Bir komite tarafından seçilmiş kendi dallarında uzman Avustralya’nın en zeki ve parlak kişilerinin katıldığı zirvede öne çıkan ‘cumhuriyet’ oldu. Zirveye toplam 1000 kişi davet edilmişti. Bunlar da yüzer kişilik gruplar halinde 10 farklı alan üzerinde Avustralya’nın geleceği ile ilgili görüş bildirdiler.

Zirveye davet edilenlerden bazıları ise son anda farklı sebeplerden dolayı gelemeyeceklerini açıkladılar. Bu isimler arasında Çevreci ve eski Yılın Avustralyalısı Tim Flannery, üst düzey yönetici Don Argus, İşadamı James Packer, Ulusal Güvenlik Uzmanı Alan Gyngell ve eski NSW Başbakanı Nick Greiner de vardı.

Zirvenin ana başlıkları arasında göç, eğitim, sağlık, su, sanat, çevre, iklim değişiklikleri, savunma ve konut gibi Avustralya’nın gelecekte muhtemel problemli alanları yer alırken, bazı katılımcılar Kültür Bakanlığı kurulması için de teklifte bulundular. Göçmenlik ve yerliler de en fazla tartışılan ve üzerinde fikir üretilen başlıklar oldu. Zirveye birçok Aborjin de katılırken, bu kişiler, Avustralya’da yerlilere iyi davranılmadığını ileri sürüp, hükümetin bu konuda ciddi adımlar atması gerektiğini belirttiler.

Kişisel özgürlükler yasası istendi
Zirvede özgürlüklerin genişletilmesi için bazı fikirler ortaya atıldı. Bu fikirlerden birisi, tıpkı ABD’deki gibi kişisel özgürlükler yasasının çıkarılması oldu. Şu an 30 yılda bir açılan devlet arşivlerinin, şeffaflığın sağlanması için 10 yılda bire düşürülmesi gerektiğini söyleyen katılımcılar, halkın devlet ve hükümet içinde yaşanan olaylardan haberdar olması gerektiğini savundular.

Cumhuriyet, en somut öneri oldu
2020 Zirvesi’ne cumhuriyete geçiş fikrinin damgasını vurduğu söylenebilir. Katılımcıların büyük kısmı 2010 yılında Avustralya’nın cumhuriyet idaresine geçmesi gerektiği yönünde fikir birliğine vardılar. Başbakan Kevin Rudd, fikri, devlet şeklinin değişmesinin gündeme gelmesi olarak nitelerken, NSW eski Başbakanı Bob Carr ise genel valinin kraliçenin değil, Avustralya’nın devlet başkanı olması gerektiğini söyledi.

Cumhuriyete geçme konusunda konuşan Dışişleri Bakanı Stephen Smith ise zirvede gündeme gelen 2010 yılının çok erken olduğunu ve geçişin daha uzun sürebileceğini hatırlattı. Bu arada monarşi yandaşları, cumhuriyete geçme konusunda ağır ifadeler kullandılar. Monarşiyi savunan gruplar, zirvede böyle bir fikrin ortaya atılmasının normal olduğunu çünkü zirveye davet edilenlerin hepsinin aynı görüşte olduklarını söylediler. Bu gruplar, zirveye katılanların Avustralyalıların tamamını temsil etmediğini belirttiler.
Cumhuriyet fikri zirvede tartışılırken, kraliçenin Victoria temsilcisi (Victoria Valisi) David de Kretser, iklim değişikliği ve çevre başlığı altında görüşlerini belirtiyordu.
Sanat alanında getirilen öneri ise her yıl bir şehrin ülkenin kültür başkenti olarak ilan edilmesi oldu.

2020’de nasıl bir Avustralya?
Zirvede Avustralya’nın en parlak beyinlerinin 2020 yılında nasıl bir Avustralya hayali kurdukları da ortaya çıktı. Bağımsızlık, zenginlik, güvenirlilik ve birbirini anlayabilen toplumlar, en fazla dile getirilen özellikler oldu. Zirvede genelde geleceğe yönelik olumlu beklentiler dile getirilmesine karşın, gelecekte ülke güvenliğinden kaygı duyanların da olduğu görüldü. Başta Genelkurmay Başkanı Peter Cosgrove olmak üzere birçok üst düzey askeri yetkilinin zirveye katılmaları da bu kaygıyı gidermeye yetmedi.

Rudd, ayakta alkışlandı

Zirvenin finali ise oldukça görkemli oldu. Canberra’daki parlamento binasında toplanan bin delegenin huzurunda, zirvenin oturum başkanlarından Glyn Davis tarafından, derlenen tüm fikirler ve görüşler Başbakan Kevin Rudd’a sunuldu. Kapanış seramonisinde, ‘bu Avustralyalıların biraraya gelmesidir’ diyen Rudd, zirvede ortaya atılan fikirlerden oluşan kitapçığı göstererek, sorumluluğun artık kendisinde olduğunu, ve fikirlerin hayata geçirilmesinin takipçisi olacağını söyledi. Öte yandan Rudd, cumhuriyet ile ilgili de olumlu konuştu. Zirvenin katılımcıları, kitapçığın Rudd’a verilmesi esnasında ayağa kalkarak Rudd’u ve zirve fikrini alkış yağmuruna tuttular.