İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Ortadoğu’daki savaşın etkileriyle ortaya çıkan stagflasyon korkusu, mart ayında küresel tahvillerin değerinde 2,5 trilyon dolardan fazla kayba yol açtı. Bu durum, piyasaların son üç yılın en büyük aylık kaybını yaşamasına neden oldu. Tahvil piyasasındaki bu çöküş, petrol fiyatlarındaki keskin artıştan kaynaklandı. Artan enerji maliyetleri enflasyonu hızlandırırken, sabit getirili borç araçlarının değerini eritti. Şarku’l Avsat’ın Bloomberg’ten aktardığına göre tahvillerdeki kayıplar, küresel hisse senetlerinde yaşanan yaklaşık 11,5 trilyon dolarlık değer kaybına kıyasla daha sınırlı görünse de beklenmedikti. Çünkü genellikle jeopolitik kriz dönemlerinde tahviller güvenli liman olarak değer kazanır, fakat mevcut kriz bunu sağlamadı. ...Devamı.»
Alman Bertelsmann Vakfı'nın 2026 Dönüşüm Endeksinde Türkiye yine otokratik yönetilen ülkeler arasında yer aldı. Raporda demokratik ülkelerde de otokratikleşme eğilimlerinin arttığı uyarısı yapıldı. Alman Bertelsmann Vakfı'nın "2026 Dönüşüm Endeksi", dünya genelinde, incelemeye tabi tutulan 137 ülkeden 77'sinde otokratik rejimlerin egemen olduğu sonucuna vardı. Bunun 2006'da başlatılan araştırmanın tarihindeki en yüksek sayı olduğu belirtilirken, henüz 20 yıl önce dünya genelinde demokrasilerin çoğunlukta olduğuna dikkat çekildi. ...Devamı.»
Bu ülkenin meydanları suskun değil; suskun olan, o meydanların sesini omuzlayıp büyütmesi gerekenlerdir. Saraçhane’de toplanan kalabalık, yalnızca bir anlık öfkenin değil, yılların biriktirdiği adaletsizlik hissinin, görmezden gelinmiş taleplerin, bastırılmış umutların dışavurumudur. Bu insanlar bir “organizasyonun parçası” oldukları için değil, kendi hayatlarının daraldığını, nefeslerinin kesildiğini hissettikleri için oradadır. Ve tam da bu yüzden, böylesi anlarda siyaset kurumu ya tarihin önüne geçer ya da tarihin gerisinde kalır. ...Devamı.»
Bir ülkede dolandırıcılık bu kadar büyüyorsa, mesele artık üç beş sahtekârın açgözlülüğü değildir; mesele sistemin kendisidir. Bugün “büyük operasyon” diye sunulan, 65 kişinin gözaltına alındığı bu borsa vurgunu dosyası, aslında bir çöküşün geç kalmış ilanıdır. Çünkü bu yapı bir gecede kurulmadı. Aylarca, belki yıllarca insanları aradılar, ikna ettiler, küçük kazançlar göstererek güven topladılar, sonra o güveni paraya çevirdiler. Bu kadar büyük bir organizasyonun sessizce büyümesi, yalnızca suçluların maharetiyle açıklanamaz; bu, denetim mekanizmalarının çürümesi, görmezden gelinmesi ya da bilinçli olarak geciktirilmesidir. ...Devamı.»
