Paris’teki Dünya Fizik Enstitüsünden bir bilimci Danimarka Teknik Üniversitesi'nden (DTU) bir meslektaşı ile bilgisayar üzerinde, dünyamızın çekirdeğinin fiziksel koşullarının bir benzerini geliştirerek, jeomanyetik titreşimlerin nedenini aramaya koyulur. Yeni bir gezegen yaratmak olanaksız olduğundan, bilgisayar üzerinde bir yazılım ile benzeşim yaratılır. Benzeşimin gerçekten de dünyanın çekirdeğindeki koşullara benzemesi için 4 milyon saatlik (ya da 456 yıllık) bir hesaplama gerekir.


Elbette, yine bir takım sivri akıllı dünyalılar ne tür boş işlerle uğraşıyor diye düşünenler çıkacaktır. Siz üzülmeden söyleyelim. Dünyanın manyetik alanı, yalnızca göçmen kuşları değil,  akıllı telefonlarda yön belirlemekten alçaklarda dolanan uyduların devinimlerine dek çok sayıda insan faaliyetini de etkiliyor.  Hani İstanbul’da yol ve yön bulmak akıllı telefonlarla bile zor olabilir ama dünyanın geri kalanında öyle değil. Öyle olunca, manyetik alanın devinimini doğru bir şekilde saptamak gerekiyor.

Bu saptamaların doğruluğunu bugüne dek bozan ise jeomanyetik titreşimler olmuş. Jeofizikçileri de çıldırtmış.

Dünyanın manyetik alanının nasıl bir şey olduğunu da söyleyelim. Biz dünyalıların merkezimizdeki metal çekirdeğimiz soğudukça çıkan enerji, çekirdek içindeki maddenin dolaşımına yol açıyor. Bu da çekirdekten uzaya dek yayılan manyetik alanımızı oluşturuyor.

Araştırmacılar, bu manyetik alanda iki tür sapmaya yol açan iki hareket tipini biliyorlarmış:

1 Yüzyıllık bir ölçekte gerçekleşen yavaş ısı yayımından kaynaklananlar
2 Çekirdek üstündeki "hızlı" hidromanyetik dalgalardan kaynaklanan ve  birkaç yıl ölçeğinde saptanabilenler

Bu  ikincisinin titreşimlere yol açtığından kuşkulanıyorlarmış, ancak birinci ile etkileşimi, yayılım ve büyüme düzenekleri ile birlikte henüz ortaya çıkmamışken, Fransız ve Danimarka’lı bilimciler, ressamlara parmak ısırtacak sonuç aldıkları bilgisayar benzeşim yazılımını hazırlamışlar.

Bu yazılım ile,  iç çekirdekte yayılan hidromanyetik dalgalardan jeomanyetik titreşimlere dek geçen olaylar zincirinin benzerini  gerçekleştirebilmişler. Bilgisayarda benzeşimi yapılan bu dalgalar çekirdek yüzeyine yaklaştıkça, odaklanıyor, büyüyor ve gerçek dünyada gözlemlenen titreşimlere her açıdan benzer  bozulmalara yol açıyor.

Dünya çekirdeğinin iç bölümü, bilgisayar benzeşimi ile görselleştirilmiş.

Ekvator düzleminin ve iç çekirdeğin yakınındaki küresel yüzeyin Kuzey Kutbu’ndan görünümü.

Manyetik alan çizgileri turuncu renkte.

Çalkantılı ısı yayınımı ise mavi ve kırmızı renklerde.

Hidromanyetik dalgalar iç çekirdekten çıkıyor ve manyetik alan boyunca çekirdek sınırına dek yayılıyor, orada odaklanıp jeomanyetik titreşimlere yol açıyor.

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2019/04/190422112806.htm