A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Düşün Düşün (3)

Kategori Kategori: Düşün Düşün | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Gündoğdu Gencer | 07 Haziran 2009 02:30:25

Tartışmalar bazan düello gibidir ya da satranç oynamayı andırır. Satrançta hile yapmak olanaksızsa da söz düellolarında her gün, her saat bol bol hile yapıldığını görürüz. Bu yazımda bu tür hileleri deşifre etmeye, su yüzüne çıkarmaya yardımcı olabilecek bazı bilgiler aktaracağım sizlere. Karşılıklı fikir alışverişi genel olarak iki değişik amaçla olur.

Ya farklı görüşteki kişiler kendi görüşlerinden hareketle gerçeğin ne olduğunu bulmaya çalışır ya da karşısındakini ikna etmek, kendi görüşüne çekmek için tartışırlar. Birinci durumda karşımızdakinin dediğini algılayıp anlamaya açığızdır, “mübadele-i efkâr”dan yâni fikir alışverişinden gerçeklere varabiliriz.  İkinci durumda karşımızdakinin açığını yakalamak için tetikte bekleriz.  Önemli olan gerçeğe varılması değil, tartışmadan galip çıkmaktır.  Galip çıkabilmek için de çeşitli hilelere başvururuz.  Bir önceki bölümde genellemelerin nasıl yanlış sonuçlara götürdüğüne bakmıştık. 
 
Şimdi bunun nasıl hile olarak kullanıldığına bakalım:
A-Geçenlerde Türkiye’den döndüm, herkes sefalet içinde, büyük ekonomik sıkıntı var.
B-Ama bir kesimin keyfi gayet iyi.  Istanbul’da lokantalar, meyhaneler dolup taşıyor.
A-Hadi canım, insanlar et alacak para bulamıyor, kirasını ödeyemiyor.
Dikkat ederseniz, A genelleme yaparak konuşuyor, B ise “bir kesim” diyerek genellemeden kaçınıyor.  Tartışma devam ediyor, kızışıyor.  A herkesin sefalet içinde olduğunda ısrar ettikçe, B’nin konumu da katılaşıyor:
B-Valla, herkes keyfinde.  “Vur patlasın, çal oynasın”.
A-Köyde amcamın oğlunda kaldım, çocuğuna pabuç alamıyor, çocuk karda kışta yalınayak...
B “bir kesim” derken şimdi “herkes” diyor ve A karşısındakini hileyle bu uca ittiği için amcasının oğlunu örnek göstererek tartışmayı kazanıyor.  Oysa B “bir kesim” demekte ısrar etse belki bir sonuca varılacaktı.
Bir başka hile, konuyla doğrudan ilgisi olmayan bir gerçeğin ortaya atılması:
A-Avustralya yerlileri sağlık açısından çok kötü durumda.  Alkol bağımlılığı almış yürümüş.
B-Devlet az şey yapmıyor.  Geçen yıl Aborijinlerin iskânı için 400 milyon dolar harcandı.
 
O da doğru, bu da doğru ama burada bir “bayram haftası / mangal tahtası” durumu var. 
 
Bir başka hile:
A- 29 Ekim 1922’de cumhuriyet ilân edildiği zaman buna karşı koyanlar vardı.
B- Cumhuriyet 1922’de değil, 1923’te ilân edildi.  Sen daha yılını bile bilmiyorsun, kalkmış ondan sonra karşı koyanlardan bahsediyorsun.
 
Evet, A yanlışlık yapıp 1923 yerine 1922 dedi ama bunun öne sürdüğü görüşle bir ilgisi yok.  Asıl konu cumhuriyetin ilânına karşı çıkanların olup olmadığı.  Bunun 1922’de veya 1923’te olması önemli değil.  Ama B bu yanlışı yakalayıp A’nın iddiasını bu hile ile çürütmeye çalışıyor.
 
