A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

2012'nin İlk Üç Ayında Ekonomi

Kategori Kategori: Türkiye | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Prof.Dr. Korkut Boratav | 20 Mayıs 2012 15:51:22

Ödemeler dengesi ile sanayi üretimine ilişkin Mart 2012 tahminleri geçenlerde yayımlandı. Birkaç ek bilgiyle Türkiye ekonomisinin Ocak - Mart döneminin "gidişatı" üzerinde konuşabilecek durumdayız. Dahası, yakın geleceğin ana hatlarıyla nasıl göründüğünü de tartışabileceğiz.

Ayrıntılara, dış kaynak hareketleri ile başlayalım. Ekonominin kısa dönemli iç talep hareketlerinin büyük ölçüde dış kaynaklara bağımlı olduğunu sürekli vurguladık. Aşağıdaki tablonun ilk üç satırı 2012’nin ilk üç ayındaki sermaye hareketlerini; sonraki iki satırı da bunların cari açığın finansmanına ve rezerv birikimine giden öğelerini on iki ay öncesiyle (yani 2011’in Ocak-Mart dönemiyle) karşılaştırıyor. (Sermaye hareketlerinin tümü, cari açık ile rezervlere tahsis edildiği için tablonun ilk beş satırını toplarsanız “sıfır” elde edersiniz.)



***

Bulgular neler gösteriyor? 2012’nin Ocak-Mart aylarında, on iki ay öncesine göre (kayıt dışı sermaye hariç) tablodaki bütün kalemler düşmektedir. Üç farklı dış kaynak tanımı yapıyoruz: Yabancı sermaye girişleri yüzde 5 gerilemiştir. Yabancı, yerli ve kayıt dışı sermaye hareketlerinin toplamı (satır 6) yüzde 33.9 oranında düşmüştür. Bu toplamın içinden Türkiye ile dış dünya arasındaki faiz, kâr transferlerinin bilançosunu ayıklayınız. Net kaynak aktarımı olarak tanımlanan bu öğe de yüzde 34.4 oranında erimiştir.

Dış kaynaklar daralınca, bunların tahsis edildiği iki ana öğe de daralacaktır: Cari denge yüzde 25.1; rezerv birikimi ise, yüzde 82.4 oranlarında... Hatta toplam dış kaynak girişlerinin yavaşladığı son sekiz ayın dördünde (2011’in Ağustos, Ekim ve Aralık ayları ile Ocak 2012’de) cari açığın finansmanı için rezervlerin de kullanıldığını (bu aylarda “artı işaretler” aldığını) saptıyoruz. Ancak, son üç ay içinde hâlâ net rezerv birikimi (azalarak da olsa) mümkün olmuştur. Karşılaştırmayı olumsuz gelişmelerin başladığı Ağustos 2011’den başlatsaydık, (üç farklı tanıma göre) dış kaynak hareketlerinin daha da sert (yüzde 36 ile 43 arasında değişen) oranlarda gerilemiş olduğunu görecektik.

Dış kaynaklar gerilerken, büyüme hızı da düşüyor. Milli gelir hareketlerinin öncü göstergesi olan sanayi üretim istatistiklerine bakalım. Ocak-Mart 2012’de sanayi üretiminin (on iki ay öncesine göre) büyüme hızı yüzde 2.6’dır. Geçen yılın ilk üç ayında ise sanayi üretimi yüzde 14.3 oranında artmaktaydı. Bu bulgu, milli gelirin durgunlaşma eğilimine girdiğini gösteriyor. Sanayi üretimi ile milli gelirin büyüme hızlarının, 2011’de hemen hemen aynı oranlarda seyretmiş olduğunu hatırlatalım.

***

Ekonominin dış kaynaklara bağımlılık derecesinin ve cari işlem açığının sürdürülemeyecek düzey ve oranlara ulaşmış olduğunu bu köşede sık sık yazıyoruz. Türkiye ekonomisini yönetenler ne yapıyor? Bu duruma katkıları veya tepkileri var mıdır?

