Çoğunlukla kendimize ufacık bir dünya yaratıp onun içine sığışmaya ve hayatımız boyunca biriktirdiklerimizi oraya tıkıştırmaya çalışıyoruz. Oysa bizim dışımızda, zevklerimiz, heyecanlarımız, uğraşlarımız, sevdiklerimiz, sevmediklerimiz dışında bambaşka kocaman bir hayat var; farkına vardığımız ya da varamadığımız. Müzikal zevklerimiz için de aynısı geçerli. Kendimize genelde bir veya birkaç tür seçip hep onlara dair benzer şeyler dinliyoruz. Oysa müzikal dünya o kadar geniş ki. Elbette tümüne ulaşabilmemize olanak olmadığı gibi dünyada yaratılmış bütün güzel müzikleri dinleme şansımız, hatta zamanımız da yok.

Kendi dinlediğim ve sevdiğim türler dışında neler olup bittiğini, dünyanın başka bir yerinde ya da zamanında insanların severek neler dinlediğini hep merak ettim. Başlarda sevemesem de dinledikçe ya da araştırdıkça insanların bunlardan neden zevk aldığını anlamaya çalıştım. Hatta zamanla pek çoğunu dinleye dinleye ben de sevdim, başucumdan eksik etmedim. Kendimce daha çok popüler müzik kültüründen albümleri içeren ve görünürde benim müzik dünyama çok yakın görünmeyen ya da gözümden kaçmış olarak değerlendirilebilecek albümlerden bir liste hazırladım ve bu sevme denemelerinden edindiğim bilgi ve deneyimlerimi paylaşmak istiyorum.

1- Marvin Gaye / What’s Going On

Yayımlanma Tarihi: 21.05.1971
Türü: Soul ve R&B
Uzunluğu: 35:38
Yapımcı: Marvin Gaye
Yapım Şirketi: Tamla / Motown

1970’li yılların başında Amerikan siyahi müziğine, özellikle de soul müziğe aşk ve seks konularını içeren biraz da hazcı (hedonist) olarak nitelendirilebilecek bir hava egemendi. Marvin Gaye de o dönemin soul müzik türünün en önemli sanatçılarından biri olarak görülüyordu. Vietnam savaşının, siyahların yaşadığı sıkıntıların ve sanırım biraz da müzikal ortağı Tammi Terrell’ın erken ölümünün verdiği ruh haliyle ilk yapımcılık deneyimi olan on birinci albümü What’s Going On’u kaydettiğinde, plak şirketi Motown’ın yöneticileri bu albümün Marvin’in kariyeri açısından tam bir intihar olacağı görüşünde hem fikirdi. Ama öyle olmadı, albüm daha çıkar çıkmaz yok sattı ve hem Marvin Gaye hem de Motown açısından o döneme kadarki en büyük ticari başarıyı kazandı.

Albümün kritik önemi, o dönemin siyahi müziği açısından içerik olarak tam bir devrim niteliği taşıması olarak gösterilebilir. Albümde çevre sorunları, çocuk hakları, savaş ve yoksulluk gibi konuları ele alan Marvin Gaye’in çoğunlukla dinleyicisi olan siyahi Amerikalıların politik bilinçlenmesinde bu albüm sayesinde önemli bir rolü olduğu görüşü egemendir. Albüm, Martin Luther King ve Malcolm-X’le gelişen Siyahi Özgürlük hareketine politik bilinçlenme açısından muhalif tavrıyla büyük katkı sağlamıştır. Marvin’in bu albümdeki şarkıları genelde öfkenin hakim olduğu isyankar (protest) şarkılara özgü yıkıcı ve ötekileştirici özellikleri barındırmayıp mesajını meditasyon tonunda sakince verir.

Albümün müzikal değeri ise en az içeriği kadar önemlidir. Jazz, gospel ve klasik müzik orkestrayonu içeren albüm, dönemin pop müziğinde daha önce hiç kullanılmamış teknikleri (7’li major ve 7’li minor akorlar) barındırması bakımından da yenilikçidir. Dokuz şarkının birbiriyle ilişkili, hatta birbirine bağlı olduğu bir tematik albüm olarak tasarlanan What’s Going On, Soul ve R&B türünde kaydedilmiş bu türdeki ilk albümlerden biri olma özelliğini de taşır. What’s Going On şarkısının içerik ve icra açısından ilk anda hiç yakın olarak görünmese de müzikal olarak daha sonraları Disko Müzik türünün öncüllerinden olduğu ileri sürülecektir.

Aşağıdaki sözler ise albümün zaman ve mekan tanımayan kısaca halen geçerliliğini koruyan evrenselliğine kısacık bir örnek sayılabilir.

Mother, mother
There's too many of you crying
Brother, brother, brother
There's far too many of you dying
You know we've got to find a way
To bring some lovin' here today - Ya

Father, father
We don't need to escalate
You see, war is not the answer
For only love can conquer hate
You know we've got to find a way
To bring some lovin' here today
...

Anne, anne
Ne de çok ağlayan var aranızda
Birader, birader, birader
Ne kadar da çoğunuz ölüyor
Buralara biraz sevgiyi getirmenin
Biliyorsunuz bir yolunu bulmalıyız bugün – Evet

Baba, baba
Tırmandırmak zorunda değiliz sorunları
Görüyorsunuz, savaş yanıt değil
Sadece sevgi yenebilir öfkeyi
Buralara biraz sevgiyi getirmenin
Biliyorsunuz bir yolunu bulmalıyız bugün
...

“What’s Going On”

Dikkate Değer Şarkılar

What’s Going On, albümün açılış şarkısı ve ilk kırkbeşliği olarak büyük bir başarıya ulaşmıştır. Popüler müzik tarihini değiştiren en önemli şarkılardan biri olarak görülen bu şarkı, abümle ilgili tüm önemli özellikleri barındırması açısından da albümün çekirdeğini oluşturur. Marvin Gaye’le birlikte şarkının yazarı ve bestecilerinden olan Renaldo Benson’un maruz kaldığı polis şiddetinden esinlenilerek yazılmış eser içerik olarak dönemi açısından oldukça aykırıdır.

Albümün kapanış şarkısı olan Inner City Blues (Make Me Wanna Holler) açılış şarkısı What’s Going On’un başlangıç kısmındaki müzikal havayla ve tonlamayla sona erer. Bu şekilde iki şarkı birbirine bağlanarak bütün şarkılar arasında bir döngü oluşturulmuş olur. Gaye’in piyanosuyla eşlik ettiği blues tabanlı ve oldukça yumuşak bir havada funk tarzında icra edilen şarkıda yer alan bas gitar riffleri şarkının dikkat çekici diğer özelliğidir. Şarkının genel temasını varoşlarda süregiden kentsel yoksulluk oluşturur.



Eleştirmenlere Göre
Pek çok eleştirmen ve yayın bu albümü tüm zamanların en önemli ve en iyi albümlerinden biri olarak görür. Bu yayınlardan bazıları:

NME – 1985 - All Times Top 100 Albums / 1
NME – 2003 - All Times Top 100 Albums / 27
Rolling Stone – 2003 "The 500 Greatest Albums of All Time" / 6
Time – 2006 Top 100 Albums of All Time
Melody Maker – 2000 - All Time Top 100 Albums - 24
The Guardian – 2007 - 1000 Albums to Hear Before You Die
Mojo – 1995 - The 100 Greatest Albums Ever Made / 6

Gaye, 1 Nisan 1984'te 45. doğum gününden bir gün önce, babasıyla ettiği kavga sonunda babası tarafından vurularak öldürülmüştür.