Bazan da bu hile espri ile karışık yapılıyor:
A-Orada pek fazla insan yoktu.
B-Nasıl yoktu? O kadar kalabalıktı ki, iğne atsan yere düşmüyordu.
A-Hah hah ha! Sen de iğne atma kardeşim!
Çevredekiler de A ile birlikte gülmeye başlarlar ve B’nin söylemeye çalıştıkları güme gider.
 
Bir sonraki örnek pek te gülünecek birşey değil. 
-I. Dünya savaşında Churchill Donanma Bakanıydı, II. Dünya savaşı çıktığında da aynı pozisyondaydı, demek ki II. Dünya savaşını da Churchill çıkardı.
Bu gerçekten doğru olabilir ama iki şeyin eşzamanlı olması birinin ötekine yol açtığının kanıtı değildir.  Rastlantıları neden-sonuç ilişkisi olarak açıklamak sonunda insanı tümden akıl dışı düşünmeye, davranmaya ve sonunda paranoyaya kadar götürebilir. 
-O sabah önümden kara kedi geçmişti, bütün gün başım ağrıdı.  Dün de yine o kara kediyi gördüm, bu sefer de dişim ağrıdı.
Sonuç: Demek ki kara kedi baş veya diş ağrısına sebep oluyor.  Bu raslantı birkaç kez daha tekrar ederse, sonunda iş mahalledeki tüm kara kedileri toplayıp yok etmeye kadar varır.  Kara kedinin yerine ırkı, rengi, dini farklı birini koyun, alın size ırkçılığın, ayırımcılığın temeli!
-Falanca yatıra çaput bağladım, o gün sevdiğim bana göz kırptı, dün de oraya gidiyordum ki sevdiğime yolda rastladım.
Bu da birçok batıl inancın, birçok hurafenin nasıl yüzyıllar boyu sürdüğünün, nasıl bir çarpık düşünceden kaynaklandığının bir örneği.
 
Bir başka hile de kötü bir şeyi savunmak için daha kötü görünen birşeyi örnek vermek:
A- Son 25 yılda Türkiye’de PKK yüzünden 40,000 insan öldü.
B- Sen ne diyorsun kardeşim?  Türkiye’de her yıl o kadar insan trafik kazalarında ölüyor.
B’nin söylediği doğru ama bu A’nın söylediğinin önemsiz olduğunu mu kanıtlar?
Son olarak ta “orta yolcular”ı örnek vermek istiyorum.  Ilımlı, anlaşmacı, uzlaşmacı görünmek isteyenlerin bol bol başvurduğu bir hiledir bu.  En uç bir örnek alalım:
A-İki kere iki 4 eder.
B-Hayır, 6 eder.
C-Hadi, bir ortasını bulalım.  “İki kere iki 5 eder” üzerinde anlaşalım.
 
Uzlaşma her ne kadar arzu edilir birşeyse de, orta yol her zaman doğru yol değildir.  İki kere ikinin 4 olduğunu inatla savunan A, bu tartışmada “katı”, “anlaşmaya yanaşmayan”, “inatçı” bir kişi olarak görülecek, C ise “barışçı”, “uzlaşmacı”, “mâkûl” bir kişi olarak kendini tanıtmış olacak ve buradan da politikaya atlayıp belki milletvekili, bakan falan olacaktır.  Ama iki kere ikinin 4 olduğunu ya hiçbir zaman öğrenemeyecek, ya da bilse bile B’yi ürkütmemek için bunu dillendirmeyecektir.

Kendimiz bu hileleri yapmaktan kaçınır ve karşımızdakinin hilelerini daha açık olarak görürsek belki de tartışmalarımız kör döğüşü olmaktan çıkar, bir yerlere varırız.

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 2 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Türbülans vakaları iklim değişikliği etkisi mi?
Dünyanın gözü kulağı Ortadoğuda: İran-İsrail gerilimi tırmanıyor.
İsrail, Gazze'de yardım konvoyunu hedef aldı: Biri Avustralyalı 7 kişi öldürüldü
DEVLET-ULUSTAN FEDERASYONA, ekitap
Dünyada altın madenciliği nasıl yapılıyor, kazalar ne kadar yaygın?