Baltık Denizi çevresindeki son olaylar, Rusya’nın Ukrayna savaşı bağlamında yürüttüğü askeri ve hibrit faaliyetlerin sadece savaş sahasında kalmayıp, NATO üyesi bölgelere doğru yayılma potansiyeli taşıdığını ortaya koyuyor. 25 Mart 2026 sabahı, Rusya sınırından Baltık ülkelerine giriş yapan insansız hava araçları (İHA’lar), Estonya ve Letonya topraklarında iki ayrı güvenlik olayına neden oldu. Estonya’nın kuzeydoğusundaki Auvere enerji santraline ait bacaya çarpan bir İHA ve Letonya’nın Kraslava bölgesine düşen başka bir hava aracı, yetkililer tarafından rapor edildi. Her iki olayda da yaralanma yaşanmadı, ancak olaylar Baltık ülkelerinin sınır güvenliği ve hava savunma hazırlığı açısından alarm seviyesini yükseltti. Bu hareketliliğin doğrudan Rusya askerî faaliyetleri veya savaşın yayılmasının dolaylı bir sonucu olduğu konusunda resmi soruşturmalar sürüyor ve olayların uluslararası güvenlik çevrelerince ciddi bir mesele olarak değerlendirildiği bildiriliyor. ...Devamı.»
1970’li yıllar Türkiye’si, ekonomik istikrarsızlığın, öğrenci hareketlerinin, işçi sendikalarının ve küresel Soğuk Savaş dinamiklerinin etkisiyle siyasal kutuplaşmanın en üst seviyeye çıktığı bir dönem olarak kayda geçmiştir. Bu dönemde sol eğilimli örgütler arasında işçi sınıfı odaklı Türkiye İşçi Partisi (TİP), Türkiye Komünist Partisi (TKP), Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C) gibi farklı ideolojik arkaplanlara sahip gruplar yer alırken, bunların siyasi söylemleri genellikle anti-emperyalist, devlet karşıtı ve sınıf mücadelesine dayalı bir hukuk anlayışı etrafında şekillenmiştir. Buna karşılık sağ-milliyetçi çevreler, anti-komünist retorik, ulusal birlik vurgusu ve devletin güvenlik reflekslerini merkeze alan örgütlenme biçimleri geliştirmiştir. ...Devamı.»
Bilim insanları, Anadolu ve Avrupa'daki arkeolojik alanlarda günümüzden 14 ila 16 bin yıl öncesine ait köpek kalıntıları tespit etti. Bu evcil köpeklere dair yeni bir genetik rekor. Oxford Üniversitesi araştırmacılarının da içinde bulunduğu uluslararası bir ekip, köpeklerin tarihine dair ezber bozan bir keşfe imza attı. Saygın bilimsel dergi Nature'da yayımlanan yeni bir çalışma, köpeklerin varlığına dair en eski genetik kanıtları ortaya koyarak, 'insanın en sadık dostu' unvanını binlerce yıl geriye taşıdı. Üstelik kanıtların önemli bir kısmı da Türkiye'den geldi. ...Devamı.»
PMI ve enflasyon verileri, şokun gerçek boyutunu ve enerji fiyatlarındaki artışın etkilerini ortaya koydu. Önümüzdeki hafta, 2026 yılının küresel ekonomik gidişatını izlemek açısından önemli bir dönüm noktası olacak. Açıklanacak olan Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) ve enflasyon verileriyle birlikte, Ortadoğu’daki savaşın küresel ekonomide bıraktığı izlerin ne kadar derin olduğu konusundaki tartışmalar, teorik tahminlerden somut rakamlara dönüşecek. ...Devamı.»
23 Mart 2026 tarihinde Ankara 4. İdare Mahkemesi, Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” diyerek milli değerlerini yüksek sesle dile getiren ve dönem birinciliği dahil üstün disiplin siciline sahip Teğmen Ebru Eroğlu’nun Türk Silahlı Kuvvetleri’ne iade talebini reddetti. Mahkemenin gerekçesinde, eylemin “TSK’nın itibarına zarar verdiği ve toplumda güveni sarsıcı etki yarattığı” yönündeki değerlendirme yer aldı. Bu karar, sadece hukuki bir dosyanın sonucu olmaktan öte, milletin vicdanında derin bir yara açan, milli değerlere ve bireysel emeğe karşı yapılan bir adaletsizlik olarak okunmalıdır. ...Devamı.»
