Sabah erken, çok erken saatte, otomobildesiniz ve işe bir an önce yetişmek için direksiyon sallıyorsunuz. İşyerinize çok az kaldı ama dar bir sokakta siz de dardasınız yine. Her sabah bu saatte olduğu gibi, sarı yeşil iş giysilerine bürünmüş temizlik emekçilerinin çöp tenekelerini tek tek toplamasına seyircisiniz istemeyerek.



Yukarıdaki hikaye tarihe karıştı çoktan. Paris Belediyesi “Çoğul Sol” tarafından yönetilmeye başlayınca temizlikçiler ordusunun çöp tenekelerini günün daha sonraki saatlerinde ve haftada iki defa toplamaları düzene sokulunca, trafik artık bu yüzden sıkışmıyor, homurtular azaldı, emekçiler tümüyle görünmezler kervanına katıldı.   

Zaman geçti.

Süpermarket kasalarında neden daha çok sayıda kadın çalışır? Neden sadece elleri gözümüze çarpar, yüzlerine bakmak aklımızın ucundan geçmez? Meçhul değil: Çünkü aklımız satın aldıklarımızda: “Makarnayı unutmadım umarım”da. Konserve kutusunun üstündeki fiyatla kasa etiketine yazılanın birbirine  uyup uymadığında. Veya başka bir yerde, başka bir şeyde. Ama kasadaki genç kadında değil. Bu kesin. Kasadaki kadın da görünmezler ordusunun bir neferi.  

Hastabakıcılar, çoğu çok genç, erkek ve kadın, koşturuyor, hastalara, kimine kibarca, kimine sertçe, hizmet sunuyor. İlaç veriyor, iğne yapıyor, dert dinliyor ... Ama görünmüyorlar. Göze çarpmıyorlar. Kimse onlara metelik vermiyor. Ayıp ediyoruz ama kural değişmiyor. Kaçımız bize hizmet etmiş, iyileşmemizde önemli rol oynamış hastabakıcımızın ismini anımsıyoruz? Kaçımız?

Bunlar Koronadan Önce (KÖ) günlerine, haftalarına, aylarına, yıllarına ait. Koronadan Sonra (KS) her şey değişti:

Görünmezler görünür oldular. Birdenbire: Işıklar onlara çevrildi çünkü. Onların günlük yaşantımız ve kısaca yaşantımız için ne kadar önemli, ne kadar belirleyici oldukları anlaşıldı. Nihayet. Yeniden ve yeniden. Bugünkü zalim korona saldırısı altında hizmeti sürdürüyorlar cesaretle.  

17 Mart 2020’den beri her gece saat tam 20’de balkonlarımıza çıkıyor, pencerelerimizden sarkıyor ve alkışlıyoruz: Dakikalarca. Bütün sağlık personelini, ama öncelikle ve özellikle hastabakıcıları.

Hastabakıcılar küçük ekranlara, isimleri ve soyisimleri yazılı, çıkıyorlar, yaşanılanları anlatıyorlar, yineliyorlar ama sanki hiç yorulmuyorlar. Onlarsız hastanelerde işlerin yürümeyeceği bu kadar açık ve seçik bir biçimde hiç bir zaman gösterilmemişti. Sağlık dünyasında onların ihmal edilemez rolü bu kadar somut bir biçimde yansıtılmamıştı.

Son iki yılda, yeni cumhurbaşkanının seçilmesinden hemen sonra, sürekli eylem içinde, gösteri, yürüyüş ve dönüşümlü grevlerinde, “sarı yeleklilerle” birlikte veya kendi eylemlerinde, hastanelerin feci durumunu, personel azlığını, malzeme yetersizliğini, araç-gereçlerin eksikliğini düzenli olarak dile getiren ve kimi kez sadece bu konularda çözüm bulunması için isyan eden hastabakıcılar başta bütün sağlık emekçileri bu defa koronaya karşı hazırlıklı olunmadığını, ülke yöneticilerinin okulların kapatılmasından “evde kal”a hemen hemen her konuda karar almakta geçiktiklerini, karar verdiklerinde ise kararların birbiriyle çelişkili olduğunu örnekleriyle açıklıyorlar. Ölü sayısının durmadan artmasına, hasta sayısının çokluğuna neden olanların bulunması için araştırma yapılmasını, komisyonlar kurulmasını ısrarla istiyorlar. Hastanelerde nelerin eksik olduğunu, kimin neyi neden, nasıl ihmal ettiğini, hiçkimseyi bizzat yargılamadan, çok kesin ve açık bir dille gözler önüne seriyorlar. Ajitasyon yapmadan, sakince, kararlılıkla. Bir daha bu tür hatalar yapılmasın diyerek. Kimseyi af etmek istemedikleri için olmalı hastane düzeyinde, Sağlık Bakanlığı,  Hükümet ve genel ülke yönetimi düzeyinde kusuru olanların, hata yapanların bulunması için küme küme biraraya gelip davalar açıyorlar. Hastabakıcılar yanında, doktorlar, ölenlerin yakınları, bir dernek bünyesinde örgütlenenler, sendikalı olanlar sendikalarıyla ve avukatlarıyla birlikte dava açıyorlar, davalara yeni davalar ekliyorlar. Muhalefetteki siyasi partilerin “ulusal birlik” adına yapmadıklarını sağlık emekçileri gerçekleştiriyor. Cephede en ön saflarda onların bulunması da belirleyici elbette: Fransa’da, İtalya’da, İspanya’da ve diğer ükelerde ölenler arasında hastalarını kurtarmaya, onlara hizmet sunmaya çabalayan kadın ve erkekler de var: Kimi dayanışma için emekliliğini askıya alarak hastanelere koşmuş doktorlar, genç hastabakıcılar, genç doktorlar. Bu işin peşini bırakmayacaklar. Burası Fransa. Nitekim Cumhurbaşkanı, başbakan, ilgili bakanlar, yöneticilerden karar alanlar, kararlara katılanlar şimdiden savunmaya geçtiler bile. Kimi iki saate bir “milli birlik” çağrısı yapıyor. Kimi “bizleri erken sorgulamaya kalkan kötü niyetlilerden” söz ediyor.

