A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Sahte Haberlere Neden İnanıyoruz?

Kategori Kategori: Makale | Yorumlar 0 Yorum | 05 Nisan 2017 01:31:21

George Orwell 1946’da yayınladığı Politics and the English Language isimli eserinde, politik dilin ve İngilizce’nin tamamen yalanları gerçek gibi göstermek üzerine kurulu olduğundan bahsediyor ve örtülü, belirsiz hatta sisli bir yapısı olduğunu söylüyor. Orwell bunu 1946 yılında tespit etmişken ve günümüze kadar konuyla ilgili birçok yazı yazılmışken, neden hala sahte haberlere inanmaya meyilliyiz?



Bilişsel Basitlik

Genellikle beynimiz bilgiyi işlerken inanç hızlı ve doğal oluşur. Şüphecilikse yavaş ve yapaydır, ayrıca çoğu insanın belirsizliğe toleransı azdır. Araştırmaya göre beynimiz bir ifadeyi kavrarken otomatik olarak doğru kabul eder, sonradan ortaya çıkan kuşkuculuk ise fazladan bir bilişsel adım gerektirir. İnanıp devam etmek bu yüzden daha kolaydır.

Bilişsel Uyumsuzluk

Bilişsel uyumsuzluk iki çelişen düşünceye sahip olduğumuzda meydana gelen rahatsız edici gerilimdir. Gerçekleri reddetmek, derin inançları değiştirmekten daha kolaydır. Örnek olarak, iklim değişikliğinin gerçek olmadığını savunanlar, sera gazlarındaki hızlı artışın sanayi ve ticaret alanlarına daha kısıtlayıcı kurallar getirmesinden tedirgin oldukları için bunu görmezden gelmeye çalışıyorlar.

Ters Tepme Etkisi

Bilişsel basitlik ve uyumsuzluk, ters tepme etkisi denilen ilginç bir olaya yol açar. Ters tepme etkisi, güçlü karşıt kanıtlara rağmen, insanların inançlarına daha yoğun bağlanması anlamına gelir.

Dartmouth Üniversitesi tarafından yürütülen bir deney serisinde, deneklere yaygın yanlış kanıları, örneğin Irak’ta kitle imha silahlarının varlığını doğrulayan sahte gazete makaleleri verildi. Daha sonra deneklere bu silahların bulunmadığını anlatan yeni makaleler verildi. Savaş karşıtı olanlar yeni makaleyi, savaşı destekleyenler eski olanı doğru kabul etti. Hatta savaş destekçileri, ikinci makaleden sonra daha fazla ikna olduklarını çünkü makalenin Saddam Hüseyin’in silahları yok ettiğinin veya sakladığının kanıtı olduğunu söylediler.

Kabile Birliği

İnsan sosyal bir primat türüdür ve etrafındakilere güvenilir bir grup üyesi olduğunu belli etmek ister. Bu da diğer grup üyelerine katılarak uyumlu olmak anlamına geliyor, bu grup bizim siyasi partimiz veya dini inancımız olabilir ve genellikle grubun yönünden sapmaz.

Bilişsel basitlik ve uyumsuzluk, evrimsel uyum amacı taşıyor olabilir. Sosyal psikolog Carol Tavris evrimsel uyumu şöyle açıklıyor: “Onlar-biz” bölünmesi, etnik merkezcilik, önyargı gibi herhangi bir bilişsel mekanizmaya baktığımızda, adaptif bir amaç taşıdığını düşünmek mantıklı. Bu örneklerde en büyük fayda, bizi kendi grubumuza bağlaması olarak görülebilir.

Hepimiz kendi inançlarımızdan sorumluyuz. Sahte haberler ve alternatif gerçekler hakkında şüpheci olmak bizim kendi görevimiz.

Şüpheli bir durum varsa şüphelenmek gerekir

“Bunun doğru olduğunu nereden biliyorsun?”, “Bu iddianın kaynağı ne?”, “Bunu kim söyledi ve neden böyle bir şey söyledi?” sorularını mutlaka sormalıyız. Kendimizi kandırmamak için her zaman dikkatli olmalıyız. George Orwell’in In Front of Your Nose adlı deneme yazısındaki gibi, “Birinin burnunun ucunu görmesi daimi bir çaba gerektirir. Konu şu ki, hepimizin yanlış şeylere inanma ihtimali var, yanıldığımız ortaya çıkınca yanılmadığımızı göstermek için gerçekleri çarpıtma ihtimalimiz de var. Akıl ile, bunu bir süre yürütmemiz mümkün. Er ya da geç yanlış bir inanç katı gerçeklikle karşı karşıya gelir. Tıpkı savaş alanlarında olduğu gibi.”

