A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

2012'nin İlk Üç Ayında Ekonomi

Kategori Kategori: Türkiye | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Prof.Dr. Korkut Boratav | 20 Mayıs 2012 15:51:22

Ödemeler dengesi ile sanayi üretimine ilişkin Mart 2012 tahminleri geçenlerde yayımlandı. Birkaç ek bilgiyle Türkiye ekonomisinin Ocak - Mart döneminin "gidişatı" üzerinde konuşabilecek durumdayız. Dahası, yakın geleceğin ana hatlarıyla nasıl göründüğünü de tartışabileceğiz.

Ayrıntılara, dış kaynak hareketleri ile başlayalım. Ekonominin kısa dönemli iç talep hareketlerinin büyük ölçüde dış kaynaklara bağımlı olduğunu sürekli vurguladık. Aşağıdaki tablonun ilk üç satırı 2012’nin ilk üç ayındaki sermaye hareketlerini; sonraki iki satırı da bunların cari açığın finansmanına ve rezerv birikimine giden öğelerini on iki ay öncesiyle (yani 2011’in Ocak-Mart dönemiyle) karşılaştırıyor. (Sermaye hareketlerinin tümü, cari açık ile rezervlere tahsis edildiği için tablonun ilk beş satırını toplarsanız “sıfır” elde edersiniz.)



***

Bulgular neler gösteriyor? 2012’nin Ocak-Mart aylarında, on iki ay öncesine göre (kayıt dışı sermaye hariç) tablodaki bütün kalemler düşmektedir. Üç farklı dış kaynak tanımı yapıyoruz: Yabancı sermaye girişleri yüzde 5 gerilemiştir. Yabancı, yerli ve kayıt dışı sermaye hareketlerinin toplamı (satır 6) yüzde 33.9 oranında düşmüştür. Bu toplamın içinden Türkiye ile dış dünya arasındaki faiz, kâr transferlerinin bilançosunu ayıklayınız. Net kaynak aktarımı olarak tanımlanan bu öğe de yüzde 34.4 oranında erimiştir.

Dış kaynaklar daralınca, bunların tahsis edildiği iki ana öğe de daralacaktır: Cari denge yüzde 25.1; rezerv birikimi ise, yüzde 82.4 oranlarında... Hatta toplam dış kaynak girişlerinin yavaşladığı son sekiz ayın dördünde (2011’in Ağustos, Ekim ve Aralık ayları ile Ocak 2012’de) cari açığın finansmanı için rezervlerin de kullanıldığını (bu aylarda “artı işaretler” aldığını) saptıyoruz. Ancak, son üç ay içinde hâlâ net rezerv birikimi (azalarak da olsa) mümkün olmuştur. Karşılaştırmayı olumsuz gelişmelerin başladığı Ağustos 2011’den başlatsaydık, (üç farklı tanıma göre) dış kaynak hareketlerinin daha da sert (yüzde 36 ile 43 arasında değişen) oranlarda gerilemiş olduğunu görecektik.

Dış kaynaklar gerilerken, büyüme hızı da düşüyor. Milli gelir hareketlerinin öncü göstergesi olan sanayi üretim istatistiklerine bakalım. Ocak-Mart 2012’de sanayi üretiminin (on iki ay öncesine göre) büyüme hızı yüzde 2.6’dır. Geçen yılın ilk üç ayında ise sanayi üretimi yüzde 14.3 oranında artmaktaydı. Bu bulgu, milli gelirin durgunlaşma eğilimine girdiğini gösteriyor. Sanayi üretimi ile milli gelirin büyüme hızlarının, 2011’de hemen hemen aynı oranlarda seyretmiş olduğunu hatırlatalım.

***

Ekonominin dış kaynaklara bağımlılık derecesinin ve cari işlem açığının sürdürülemeyecek düzey ve oranlara ulaşmış olduğunu bu köşede sık sık yazıyoruz. Türkiye ekonomisini yönetenler ne yapıyor? Bu duruma katkıları veya tepkileri var mıdır?

2011’in ikinci yarısında Avrupa bankalarını etkileyen kriz ortamının Türkiye’ye de yansıma olasılığı hükümeti endişelendirdi. Ali Babacan, “kriz olasılığı var; kabahat bizde değil”; Başbakan ise, “bu sefer teğet bile geçmeyecek” söylemleriyle kamuoyunu hazırlamaya başladılar.

Dış kaynak hareketlerindeki bozulmanın ilk yansıması döviz fiyatlarında yükselmedir. Hızlı artışlar, döviz borçlusu şirketleri ve bankaları sıkıştırır; kamuoyunu bir kriz endişesine sürükleyebilir.

Öyle anlaşılıyor ki, AKP hükümeti o tarihlerde T.C.Merkez Bankası’na (TCMB’ye), “enflasyonla uğraşmayı bırak; döviz fiyatlarının yükselmesini frenle” direktifini verdi. TCMB Başkanı da bu görevi, Temmuz 2011 ile Ocak 2012 arasında rezervlerden 18.6 milyar dolar tutarında satış yaparak yerine getirmeye çalıştı.

Bu furyanın dip noktasında Avrupa Merkez Bankası, AB bankalarına yüzde bir faizle sınırsız kredi açma kararı aldı. Artan likiditenin (“komşuda pişen, bize de düşer” misali) Türkiye’ye de sıcak para girişi biçiminde taşacağı beklentisi, bir can simidi oldu. TCMB Başkanı da 8 Ocak’ta bu olasılığa güvenerek (ve bir anlamda “kumar oynayarak”) konuştu: “2012’de Merkez Bankası TL'nin değer kazanmasına izin verecek. TL ABD dolarını yenecek; dünyada en çok değerlenen para birimlerinden birisi olacak. TL'ye yatırım yapanlar hep kazanacak.”