2011’in ikinci yarısında Avrupa bankalarını etkileyen kriz ortamının Türkiye’ye de yansıma olasılığı hükümeti endişelendirdi. Ali Babacan, “kriz olasılığı var; kabahat bizde değil”; Başbakan ise, “bu sefer teğet bile geçmeyecek” söylemleriyle kamuoyunu hazırlamaya başladılar.

Dış kaynak hareketlerindeki bozulmanın ilk yansıması döviz fiyatlarında yükselmedir. Hızlı artışlar, döviz borçlusu şirketleri ve bankaları sıkıştırır; kamuoyunu bir kriz endişesine sürükleyebilir.

Öyle anlaşılıyor ki, AKP hükümeti o tarihlerde T.C.Merkez Bankası’na (TCMB’ye), “enflasyonla uğraşmayı bırak; döviz fiyatlarının yükselmesini frenle” direktifini verdi. TCMB Başkanı da bu görevi, Temmuz 2011 ile Ocak 2012 arasında rezervlerden 18.6 milyar dolar tutarında satış yaparak yerine getirmeye çalıştı.

Bu furyanın dip noktasında Avrupa Merkez Bankası, AB bankalarına yüzde bir faizle sınırsız kredi açma kararı aldı. Artan likiditenin (“komşuda pişen, bize de düşer” misali) Türkiye’ye de sıcak para girişi biçiminde taşacağı beklentisi, bir can simidi oldu. TCMB Başkanı da 8 Ocak’ta bu olasılığa güvenerek (ve bir anlamda “kumar oynayarak”) konuştu: “2012’de Merkez Bankası TL'nin değer kazanmasına izin verecek. TL ABD dolarını yenecek; dünyada en çok değerlenen para birimlerinden birisi olacak. TL'ye yatırım yapanlar hep kazanacak.”

Bu ifadelere göre 2012 sonuna kadar TCMB rezervlerini gerektiği kadar harcayacak ve döviz fiyatlarının pahalılaşmasına izin vermeyecektir. Örneğin yüzde 10 faizli mevduata, hazine bonosuna yatırım yapan spekülatörlere, “döviz fiyatlarını, yani kazancınızı garanti ediyoruz” mesajı, böylece verilmiş oluyordu. Yani, TCMB’nin on yıldan beri izlediği enflasyon hedeflemesi terkediliyor; döviz kurlarını hedefleyen bir politika değişikliğine geçiliyor. Bu, “sağ salim yıl sonunu getirelim, sonrası Allah kerim...” anlamına geliyor.

Ne oldu? Ocak sonrasında Avrupa’daki likidite genişlemesi, TCMB Başkanı’nın “kur garantisi”nin de katkısıyla Türkiye’ye de belli ölçülerde taştı. Önceki altı ayda gerçekleşen gerilim biraz yavaşladı; fakat yukarıdaki tabloda gösterdiğimiz gibi ortadan kalkmadı.

Ne var ki AB’deki bu konjonktür artık son bulmuştur. TCMB’nin brüt rezervlerinin yarısından fazlası, borçlardan oluşmaktadır. IMF’ye göre (Nisan 2012, Finansal İstikrar Raporu, Tablo 2.4) Türkiye’nin 2012’de dış finansman gereksinimi 164 milyar dolardır. Standard&Poor’s Türkiye’nin kredi puanını düşürüp Başbakan’ı kızdırmaktadır.

“Yıl sonu sağ salim nasıl getirilecek?” Âcil soru budur. Ümitler, Avrupa Merkez Bankası’nın yeni bir likidite pompalamasına başlaması veya yabancılara (neredeyse sınırsız) toprak satışına imkân getiren yasa sayesinde Körfez sermayesinin bol kepçe Türkiye’ye akması ile sınırlıdır.