"ALO NACİ, BURASI PARİS: HALK CEPHESİ KURULUYOR DUYDUN MU?"
Norveç, İrlanda ve İspanya Filistin'i tanıma kararı aldı.
AFP'den SADAT iddiası: Nijer'e bin paralı asker gönderildi.
Yeni Kaledonya'da neler oluyor?
Rusya: İngiltere'ye ait hedefleri vurabiliriz

Türkiye'de açlık sınırı 20 bin TL'ye dayandı
Tayland esrarı yeniden yasaklıyor.
İstanbul kirada Avrupa’nın lideri
Türkiye AB’nin 6 milyar Euro mülteci yardımını nasıl harcadı, AB Sayıştayı’nın eleştirileri neler?
Yoksulluk sınırı bir yılda 24 bin TL arttı.

Fahri Kiamil
İki annenin başlattığı akıllı telefon karşıtı hareket çığ gibi büyüdü
Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.
Franz Kolschitzky: Viyana Kuşatması'ndan Kalan Kahveleri Değerlendiren Girişimci
Kış güneşi arayan Britanyalıların adresi Türkiye

"İNEK BAYRAMI" ekitap
Dünya tarihini şekillendiren 6 içecek türü
Taş Kağıt Makas Oyunu (Jan Ken Pon)
"DUHOK KONUŞUYOR" ekitap
ENTERNASYONAL

KİBİRLİ GÜÇ ZEHİR - ERDEMLİ BİLİM PANZEHİR
KARARLILIK - KİŞİSEL ALTYAPI
TARİHSEL KİŞİLİK
TARİHSEL İNSAN
SÜREÇ VE TARİHSEL ÖZNE

'Yeşil İslam' Endonezya'yı iklim çöküşünden kurtarabilir mi?
İsviçreli kadınlar AİHM'de görülen iklim değişikliği davasında zafer kazandı.
Yorgun dünya artık yavaş dönüyor
Avustralya’daki dev yosun ormanlarını yapay zekâ koruyor
2023'te sıcaklık rekoru kırıldı

Apple otomobili ABD'de üretime bir adım daha yaklaştı.
Yaşgünün Kutlu Olsun James Webb Uzay Teleskobu
Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?

Beynimiz uykuda geleceği tahmin etmeye çalışıyor.
Bilim insanı Matthieu Juncker ekosistemi gözlemlemek için ıssız adada 8 ay tek başına kalacak.
Beynine çip takılan kişinin düşünceleri 25 dakika boyunca okundu.
14 Mart Pi Günü, Günün Kutlu Olsun Pi !
Tüm canlılar için en ideal sıcak

İstanbulluların %44'ü kıt kanaat geçiniyor
Türkiye artık yabancılar içinde ucuz değil…
2023'te 282 milyon insan açlık yaşadı.
Servet dağılımı adaletsizliği: Türkiye'de %1’lik kesim servetin %40’ını alıyor
BM Raporu: İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırısında soykırım suçu iddiası

GÜZİN'LE
GEÇİTKALE'DEN GELİYORDU...
GENÇ BİR YAZARA BİRKAÇ TAVSİYE
DEĞİŞİYOR, YOKSULLAŞIYOR
“KİRAZ ZAMANI” SERÇELER, KİRAZ AĞACIMIZ, RAZZİA

Çarpık Eğitim
Ziyafet
Kim Aptal, Kim Akıllı
SİVAS
SAMSUN

Mimar Sinan: Bir Dehanın Yükselişi ve Osmanlı Mimarisinin Zirvesi
İskandinav Göçleri ve Vikinglerin Avrupa Üzerindeki Etkisi
Hümanizm Nedir?
Osmanlı’da kahve kültürü, Osmanlı’da kahve isimleri..
Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git