Mayıs ayında 2012 Eurovision Şarkı Yarışması'na ev sahipliği yapacak olan Azerbaycan'da, bağımsız medyayı sindirmeye yönelik girişimler muhalif kadın gazetecinin seks videosunun internete sızdırılması ile yeni bir boyut kazandı. ABD'nin Özgür Avrupa Radyosu'ndaki (Radio Free Europe/Radio Liberty) Azeri programında çalışan araştırmacı gazeteci Hatice İsmailova'yı erkek arkadaşıyla sevişirken gösteren video 14 Mart'ta internette yayınlandı.

İsmailova, 7 Mart’da içinde müstehcen fotoğraflarla, “O....., doğru davran, yoksa rezil olacaksın!’ notunu içeren bir mektup aldı. Mektubu savcılığa ve İçişleri Bakanlığı yetkililerine ileten İsmailova, bu tehditlere karşın araştırmalarına devam edeceğini söyleyince video internete sızdırıldı.

Aliyev’i destekleyen gazeteler, İsmailova’yı ahlaksızlıkla suçlarken, videonun internet adresini yayınladılar. Halkın ve bağımsız basın organlarının sahip çıktığı gazeteci, “Beni susturacaklarını sanıyorlarsa yanılıyorlar.” dedi.  

Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev ile ailesinin karıştığı yolsuzlukları ortaya çıkaran araştırmaları ile ödüller kazanan İsmailova, son olarak Aliyev’in Dubai’deki emlak yatırımları üzerine kapsamlı bir televizyon belgeseli hazırlamıştı. 2011 yılında, Aliyev’in kızları Leyla ile Arzu’nun karıştığı milyonlarca dolarlık telekomünikasyon ihalesini yazan gazeteci, Aliyev ailesinin baş düşmanı olarak görülüyor. Wikileaks’e sızan habere göre, Aliyev 2009 yılında ABD’nin Bakü elçisinden İsmailova’nın radyodaki görevine son verilmesi için devreye girmesini istedi.

Devlet kademelerindeki yolsuzluklar konusunda da birçok haber yazan kararlı gazeteci, bu videonun özel yaşamına ve mahremiyetine yönelik bir saldırı olduğunu söylerken, olayı sert bir dille kınayan uluslararası basın ve yayın kuruluşları ile insan hakları dernekleri, genç kadını sonuna kadar destekleyeceklerini  açıkladılar. İslami kuruluşlar bile bu olayın kişisel değil, politik amaçlı olduğunu farkederek İsmailova’dan yana tutum takındılar.

Yerel ve uluslararası kamuyounun tepkileri yoğunlaşınca olayı resmi olarak kınama gereksinimi duyan Azeri Hükümeti, soruşturma başlattı. Mahkemelerin kanıtlara dayanarak değil, politik karar verdiğini söyleyen İsmailova, sonuçtan umutlu değil ama gerekirse Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne kadar gidecek.

Muhalif “Azadlık” gazetesinin editörü, Vidadi Memmedov, Alman Der Spiegel dergisine bütün şantajlara, ölüm tehditlerine, tutuklama ve dayaklara karşın basın özgürlüğü için mücadele ettiklerini söyledi. 2011 yılında yapılan kitlesel protesto gösterilerini bastıran Aliyev yönetimi, muhalif gazetecileri tutukluyor, ceplerine uyuşturucu koymak gibi ilkel yöntemlerle tuzağa düşürüyor.

Azerbaycan, Mayıs ayında yapılacak Eurovision Şarkı Yarışması nedeniyle yabancı gazetecilerin  akınına uğrayacak. İsmailova şakayla karışık onları da uyararak, “Sevişirken ışıkları söndürmeyi, üstünüze battaniye örtmeyi unutmayın” diyor.   

