Malum Almanya ve Avusturya'da düzenlenen Euro 2024 14 Haziran 2024 cuma günü başladı. İlk maçta Almanya İskoçya'yı hezimete ugrattı. Ama maçı anlatmayacağım. Yazmak istediğim başka bir konu var: Fransa milli takımı oyuncularının ülkelerindeki siyasi duruma ilişkin söyledikerini aktarmak. Futbolcu takımı genel olarak siyasete ilişkin söz söylemezler. Enazından kamuoyu önünde veya söyleşilerinde. Malum türkçede siyasete ilgi göstermeyenlere ilişkin yerleşik bilinen bir laf var: "Bırak yav Firuz'u futbolcudur."


Önce perşembe günü Paris-Saint-Germain'in ve milli takımın sağ açığı Ousmane Dembele konuştu. Fransa milli takımındaki gelenek gereği aslar sırayla günübirlik düzenlenen basın toplantısına katılıyor ve takımın, oyuncuların durumuna ilişkin sorulara yanıt veriyorlar. 9 Hazirandan beri siyasi duruma ilişkin sorular da soruluyor. Asıl önemlisi futbolcuların bu tür soruları da yanıtlaması. Eskiden olduğu gibi yan çizmesi, topu taça atması değil. "Erken seçimlerde herkes oy kullanmalı" diyen Ousmane ırkçılığın ne olduğunu biliyor. Fransa sömürgelerinde (resmi dilde artık "deniz ötesi topraklar" veya benzeri güya "yumuşak" terimler kullanılıyor) doğan veya bu ülkelerden gelip Avrupa'daki Fransa'ya yerleşmiş ana-babaların çocukları gibi, kimi maç öncesinde, esnasında, sonrasında rakip takımların ırkçı seyircilerinin değişik türdeki hayvanlıklarını sineye çekmek zorunda kalıyorlar. Kimi zaman maça ara bile verdiriyorlar. Daha birkaç ay önce İnter Milan'da oynayan Fransa  milli takımı kalecisi Mike Maignan, aşağılık bir tezahüratla (maymun çığlıkları, kaleye yakın alana muz atılması) karşılaşınca hakeme gidip maçı durdurttu. Seyirciler arasında hödükler, magandalar, salaklar, geri zekalılar eksik değil ve bunların içinde maalesef epey ırkçı da bulunuyor. Irkçı tezahüratta  Avrupa'da İtalya şampiyon. İtalya'da ise Lazio Roma seyircileri birinci.

Bu konuda yazacağım dünya kadar şey var, ama bu makalenin boyutlarını aşıyorum gibi. Nitekim Hüseyin'in sesini duyuyorum: "Hocam konuyu dağıtma, uzatma lütfen." Haklı. Konumuza dönüyorum. Ama bu konuda ayrıntılı, dramatik, tarihi bilgi ve görüntü isterseniz yetenekli genç gazeteci, belgesel yönetmeni Mohamed Bouhafsi'nin Dimitri Queffelec ile birlikte yaptığı "Des cris dans le stade, enquete sur le racisme dans le  football" isimli tam 90 dakikalık belgesel filmini izlemenizi tavsiye ederim. 11 Haziran 2024'te France 5 kanalında izlediğimiz filmi başlığını vererek internetten aynı kanaldan izlemek mümkün. 1980'lerde tanık olduğum bu beladan Fransa'da Aşır Sağ ve Irkçılık isimli kitabımda -Belge Yayınları, 1995- değinmiştim. O zamanki adıyla ırkçı ve faşizan partinin ırkçı seyircileri örgütlediğinden de söz etmiştim. Bela gittikçe yayıldı. Uzattım özür dilerim konumuza dönüyorum:

Ousmane'yi cuma günü Fransa milli takmının en yaşlı oyuncusu Olivier Giroud ile sağ bek Benjamin Pavard izledi. Onlar da "Yurttaşlarımız oylarını kullanmalı" dediler.

Cumartesi günü basın toplantısının ası, İnter Milan'ın ve milli takımın hücum oyuncusu Marcus Thuram'dı. Babası Lilian Thuram'ı aratmayacak biçimde, kısa ve özlü siyasi bir analiz yaparak sıkı yanıtlar verdi, fikrini cesaretle açıkladı, işte aynen:

"Durum üzücü ve son derece ciddi. Herkes oy kullanmalı. Bir yurttaş olarak RN'in (ırkçı partinin) kazanmaması ve bir daha böyle bir durumla karşılaşmamamız için  her gün mücadele etmeliyiz."

Bu konuyu ayrıntılı bir biçimde aktaran 15 Haziran 2024 tarihli Le Monde'tan şu iki alıntıyı sunuyorum:

"Euro 2024: Marcus Thuram appelle «à se battre au quotidien pour que le RN ne passe pas».

"L’analyse de Marcus Thuram, «sensibilisé dès [son] plus jeune âge par l’engagement» de son père, particulièrement investi sur les questions d’antiracisme, promettait d’être plus riche. Elle l’a été: «La situation est triste, elle est très grave. (...) Il faut que tout le monde aille voter. Et en tant que citoyen, il faut se battre au quotidien pour que le Rassemblement National ne passe pas et que ce type de situation ne se reproduise pas».

Babası Lilian Thuram futbolu bıraktıktan sonra ırkçılık üzerine  ve ırkçılıkla mücadele etmek umuduyla birkaç kitap yazdı (örneğin  Manifeste pour l'egalite, Autrement Yayınları, Paris, 2012), ırkçılıkla mücadele etti ve mücadelesini sürdürüyor. Bu bakımlardan çok iyi oyunculuğu yanında ırkçılık karşıtı kararlı bir militan olarak da tanınıyor. Marcus'e yine de "Böyle babaya böyle  oğul" demeyin. Marcus o zaman,: «Je suis le fils de Lilian, mais je suis surtout Marcus Thuram.»/"Lilian'ın oğluyum, ama bilhassa Marcus Thuram'ım." diyecektir.

Marcus babası gibi kitap yazmayacak belki ama ırkçılığa karşı sıkı mücadele edeceği kesin. Yolu açık olsun.

İsimlerini andığım oyuncuları izlemek isterseniz Fransa milli takımının ilk maçı 17 Haziran pazartesi Paris saatiyle 21'de. Milliler Avusturya'ya karşı oynayacaklar. İyi maç olmaya aday.