Türkiye ile İran arasında imzalanan anlaşma, Türkmen gazının İran-Türkiye hattıyla Avrupaya taşınması ve İrandaki Güney Pars gaz sahasında bulunan üç fazı Türkiye işletmesini öngörüyor. ABDnin Ankara Büyükelçiliği, Türkiyenin İranla yaptığı doğalgaz anlaşmasına karşı olduğunu duyurdu.

Türkiye’nin İran’la yaptığı doğalgaz anlaşması, Washington yönetiminde rahatsızlık yarattı. Anlaşmayı değerlendiren ABD Büyükelçilik Sözcüsü Kathryn Schalow, İran’ın nükleer programı nedeniyle Türkiye’nin enerji alanında İran’la işbirliği yapmasına karşı olduklarını söyledi.

Schalow ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin İran’a yönelik kısmi ticari ambargo kararı aldığını hatırlattı.

ABD’nin Ankara Büyükelçisi Ross Wilson da Enerji Bakanı Hilmi Güler’den konuyla ilgili görüşmek üzere randevu talep etti.

İran’la tarihi gaz anlaşması
Türkiye ile İran arasında enerji pazarlığına son nokta 15 Temmuz 2007 tarihinde Ankara’ya gizli bir ziyaret gerçekleştiren İran Petrol Bakanı Kazım Veziri Hamaneh’le yapılan anlaşma ile konuldu.

Hamaneh, Enerji Bakanlığı’ndaki uzun müzakereler sonucu Türkiye’nin İran’ın Güney Pars gaz sahasının 22, 23 ve 24’üncü fazlarını işletmesini kabul etti. İşletmeyi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı İran Devlet Petrol şirketiyle birlikte üstlenecek.

Bu gazın Türkiye’ye ulaştırılmasıyla toplam tüketimin yarısına denk gelen 56 milyon metreküplük günlük doğalgaz ihtiyacı karşılanmış olacak.

Rusya’nın Türkiye’yi by-pass eden gaz anlaşmaları yapması sonrasında Nabucco Projesi’nin geleceğini garanti altına alan madde de anlaşma metnine dahil edildi. Buna göre, İran gazı Avrupa’ya Türkiye üzerinden bu hatla ulaştırılacak.

Yıllardır Türkmen gazının topraklarından geçmesine onay vermeyen İran, bu itirazından da vazgeçti. Türkmen gazı İran üzerinden Türkiye’ye, buradan da Avrupa’ya taşınacak.

Enerji Bakanı Hilmi Güler’in Türkmenistan’a yaptığı son ziyarette Devlet Başkanı Muhammedov da gazlarının bu güzergahtan taşınabileceğini söylemişti.

Taraflar anlaşmanın bir an önce sonuca ulaşması için Ağustos ayının üçüncü haftasında bakanlar düzeyinde yeniden biraraya gelecek. Altı ay geçerlilik süresi olan anlmaşma sonuçlandırılamazsa uzatılacak.

ABD’nin bu gelişmeden sonra ise Enerji Bakanlığı’ndan bilgi almak üzere harekete geçtiği öğrenildi. Türkiye-İran yakınlaşmasını kaygıyla izleyen ABD yönetimi, yakın zamanda Türkiye’ye bu yönde uyarılarını iletmişti.

İKİ AYRI BORU HATTI YAPILACAK
Türkiye’nin İran’la yaptığı doğalgaz anlaşmasının detayları da belli oluyor. Türkmenistan doğalgazı ve İran’dan çıkarılacak doğalgazın Avrupa’ya taşınması için iki ayrı boru hattı yapılacak.

İlk boru hattı Türkmenistan-İran sınırından başlayıp Türkiye sınırına kadar devam edecek. Uzunluğu 1.500 kilometre olacak hattın maliyetini Türkiye ve İran yarı yarıya karşılayacak. Güney Pars sahasından çıkarılacak gaz için de ülkenin güneyinden sınıra kadar yapılacak 2 bin kilometrelik hat 2 milyar dolara malolacak. İki ülke bunun için ortak bir şirket kuracak. İlerde bu şirkete ortak olmak isteyen yabancılar da hisse sahibi olabilecek.

İran’dan gelecek her iki hat da Türkiye sınırındaki mevcut hattan Nabucco ve Yunanistan hattına bağlanacak. Detaylar üzerinde çalışılarak Ağustos’un üçüncü haftasında bakanlar, yapımı başlatmak üzere bir araya gelecek. İran’ın Türkiye’ye 32 milyar varillik bir petrol sahası da vereceği belirtiliyor.

BİR ÖNERİ DE RUSYA’YA
Türkiye İran’la doğalgaz konusunda yapılan anlaşmaya benzer bir öneriyi de Rusya’ya götürdü. Ülkenin kuzeyindeki yanal sahasından 3 doğalgaz fazı isteniyor. Türkiye Petrolleri işletmeyi yapacak şirketin yüzde 20’sine, Gazprom’un da yüzde 80 hissesine sahip olacağı belirtiliyor. Ayrıca 30 milyar metreküplük ikinci Mavi Akım Boru Hattı’nın da yapılması da planlanıyor. Bu hattan gelecek gazın 10 milyar metreküpü Avrupa’ya taşınacak.

Bunların karşılığında Ceyhan’a bir rafineri ve LNG terminali yapılacak. Ayrıca Rus şirketler akaryakıt dağıtım sektörüne girecek. Bu öneriye şimdiye kadar yanıt vermeyen Rusya’nın İran’la yapılan anlaşmanın ardından görüşmeleri başlatabileceği vurgulanıyor.