Ölü sayısı artıyor. Duruşma günleri yaklaşıyor. Bu işin peşi bırakılmayacak.

Hastalarının hayatını kurtarmak için günde onbir oniki saat didinenler, özel yaşamlarını, ailelerini ihmal etmek zorunda kalanlar, kendi sağlığını tehlikeye atanlar, yersiz kararları ve apaçık yalanlarıyla yurttaşlarının ölümüne neden olanları yargı önüne taşıyor. Fransa yakın tarihinde örnekler eksik değil. Cumhurbaşkanına ve başbakanına güvenenlerin oranı son bir hafta içinde on puan  yitirdi: % 56’dan % 46’ya indi. Müktedirler zorda, darda. KS daha zor ve daha beter duruma düşecekleri olasılığı artıyor.  

Büyük ihtimalle ölüler kendilerinden daha sonra da söz ettirecekler. Sağlık krizinin sorumluları bağımsız mahkemeler önünde mutlaka yargılanacakar:

Neden “artık kullanılmaz” maskeler imha edildikten sonra gerekli “stratejik stoklar” alınıp, depolara konulmadı?

“Hastane de bir işletmedir, kazanç getirmeyenler kapatılmalı” diyen ultraliberal ekonomi politikasının uygulayıcıları, küçük kent, kasaba ve köyleri nasıl hastanesiz, sağlık merkezsiz, doktorsuz, hastabakıcısız bıraktılar? Suçlular kim?

Neden gelen tehlikenin farkına zamanında varılmadı. Nasıl oldu da Şubat ortasında bile “Bize ulaşmaz” demek cahilliği gösterildi?

“Tehlike var” deyip alınması gereken önlemler sıralanırken 15 Martta belediye seçimlerinin birinci turunun onca itiraza rağmen yapılması doğru muydu? Sandık görevlilerinden korona belasına yakalananların sorumlular hakkında açtığı ortaklaşa dava soruyu yanıtlayacak mutlaka.

Ve daha bir dizi nedenle davalar açıldı, açılıyor.

Herkes hastabakıcıların, doktorların koronaya karşı mücadeledeki ÖNEMİNİ anladı. Alkışlar bunun için de.

İtfayeciler her gittikleri yerde alkışlarla karşılanıyorlar.

Kadın ve erkek postacılar, mektup dağıtanlar ve bürolarda yurttaşları güler yüzle karşılayanlar da alkışı hak ediyorlar.

Görünmezler görünür oldular.

Eğer temizlik işçileri sokaktan geçerken, birkaç kişinin “Bravo! Bravo!” teşviki ve mütevazi alkışı yanında daha geniş bir biçimde akışlanmıyorlarsa, bu kitlelerin “evde kal”masından. Yoksa hepimiz onların önemini anladık ve not ettik. Onlarsız bu işin altından kalkamayacağımız aşikar.  

Süpermarketlerde herşeye rağmen, bazen ayda sadece 900 veya bin öroya,  hizmete devam eden kadınları yanaklarından şapur şupur öpmüyorsak bir laubalilikten korktuğumuzdan, bir de kasa emekçilerinin yüzlerinin neredeyse yüzde yüz kapalı olmasından. Öpüşme yasağı da var, kusura bakma Angélique!

KS bunun da acısını çıkarağız. Şimdilik emekçinin dönüşünü kutluyoruz. Oyumu bu defa emekçilere vereceğim. Bu kesin.

Yoksul mahallelerin gönlü cömert eli açık apartmanlarında anaların “Oğlum büyüyünce ya çöpçü ya itfayeci ya doktor ya da cumhurbaşkanı olacak, kızım ya hastabakıcı ya kasa emekçisi ya doktor ya da cumhurbaşkanı olacak, oğlum seçilemezse.” dediklerini duyuyoruz.

Daha dün ara sokaklardan birinde eşimle yürürken solumuzdaki bembeyaz bir duvarda iri harflerle ve beyaz boyayla yazılı bir duvaryazısı okuduk, kendimize saklayamam, sizlerle paylaşmazsam üzülürüm. Aynen aktarıyorum:
“pompiers, infirmières, éboueurs, grévistes, je vous aime!”

Çevirisi : “itfayeciler, (kadın) hastabakıcılar, grevciler, sizi seviyorum!” (1)

Başka biri duvaryazısının bittiği noktanın dibine bir çember çizmiş içine de “nous aussi” diye yazı vermiş. Çevirisi: “BİZ DE”. Evet biz de.

Duvaryazısının fotoğrafını çekmeyi akıl edemedim diye hayıflanıyorum. Bu kıyamet günlerinde yolumz oradan bir daha geçerse söz, fotosunu çekeceğim ve sizlerle paylaşacağım. Söz evet!

(1)    Yazan, hastabakıcıların sadece kadın olduğu sanısıyla infirmières demiş. Erkeklerin de hastabakıcı (erkek olunca: infirmier) olduğunu eşitlik bozulmasın diye eklemeli.