Azerbaycan’ın 2011 Eurovision Şarkı Yarışması’nı kazanması Avrupa’da sürpriz oldu. Oysa Azeriler bu yarışmaya büyük yatırım yaptılar. Şarkının ve şarkıcıların seçiminde önemli bir rol oynayan Devlet Başkanı’nın eşi Mihriban Aliyev, heyecan içinde Mayıs ayında Bakü’de yapılacak 2012 finallerine hazırlanıyor.

Bir film yıldızı kadar alımlı, pahalı giysi ve mücevherleri ile “En Şık ve Güzel Başkan Eşleri” listesinde ön sıralarda yer alan estetik ameliyat harikası Azeri “First Lady”, kültürel etkinlik adı altında bir dizi faaliyet düzenliyor. Alman Cumhurbaşkanı’nın eşi de dahil Avrupalı lider eşlerinin katıldığı bu şatafatlı etkinliklerin amacı, Azerbaycan’ı iyi tanıtmak. Batılı konukları, en lüks, en pahalı yerlerde ağırlayan Bayan Aliyev, hediye konusunda da oldukça cömert, hiçbir masraftan kaçınmıyor.

2001 yılında Avrupa Konseyi’ne üye olan Azerbaycan, İnsan Hakları Bildirgesi’ni de imzaladı ama ülkedeki insan hakları ihlalleri aynen devam ediyor. Bu arada Almanya’dan ve diğer Avrupa ülkelerinden birçok halkla ilişkiler ve pazarlama uzmanını işe alan Azeri Hükümeti, tüm dünyaya ne kadar “modern, laik, demokratik ve uygar” olduklarını göstermeye uğraşıyor. Bununla da yetinmeyip Hazar Denizi’nin kıyısında Dubai gibi bir kent yaratmayı hedefliyor.

Özgür basını ve muhalifleri susturmaya gelince Azerbaycan, Uluslararası İnsan Hakları Örgütü’nün sıraladığı 178 ülke arasında 152. sırada yer alıyor. Bu olumsuz imajın değişmesi için bağımsızlık kutlamaları da dahil her türlü fırsatı değerlendiren Azeri yönetimi, batılı politikacıları davet etmeye ve ağırlamaya (birinci sınıf uçuşlar, lüks oteller ve pahalı hediyelerle) devam ediyor. Aynı zamanda Avrupa Parlamentosu’nun İnsan Hakları Komisyonu başkanı (2002-2005), Eduard Lintner (daha sonra Alman-Azerbaycan Dostluk Derneği’nin başına geçen) gibi vefalı dostlar kazanmayı da ihmal etmiyor.


Wikileaks belgelerinde ABD yönetiminin Aliyev rejiminin Mafya benzeri eğilimlerinden kaygı duyduğu belirtilirken, İngiliz tarihçi Simon Sebag Montefiore, Ekim 2011’de New York Times’da çıkan yazısında, Aliyev’lerin babadan oğula geçme yepyeni bir hanedan yaratarak diktatörlerin rüyasını gerçekleştirdiğini söyledi ve Aliyev yönetimi için “zalimler” yakıştırmasını yaptı.

Türk basını, “aynı dini ve dili paylaştığımız, dost ve kardeş” ve “tek millet, iki devlet” diye bahsedilen Azerbaycan’daki gelişmelere, “olumlu” ve “ılımlı” yaklaşıyor. Azeriler Eurovision’ı kazanınca, Türkler kazanmış gibi sevinen medya, petrol zengini ülkeye övgüler yağdırırken, insan hakları ihlalleri gibi tatsız konulara fazla değinmiyor. Belki de bu nedenle Hatice İsmailova’nın başına gelenlere Türkiye basınında az ve özet yer verildi. Aliyev’in “Tanrıça Mihriban” lakablı eşi ile kızları Leyla ve Arzu ise gazetelerde sık sık boy gösteriyor. Söylentilere göre, Leyla ile Arzu, Eurovision’da sunuculuk yapacakmış. 56. Eurovision Şarkı Yarışması’nın yarı finalleri 22-24 Mayıs 2012’de, büyük final ise 26 Mayıs’ta Bakü’de yapılacak.