Anarad Hığutyun Okulu sadece bir eğitim kurumu değildir; o, İstanbul’un Ermeni Katolik toplumunun bir zamanlar canlı, güçlü ve eğitimle yoğrulmuş varlığının sembolüdür. Okulun öyküsü, 19. yüzyıl İstanbul’unda toplumsal dayanışma, kültürel kimlik ve bir toplumun geleceğe dair umutlarıyla inşa edilmiş bir bina olarak doğar — ancak zamanla unutulmuş bir hafızaya dönüşür. ...Devamı.»
Kırım Haber Ajansı’nın (QHA) yayımladığı habere göre, Rus ordusunda askerler arasında ölümden sonra cesetlerle baş etme biçimi olarak insan onurunu hiçe sayan ve akıl almaz bir uygulamanın sistematik hâle geldiği ortaya çıktı. Üstler tarafından verilen emir doğrultusunda, hayatını kaybeden askerlerin cansız bedenleri gömülmek yerine kafaları kesiliyor ve kimlik belgeleri alınarak işleniyor. Bu uygulama, savaşın doğasında bile kabul edilemeyecek bir insanî çöküşün, vicdanın yitirilmesinin ve temel insanî değerlerin tamamen çiğnenmesinin açık bir göstergesidir. İnsanlık tarihinin her döneminde ölüye saygı göstermek, sadece bir ritüel veya gelenek değil, aynı zamanda insan olmanın en temel koşullarından biri olarak kabul edilmiştir. ...Devamı.»
2025 ve 2026 yıllarında İstanbul’un Laleli semtinde yürütülen büyük çaplı mali suç soruşturması, Türkiye’nin yakın ekonomik tarihinin en karmaşık ve derin yapılı finansal suistimallerinden birini ortaya çıkardı. Tespitlere göre, 21 şirkete ait 312 POS cihazı üzerinden toplamda 47,5 milyar Türk lirası tutarında şüpheli işlem gerçekleştirilmiş ve bu işlemlerle 1,3 milyar TL’nin üzerinde suç geliri elde edilmiş olduğu belirlendi. Şüpheliler hakkında “suç işlemek amacıyla örgüt kurma”, “tefecilik”, “suçtan kaynaklanan malvarlığını aklama” ve ödeme sistemleri kanununa muhalefet gibi ağır suçlamalarla soruşturma açıldı. ...Devamı.»
Washington ve Kudüs, gerilimi tırmandırmayı caydırıcılık olarak nitelendirdi. Ancak bunun yerine Tahran'da daha zorlu bir ayrılık süreci, genişleyen bir savaş ve Amerika Birleşik Devletleri için daha maliyetli bir stratejik dikkat dağıtıcı unsur ortaya çıktı. Başkanlar savaşa karar verdiklerinde, ilk soru füzelerin hedefleri vurup vurmadığı değil, gücün bedeline değecek bir siyasi amaca hizmet edip etmediğidir. Bu ölçüte göre, Donald Trump'ın İran'a karşı savaşı, stratejik netliğin bir göstergesi olmaktan çok, stratejik aşırıya kaçma örneği gibi görünüyor. Yönetim, tırmanmayı caydırıcılığı yeniden sağlamanın, İran tehdidini azaltmanın ve Amerika'nın konumunu güçlendirmenin bir yolu olarak sundu. ...Devamı.»
Avrupa Komisyonu, ticari ilişkilerini çeşitlendirme hamlesi kapsamında bir anlaşmaya daha odaklanıyor. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in, uzun süredir beklenen anlaşmayı sonuçlandırmak üzere 23-25 Mart tarihlerinde Avustralya’yı ziyaret etmesi bekleniyor. Avrupa Komisyonu, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in gelecek hafta Avustralya’ya gideceğini açıkladı. Bu ziyaret, Brüksel ile Canberra arasındaki zorlu serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin son aşamaya girdiği bir dönemde gerçekleşecek. ...Devamı.»