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







İSTİHAB HADDİ
Türbülans vakaları iklim değişikliği etkisi mi?
Dünyanın gözü kulağı Ortadoğuda: İran-İsrail gerilimi tırmanıyor.
İsrail, Gazze'de yardım konvoyunu hedef aldı: Biri Avustralyalı 7 kişi öldürüldü
DEVLET-ULUSTAN FEDERASYONA, ekitap

GÜNEŞE YOLCULUK
Cumhurbaşkanlığı seçimini reformcu Pezeşkiyan kazandı.
EKŞİ, "ERİK" TADINDA
BİR TUR DAHA
30 HAZİRAN 2024

Türkiye'de açlık sınırı 20 bin TL'ye dayandı
Tayland esrarı yeniden yasaklıyor.
İstanbul kirada Avrupa’nın lideri
Türkiye AB’nin 6 milyar Euro mülteci yardımını nasıl harcadı, AB Sayıştayı’nın eleştirileri neler?
Yoksulluk sınırı bir yılda 24 bin TL arttı.

Fahri Kiamil
İki annenin başlattığı akıllı telefon karşıtı hareket çığ gibi büyüdü
Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.
Franz Kolschitzky: Viyana Kuşatması'ndan Kalan Kahveleri Değerlendiren Girişimci
Kış güneşi arayan Britanyalıların adresi Türkiye

"İNEK BAYRAMI" ekitap
Dünya tarihini şekillendiren 6 içecek türü
Taş Kağıt Makas Oyunu (Jan Ken Pon)
"DUHOK KONUŞUYOR" ekitap
ENTERNASYONAL

“KADERİMİZ DIŞARDAN YAZILAMAZ - DIŞARI KADERİ BELİRLEYEMEZ…”
Niyetime İlham
KİBİRLİ GÜÇ ZEHİR - ERDEMLİ BİLİM PANZEHİR
KARARLILIK - KİŞİSEL ALTYAPI
TARİHSEL KİŞİLİK

Ormanlara yasal haklar verilebilir mi, tüzel kişiliği olan ormanlar var mı?
'Yeşil İslam' Endonezya'yı iklim çöküşünden kurtarabilir mi?
İsviçreli kadınlar AİHM'de görülen iklim değişikliği davasında zafer kazandı.
Yorgun dünya artık yavaş dönüyor
Avustralya’daki dev yosun ormanlarını yapay zekâ koruyor

Türkiye, kişisel verileri en çok sızdırılan 19.ülke
Apple otomobili ABD'de üretime bir adım daha yaklaştı.
Yaşgünün Kutlu Olsun James Webb Uzay Teleskobu
Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar

Kırık Camlar Teorisi
Dünyanın en eski şarabı 2000 yıllık Roma mezarında bulundu
Otizmin arkasından Neandertaller çıktı.
Beynimiz uykuda geleceği tahmin etmeye çalışıyor.
Bilim insanı Matthieu Juncker ekosistemi gözlemlemek için ıssız adada 8 ay tek başına kalacak.

BM: Dünya nüfusu 2084'ten itibaren gerileyecek
Dünya nüfusunun ruh sağlığı giderek bozuluyor
Haberleri takip etmeyenlerin sayısı artıyor…
İstanbulluların %44'ü kıt kanaat geçiniyor
Türkiye artık yabancılar içinde ucuz değil…

"RAHATI KAÇAN" ADAM
GÜZİN'LE
GEÇİTKALE'DEN GELİYORDU...
GENÇ BİR YAZARA BİRKAÇ TAVSİYE
DEĞİŞİYOR, YOKSULLAŞIYOR

DEVENİN BOYNU
Çarpık Eğitim
Ziyafet
Kim Aptal, Kim Akıllı
SİVAS

Mimar Sinan: Bir Dehanın Yükselişi ve Osmanlı Mimarisinin Zirvesi
İskandinav Göçleri ve Vikinglerin Avrupa Üzerindeki Etkisi
Hümanizm Nedir?
Osmanlı’da kahve kültürü, Osmanlı’da kahve isimleri..
Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git