ülkede iktidarın gücü yalnızca kendi sertliğinden, örgütlülüğünden ya da ideolojik tutarlılığından gelmez; çoğu zaman karşısındaki muhalefetin zayıflığından, korkularından ve içsel çelişkilerinden beslenir. Yıllardır aynı sahneyi izliyoruz: Kürsülerde yüksek sesle konuşan ama sokakta yankı bulmayan sözler, seçim dönemlerinde aniden hatırlanan halk, seçimden sonra hızla unutulan vaatler… Bu tabloyu anlamak için sadece “başarısızlık” demek yetmez; bu, çok katmanlı bir psikolojik, ideolojik, politik ve hatta antropolojik meseledir. 
Tarih bazen sadece geçmişte yaşanmış bir felaket değil, bugünün siyasal tercihlerini belirleyen ağır bir yüktür. Çerkes halkının 19. yüzyılda maruz kaldığı sürgün ve kitlesel yok oluş, yani Çerkes Soykırımı, dünyanın birçok yerinde artık adı konulmuş bir insanlık suçu olarak kabul edilirken, Türkiye’de bu meselenin resmî düzeyde tanınmaması tesadüf değil; bilinçli bir politik tercihtir. Bu tercih, yalnızca geçmişle yüzleşmekten kaçınmak değil, aynı zamanda bugünün iktidar aklının nasıl işlediğini de açıkça ortaya koyar. 
Uzun zamandır Londra'ya gitmiyordum. Geçtiğimiz hafta bir fuar ziyareti vesilesiyle Londra'ya gittim. Ne kadar zamandır gitmediğimi düşündüm. En azından 10 sene olmuş. Genelde her yurt dışı seyahatim dönüşünde, cebimde kalan ülke paralarını bir özel kutuya koyarım. Öyle metal paralar var ki elimde, değil tedavülden kalkması, ülke bile ortadan kalkmış. Yugoslavya'ya ait paralar bile var benim koleksiyonumda. Avusturya Şilini, İtalyan Lireti, Fransız Frangı, Alman Markı avuç dolusu metal paralar. Aralarında kâğıt paralar da var bu koleksiyonda. 
Bu kelimeyi bugüne kadar böyle özlememiştim. Özgürlük. “Bu kelimenin anlamını bilmeyen var mı?” diye haykırsam ortaya, “Ben biliyorum ama son 25 senedir anlamını yitirdi bu kelime” diyen yurdum insanu çıkabilir. Hani bu kelimenin anlamını Beştepeye sorsam, dağlar boyunca ağaçlar haykırır, kuşlar, hayvanlar, velhasıl bütün yaşayan canlılar feryat ederler amma, anlamını izah edebilecek insanların ağzını bıçak bile açmayabilir. Ne söylemelerini bekliyorsunuz, bu insanlardan özgürlük anlamında? Özgür olmak sadece nefes almak değil, her konuda kendi görüş açını kimseden çekinmeden söylemektir özgürlük. 
12 Mart’ta 149 liraya satılan çarliston biberin 24 Mart’ta 189 liraya fırlaması, masum bir “fiyat güncellemesi” veya mecburi ekonomik değişiklik değildir; bu, aleni, utanmaz ve sistematik bir talandır. Bu artış, doğanın döngülerinden veya beklenmedik arz-talep dengesizliklerinden kaynaklanmaz; bunun kaynağı, piyasayı kutsayan, insanı merkeze almayan, sadece kârı yücelten aktörlerdir. Artık mesele sadece bir sebzenin fiyatı değildir. Mesele, bu ülkenin halkının gözünün içine baka baka soyulmasıdır, yoksulluğunun ve temel ihtiyaçlar karşısındaki çaresizliğinin sistematik olarak istismar edilmesidir. 
Dolayısıyla savaşların artması, sistemdeki herkes için ciddi sonuçlar doğuracaktır, ancak muhtemelen en çok savunmasız ülkeleri etkileyecektir. Dünya siyasetindeki en rahatsız edici gelişmelerden biri, devletlerarası savaşların sayısının artması ve bunun da seksen yıllık ters yöndeki bir eğilimin sonunu işaret etmesidir. Tarihçiler bu seksen yıllık dönemi, II. Dünya Savaşı'ndan sonraki on yıllarca süren göreceli sakinliği tanımlamak için kullanılan "uzun barış" olarak adlandırırlar. Amerika'nın Vietnam'daki uzun süren savaşı ve Sovyetlerin Afganistan'ı işgali gibi çatışmalar, şiddet dolu bir geçmişin hatırlatıcıları olarak kolektif hafızamıza kazınmıştır, ancak gerçek şu ki, son birkaç on yılda savaş daha az yaygın hale gelmiştir. 