Bu ifadelere göre 2012 sonuna kadar TCMB rezervlerini gerektiği kadar harcayacak ve döviz fiyatlarının pahalılaşmasına izin vermeyecektir. Örneğin yüzde 10 faizli mevduata, hazine bonosuna yatırım yapan spekülatörlere, “döviz fiyatlarını, yani kazancınızı garanti ediyoruz” mesajı, böylece verilmiş oluyordu. Yani, TCMB’nin on yıldan beri izlediği enflasyon hedeflemesi terkediliyor; döviz kurlarını hedefleyen bir politika değişikliğine geçiliyor. Bu, “sağ salim yıl sonunu getirelim, sonrası Allah kerim...” anlamına geliyor.

Ne oldu? Ocak sonrasında Avrupa’daki likidite genişlemesi, TCMB Başkanı’nın “kur garantisi”nin de katkısıyla Türkiye’ye de belli ölçülerde taştı. Önceki altı ayda gerçekleşen gerilim biraz yavaşladı; fakat yukarıdaki tabloda gösterdiğimiz gibi ortadan kalkmadı.

Ne var ki AB’deki bu konjonktür artık son bulmuştur. TCMB’nin brüt rezervlerinin yarısından fazlası, borçlardan oluşmaktadır. IMF’ye göre (Nisan 2012, Finansal İstikrar Raporu, Tablo 2.4) Türkiye’nin 2012’de dış finansman gereksinimi 164 milyar dolardır. Standard&Poor’s Türkiye’nin kredi puanını düşürüp Başbakan’ı kızdırmaktadır.

“Yıl sonu sağ salim nasıl getirilecek?” Âcil soru budur. Ümitler, Avrupa Merkez Bankası’nın yeni bir likidite pompalamasına başlaması veya yabancılara (neredeyse sınırsız) toprak satışına imkân getiren yasa sayesinde Körfez sermayesinin bol kepçe Türkiye’ye akması ile sınırlıdır.

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Katar ve 'OneLove' kol bandı!!!
O stadyumlar için 6 bin 500 işçi öldü... Nasıl seyredeceksiniz?
Rus füzeleri NATO üyesi Polonya’ya düştü: 2 ölü
İkisi de Hataylı
YUSUF DA GİTTİ...

Almanya Holodomor'u soykırım olarak tanıyacak
Yüz yıllık bir yıkım süreci mi? Yüz yıllık bir kurulum süreci mi?
“SİYAH GÖMLEKLER”İN DÖNÜŞÜ (mü?)
Küba, eşcinsel evliliğe ‘Evet’ dedi
'Erdoğan haber merkezlerini nasıl etkiledi?'

“ Eat. Play. Cash back”
ŞİRİNKFLASYON
Konya kart batağında, Hakkari bankaların takibinde
88 bin milyonerin göç etmesi bekleniyor
İngiltere'de 70 şirkette pilot uygulama: Binlerce işçi haftada 4 gün çalışacak

Avrupa’nın ardından ABD’de maymun çiçeği virüsü alarmı
Ötenazi makinesi “Sarco” İsviçre’de yasal oldu
Yananlar
Zorbalık Nedir? Zorba Kimlere Denir?
Kendisini ahşap kutuda Avustralya’dan Britanya’ya postalayan arkadaşlarını arıyor.

YENİDEN E-KİTAPLARIMIZLA
Peter Gerasimon’un Avustralya Güzelliklerini Gösteren 21 Tablosu
“KOŞARAK GELDİM, ÇORABI DELDİM”
NECO’YU NASIL BİLİRSİNİZ?
Sevdakeş – Şiire Dönüşen Şair

O kadar da şey etmeyin yani
Sandık Lekesi
Seni Kaldır Beni Kaldır…
Yenilenmek
Injured

Avustralya tehlike altındaki türleri korumak için kolları sıvadı
Akdeniz’e Türkiye’den günde 144 ton plastik atılıyor
Avustralya’nın doğası hiç olmadığı kadar tehlike altında
Dünya 2,4 derecelik bir sıcaklık artışına doğru gidiyor
Türkiye iki yıl içinde susuz kalacak.

Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?
Apple'dan iPhone Uygulamalarına Dev Zam: 1 Dolarlık Uygulama 17 TL Oldu
Yapay Et Şirketi Üretime Hazırlanıyor

UÇAN KÜÇÜK ŞIRINGALAR
Kanser hücrelerini öldüren virüs hastalar üzerinde olumlu sonuç verdi
Çin'de havadaki Covid-19'u tespit eden maske geliştirildi
Orta Çağ'da Bir Mühendislik Dehası Cezeri
Tarihi değiştirecek yazıt… İlk kez geçiyor

Türkiye'den AB’ye ilticalarda rekor artış
Umut yolunda 29 bin ölüm
Dünya genelinde 771 milyon kişi okuma yazma bilmiyor
Türkiye’de en mutlu insanlar Ege’de yaşıyor
Yoğun zihinsel faaliyet neden yorgunluğu tetikliyor?

AFTER MATCH (MAÇTAN SONRA)
KÂBUS
Gönül makamından Gülizar’a seyir
GÖS-TERİ
ÖZLÜ SÖZLER, ÖZDEYİŞLER

BÜYÜME
GÖLGE ETME
Kellim Kellim Layenfa
Türlü Derde Deva
UZUN MEHMET

Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git