Türkiye İşçi Partisi’nin “Çocukları Korumak Devletin Görevidir” başlıklı açıklamasını okuduğumda, aklıma hemen kendi gözlemlerim geldi: Atlas ve benzeri vakalar, bireysel trajediler olarak sunulsa da aslında Türkiye’nin sistematik olarak göz ardı ettiği çocukların gerçek hikâyeleridir. Sokakta gördüğümüz çocuklar, yoksulluğun, güvencesiz çalışmanın ve sosyal hizmet eksikliğinin birer yansımasıdır. Benim için bu, sadece toplumsal bir problem değil, aynı zamanda kapitalist sistemin acımasız doğasının ve devletin ihmalkârlığının somut göstergesidir. Her bir çocuk, devletin asli sorumluluk alanının sınandığı birer laboratuvardır; eğer devlet, bu çocukları korumayı başaramıyorsa, toplumun geleceği de tehdit altındadır. ...Devamı.»
İstanbul’un tarihsel damarlarının kesiştiği noktada yer alan Saraçhane, bir zamanlar yalnızca idari yapıların gölgesinde kalan bir geçiş alanıydı. Ancak belirli bir anda, belirli bir tarihsel eşikte, bu meydan sıradanlığını yırtarak bir irade alanına dönüştü. Artık Saraçhane, sadece taşların, yolların ve binaların bulunduğu bir yer değil; bir halkın içinden yükselen sesin, özellikle gençliğin bastırılmış enerjisinin açığa çıktığı bir merkezdi. Bu yüzden burada yaşananlar basit bir protesto değil, doğrudan doğruya bir zihniyet kırılması, bir eşik aşımı ve en net haliyle bir devrimdi. ...Devamı.»
Görmeden inanmam döneminden, görsen de emin olma dönemine geçti insanlık… Geleneksel olarak "görmek inanmaktır" ilkesi, toplumsal sözleşmemizin ve ortak gerçekliğimizin sarsılmaz temel taşıydı. Ama bugün, hakikatin buharlaştığı sisli bir atmosferin içinden geçiyoruz. ‘Derin sahte (deepfake)’ teknolojisinin yarattığı bu bilgi ile ilgili sis. Yalnızca neyin sahte olduğunu anlamamızı zorlaştırmakla kalmıyor, neyin gerçek olduğuna dair inancımızı da kökünden sarsıyor. ...Devamı.»
Türkiye’de son günlerde ortaya çıkan bir haber, halkın güven duygusunu derinden sarstı. Hakkari merkezli Van ve Mersin’de eş zamanlı olarak düzenlenen uyuşturucu operasyonlarında toplam 64 kilo 200 gram skunk ele geçirildi. Operasyon kapsamında 8 şüpheli gözaltına alındı, bunlardan 4’ü tutuklandı. Ancak asıl dikkat çekici olan nokta, aralarında bir polis başkomiserinin de bulunmasıydı. Bu durum, toplumda büyük şaşkınlık yarattı. Polis teşkilatının, uyuşturucu ile mücadelede ön saflarda görev alması beklenirken, üst düzey bir memurun bizzat suçla ilişkilendirilmesi ciddi bir güven krizine yol açtı. ...Devamı.»
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İsrail'in İran'a başlattığı savaş, onlarca yıl uluslararası ilişkileri yöneten kuralların kısmen etkisini yitirmeye başladığı yeni dünya düzeni altında yaşanan ilk büyük çatışmalardan biri olarak görülebilir. İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden bu yana; savaş ve diplomasi Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası sözleşmeler aracılığıyla uluslararası hukuk ve kurumlar çerçevesinde resmi olarak yürütüldü. ...Devamı.»
Reuters'ın incelediği ABD Adalet Bakanlığı belgelerine ve olaya yakın bir kaynağa göre, yabancı bir bilgisayar korsanı, 2023 yılında Federal Soruşturma Bürosu'nun New York Saha Ofisi'nde gerçekleşen bir siber saldırı sırasında, hükümlü cinsel suçlu Jeffrey Epstein'ın soruşturmasıyla ilgili hassas dosyaları ele geçirdi. ...Devamı.»