Dünyanın gelişmiş ülkelerinin özellikleri nelerdir diye düşününce aklınıza önce neler gelir? Sanırım gelişmişlik Türkiye'de bir süredir gökdelenler, çifter yollar, AVM'ler, bakanların başbakanların lüks giyimleri, kuşamları, konutları, taşıma araçları anlamına geliyor. Elbette daha derin düşünüp, ulusal gelir dağılımına, ülkenin neler üretip nasıl tükettiğine de ayrıntılı bakıp kıstaslar ortaya koymak olanaklı ve gerekli. Ama ben bir ülkenin gelişmişliğini nasıl anlayabileceğimizin en yalın kıstasını ortaya koyacağım ve de yanılmayacağım!

Düşünme, sorgulama, araştırma, öğrenme özgürlüğünün toplum yaşamının doğal bir parçası olduğu bir ülke düşünün.

Kitapların yasaklanmadığı, saklanmadığı, her türlü bilgiye ulaşmanın özenle kolaylaştırıldığı, okumanın, araştırmanın, öğrenmenin yani AYDINLANMANIN kentin ve kentlinin yaşamının göbeğinde, kapıları herkese ardına dek açık, çağıran bir görkemle anlamını bulduğu bir ülke…

İşte dünyayı çekip çeviren, bilimsel ve teknolojik gelişmelerle yaşamımızı kolaylaştıran, sanatları ile ufkumuzu geliştiren bu ülkelerde olmazsa olmaz olan:

Halka açık KÜTÜPHANELER!

Küçük büyük tüm eğitim kurumlarının yerleşkelerinin içinde birer tane kurulu, özenle işleyen, yetmezmiş gibi kentin tüm yerleşim birimlerine dağılmış, her alışveriş biriminin ya içinde ya hemen köşesinde var olan, KÜTÜPHANELER!

Ve sanki her bir yanda içleri aydınlık, sıcak, rahat ve her yaş için kitapla dolu kütüphaneler yokmuş gibi bir de kentin tam göbeğinde, tüm görkemi ile yükselen kent (ya da devlet) kütüphanesi...
    
Buyurun, gelişmiş ülkelerin gizi! Öyle bir giz ki insanın tam gözünün önünde, toplum yaşamının olağan bir parçası gibi durunca bunun büyük ve sıkı korunan bir GİZ olduğunu anlamıyoruz.

Üst üste gezegenimizin en yaşanır kenti seçilen Melburn’da gelişmiş ülkelerin büyük gizini görebilirsiniz. Kapıları açık, aydınlık, sıcak, internet erişimi sağlanmış, sevimli yapıları ile her yerleşim biriminin ortasında yer alan kütüphaneleri ile birlikte Melburn kent merkezinin en işlek yerinde görkemle yükselen ve her yaştan gençler için kızlı erkekli bir buluşma, toplanma alanı  da sağlayan Viktorya  Devlet Kütüphanesi!

Ön bahçesinde, çimenlerde güneşlenenlerle satranç oynayanlar arasından içeri girin. İstediğiniz okuma salonunu seçin. İstediğiniz bölümden kitap alın, oturun bir köşeye…  Ya da sergi salonlarında, mimari yapısını keşfetmek için katlar arasında dolaşın. 

Araştırmak, okumak, öğrenmek ya da yalnızca kitaplar arasında bilgisayarını açıp sessiz güvenli bir zaman geçirmek için orada olan, her yaştan yüzlerce kentliniz ile aynı aydınlık, sıcak sessizliği paylaşıp; birbiri ile çakışmayan derinlikleri yaratmanın insanın sınırlarını eriterek varlığını büyüten bir yanı var ki bunun bir başka tanımı da kutsallığın deneyimlenmesi olabilir ancak.


İşte gerçek anlamda “ileri” bir ülkede yaşayan “ileri” bir toplumun kutsal yeri. Ne bir cami ne bir kilise ne bir tapınak. İnsanın özgürlüğünün ve biricikliğinin karşısına onu biçimlemek, sınırlamak, varoluşunu denetleyip biçimlendirmek, inanma gereksinimlerini güç odaklarının çıkarlarına uygun biçimde yönlendirmek için çıkmış, kurumlaşmış inanç ve öğreti düzenlerinin tapım evleri nasıl bir kutsallık taşır?

Kapsayan, içeren, var eden, öncesiz ve sonrasız olanın kutsallığını duvarlar mı taşır yoksa yasaları, olguları, oluşları ile tüm evren ve hepsini kapsayan yaşamın içinde, ona derin bir merak, hayranlık ve sevgi ile bakışımız mı?


Yollar, alışveriş merkezleri, dört duvar dikip kurulan okullar, camilerle çevrili olan bir ülkeyi de ileri ve uygar yapacak olan insana ve insanın aydınlanmasına gösterilen saygı ve verilen emek olacaktır. Yoksa birileri yalnızca saltanat sürer diğerleri arta kalanları kapışır.

Viktorya Devlet Kütüphanesi’nin en sevdiğim okuma odalarından biri muhteşem kubbenin altındaki La Trobe Okuma Odası. İçersindeki tahta masa ve iskemleler, zevkli masa lambaları ile aydınlatılmış; duvarlarında  ünlü yazarların, şairlerin, bilim ve devlet insanlarının okuma üzerine sözleri kazılı. Kitabınız ya da bilgisayarınızdan başınızı kaldırdığınızda sizi zevkle düşündürecek bir sözle mutlaka karşılaşırsınız.


İlerisini gerisini bilmem ama aydınlanmak isteyen her topluma böyle kütüphanelerle dolu bir ülke dilerim.