Kaynaklara sahip olmanın güç yapılarını önemli ölçüde belirlediği iyi belgelenmiş bir gerçektir. Hayati önem taşıyan toprak kaynakları ve iş gücü üzerindeki kontrol için uzak toprakların erken dönemdeki sömürgeleştirilmesinden, günümüzdeki enerji ve mineral kaynakları hegemonyasını koruma arayışlarına kadar, belirli bir örüntüyü ortaya koymaktadır: Kritik bölgesel kaynak kapasitelerine sahip olanlar, jeopolitik mücadeleye çekilmeye yatkındır. Kritik mineral kaynakları tartışmasının merkezinde, küresel bir oyuncu yeniden ortaya çıkıyor: Afrika. Afrika, kaynak sömürüsüne yabancı değil; 19. ve 20. yüzyıllardaki " Afrika'nın Paylaşımı ", bol miktardaki doğal kaynaklar üzerinde sömürgeci kontrol için yapılan sıkı bir girişimdi ve kıtayı bağımsızlık sonrası büyük iç çatışmalarla karşı karşıya bıraktı .

Şimdi, 21. yüzyılın teknolojik ve ekonomik kalkınmaya yeniden odaklanan küresel yaklaşımıyla, kritik mineraller, kendisini küresel düzende sağlamlaştırmayı uman her devlet tarafından arzu ediliyor. Afrika, neredeyse tüm modern teknolojinin geliştirilmesi ve inşası için gerekli olan dünyanın kritik minerallerinin yaklaşık %30'una sahiptir. Günümüzün "kurallara dayalı düzeni" olarak adlandırılan ortamda, ülkeler Afrika'nın kritik mineral kaynakları üzerindeki kontrolü ele geçirmek için yeni stratejik manevralar kullanmaya başlıyor ve bu durum , "Afrika'nın İkinci Paylaşımı" olarak adlandırılabilecek bir sürecin zeminini hazırlıyor .

Afrika'nın Kritik Mineralleri

Afrika'nın kritik mineral kapasiteleri kıta genelinde yayılmış olup, belirli mineraller belirli bölgelerde yoğunlaşmıştır . Kuzey Afrika ülkeleri, yarı iletken ve çelik üretiminde faydalı olan arsenik, tantal ve niyobyum bileşiklerine ev sahipliği yapmaktadır; bunlar ayrıca önemli elektronik altyapının inşasında da kullanılmaktadır. Fildişi Sahili, Gana, Gabon ve Güney Afrika gibi ülkeler, çelik, pil ve elektrikli araç üretimi için hayati önem taşıyan manganez rezervlerinin yaklaşık %70'ine sahiptir . Zimbabve ve Namibya, lityum iyon pil üretimi için önemli bir bileşen olan lityum rezervlerine sahiptir. Afrika'nın kritik mineral kapasiteleri, dünya rezervlerinin %30'unu kapsarken , henüz tam olarak işleyen tedarik zincirlerine entegre edilmemiştir. Küresel teknoloji şirketleri, bölgenin kritik mineral potansiyelini kabul etmiş ve bunu pazara hazır hale getirmek için stratejiler geliştirmektedir.

AB-Güney Afrika Yatırım Tanıtım Turu


Gazeteciler, AB'nin Güney Afrika'ya olan yatırım ilgisinin, Çin'den kaynaklanan riskleri azaltma ihtiyacının bir sonucu olduğunu iddia ediyor. Güney Afrika'nın nadir toprak elementleri potansiyeli, Çin'in rezervlerine nihai bir alternatif olarak geçerliliğini koruyabilirken, nadir toprak elementleri dışındaki kritik mineralleri Çin'inkilerle aynı değil. Çin, AB'nin tüm magnezyum ithalatının %96'sını ihraç ederken, Güney Afrika manganez vanadyum ve belirli değerli metal rezervlerine sahip. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: tüm nadir toprak elementleri kritik minerallerdir, ancak tüm kritik mineraller nadir toprak elementleri değildir. Bununla birlikte, Güney Afrika'nın nadir toprak elementleri rafinasyonu ve alternatif tedarik zinciri dağıtımı için kesinlikle potansiyeli var. Bir ay önce, ABD de Çin'e alternatif olarak Güney Afrika'ya nadir toprak elementleri konusunda ilgi göstermişti, ancak AB'nin 50 milyon dolarlık teklifinin gerisinde kalmıştı. Bu yatırımlar, Steenkampskraal gibi yerli üreticileri güçlendiriyor ve Güney Afrika'yı pazara hazır hale getirerek çeşitlendirme arayan küresel oyuncular için son derece cazip hale getirme yolunda adımlar atıyor.

Zimbabve'nin İhracat Yasağı

Zimbabve ayrıca, 2025 yılındaki dünya lityum üretiminin yaklaşık %10'unu oluşturan kritik mineral rezervlerine de sahip . Kârlı lityum ve nadir toprak elementleri tedarik zincirlerine rağmen, hükümet kritik minerallerin satışına tamamen yasak getirdi . Bunun, ihracattaki usulsüzlüklerin yeterli iç kar getirisi sağlamasını engellediği yönündeki endişeleri gidermek için yapıldığı bildiriliyor. Buna ek olarak, yasak aynı zamanda lityumun Çin ve diğer dış ülkelere ihraç edilmesi yerine yurt içinde işlenmesini sağlayarak Zimbabve'ye tedarik zinciri üzerinde daha fazla kontrol imkanı veriyor.

Zimbabve örneği, 21. yüzyılın kaynak kapasitesine sahip ülkelere sağladığı yetkiyi vurgulamaktadır. Bu strateji ülkenin kritik kârlarından mahrum kalmasına neden olsa da, Zimbabve dış tedarik zinciri sömürüsünden kaçınmak ve işleme süreçlerinin ülke içinde yoğunlaşması yoluyla ülke içindekiler için fırsatlar yaratmak için adımlar atmıştır. Bu strateji, Afrika'nın kritik mineraller sorununu ele almada farklı seçeneklerinin göstergesidir. Yatırımların ve dış tarafların hayati kaynaklar üzerinde hak iddia etmesine izin vermek, Afrika ülkelerini tedarik zinciri sömürüsüne açık hale getirmektedir. Farklı ülkelerin bu konuya yaklaşım biçimi, ister yerel işlemeyi güçlendirmek için karlı yatırım anlaşmaları imzalamak isterse ihracatı tamamen kesmek olsun, kritik minerallerin "Afrika için İkinci Paylaşım Yarışı"nı tetikleyip tetiklemeyeceğini belirleyecektir .

Mugdha Joshi