Kaynak :  Deniz Lim  | [n]Beyin


Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







302 sağlık çalışanı Koronavirüs nedeniyle hayatını kaybetti
DSÖ'den yeni tür koronavirüse karşı çağrı
Koronavirüs mutasyonu hakkında neler biliniyor?
Aşı siparişlerinde hangi ülke ne durumda?
AstraZeneca / Oxford’un aşısı yüzde 90’a kadar etkili

Avustralya ulusal marşı yerli Aborjinleri kapsaması için resmen değiştirildi
Avustralya'nın coronavirüs aşısı: ne zaman aşı olacağız, aşı toplumlara nasıl ulaşacak?
Google ve Facebook kullandığı haberler karşılığında medya kuruluşlarına ücret ödeyecek
Avustralya ordusu Afganistan'da savaş suçları işledikleri şüphesiyle 13 askeri ihraç ediyor
Trump'ı bekleyen 6 hukuki süreç

Liman yapımı için 3 bin yıllık kent yok edilecek
Borsa İstanbul'un % 10'u Katar'a gitti
Dünyanın en büyük serbest ticaret anlaşması imzaladı.
Türkiye’de faiz arttırıldığı halde neden döviz kurları hızla yükselmeye devam ediyor?
Pandeminin İspanya ekonomisine etkileri

Hava yolu şirketlerinde sağlık pasaportu hazırlığı!
The Queen's Gambit dizisiyle satranç seti satışlarında patlama yaşanıyor
Mutluluk Müzesi açıldı
Koronavirüs sonrası dünyada uçaklar nasıl görünecek?
Bir hikayem olmasın - 2019’a veda ederken

Stefanos Yerasimos ile
Frida Kahlo Müzesi sanal ziyarete açıldı
Kaçırmamanız gereken bir gösteri : ‘Marx’ın Dönüşü’ ücretsiz erişime açıldı
Leonardo da Vinci Hazar Türkü olabilir
Ay çöreği

Hayatının Öznesi Olmak
Anemnesis / Anımsama
Hikayemize özdeşleşmeden sahip çıkmak
Değerler Rabbi
“KAOTİKA”

2020'de küresel ısınmanın bedeli çok ağır oldu
İklim Değişikliği ve Küresel Isınma
Muğla'da doğa katliamı... İktidar talan kapısını açtı!!!
Anadolu’da 60 yılda 70'e yakın göl kurudu.
Elektrikle şarj edilebilen hibrit araçlar “kuzu postuna bürünmüş kurt”

Whatsapp kullanıcılardan ne istiyor?
Uçağa binmemizle inmemiz bir olacak!
İnsan beynini bilgisayara bağlayan Neuralink tanıtıldı.
İnternet hızı rekoru kırıldı
Uçan elektrikli otomobil yarışları yakında başlıyor.

Almanya'da Covid-19 ilacı da bulundu
Vampir yarasalar hasta olduklarında 'sosyal mesafeyi koruyor'
7.000 yıllık sualtı keşfi, Avustralya’nın tarihini aydınlatıyor
Covid-19 beyin hacmini küçültüyor.. Alzheimer hızlanıyor
Venüs'te yaşam belirtisinin en önemli bulgularından olan 'fosfin gazı' bulundu

Salgın Türkiye'de otoriterleşme için araçsallaştırıldı
Freedom House raporu: Macaristan artık bir demokrasi değil
2020 Türkiye'si
2020 İnsani Özgürlük Endeksi: Yeni Zelanda ilk sırada, Türkiye 119.
40 milyondan fazla insan modern köle

1946 ve sonrasında sendika tipleri
Ayakta Öleceklere ve Ayakta Ölemeyeceklere : Bir Yolculuktur Hayat
Foot - Eylem
Reşat Enis Aygen
İstanbul’un ürküten deprem raporu

Kuru Ekmek
İMRAHOR
2020 Türkiye Sağlık İcmali
Ne Oldu Pashinyan
Yağmur Duası

Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git