Aydınlanma, özgürleşme sürecinde bilinçli bir çabanın adıdır. Her toplum içinde, kendini aşmış, bencilliğinin üstüne yükselmiş, yüreği özgürlük ateşiyle tutuşan, insanlık ülküsünü amaç edinmiş, cehalet, zorbalık ve bağnazlıkla savaşan aydınlar, ekinler içinde açmış çiçekler gibidir.

MARE NOSTRUM  (Bizim Denizimiz)

En uzun koşuysa elbet Türkiyede de Devrim,
O, onun en güzel yüz metresini koştu
En sekmez lüverin namlusundan fırlayarak...
En hızlısıydı hepimizin,
En önce göğüsledi ipi...
Acıyorsam sana anam avradım olsun,
Ama aşk olsun sana çocuk, aşk olsun!

Can Yücel

Metin Bobaroğlu, Anadolu Aydınlanma Vakfı sitesinde yayınlanan Ekinsel Biçem ve Aydınlanma Sorunu üzerine yazısında diyor ki:

“Tarihteki ayrı ayrı ekinsel biçemlere karşın, tüm ekinler için, tüm insan yaşamları için en derinde bir erek gizlidir, o da `özgürlük'tür.

`Özgürlük ereği', her toplumda, her insanın yüreğine yerleşmiştir ve gerçekleşmeyi beklemektedir.

Özgürleşme bir süreçtir ve tüm insanlık için gerçekleşmedikçe ereğine varmış olmayacaktır.”
 
Devam ediyor….

“Bu bağlamda aydınlanma, özgürleşme sürecinde bilinçli bir çabanın adıdır.

Her toplum içinde, kendini aşmış, bencilliğinin üstüne yükselmiş, yüreği özgürlük ateşiyle tutuşan, insanlık ülküsünü amaç edinmiş, cehalet, zorbalık ve bağnazlıkla savaşan aydınlar, ekinler içinde açmış çiçekler gibidir.

Bu bağlamda aydınlanma en yüksek `yaşam biçemi'dir.”

1972 yılında, 5 mayıs’ı 6 mayıs’a bağlayan gece, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan asıldılar.
 
Türkiye, bağımsızlık, özgürlük, eşitlik aşığı üç gencini, Türk ve Kürt devrimcileri üç fidanını yitirdi.

Öte yandan, onlar yaşamları, kişilikleri, verdikleri savaşımla, Anadolu Aydınlanması  yoluna Pir Sultanlar, Baba İlyaslar,  Şeyh Bedrettinler gibi üç parlak yıldız olarak eklendiler. 

Metin Bobaroğlu,  XVII. yy. Avrupa aydınlanma hareketi ile, insanlık için yepyeni bir yaşam biçeminin oluştuğunu belirtiyor.

“ Herkes, toplumsal yaşamda `yetki'`ödev' ve `sorumluluk' yüklenerek, herhangi bir kimse olmaktan çıkıp,`belirli bir kişi', bir `birey' oldu. Birey olmak, erişkin olmak, yaşamına yön verebilecek güce kavuşmak, başkasının gözetiminden kurtulmaktır. Her birey, toplumsal ilişkilerinde ise gözetim altında olduğu dönemlerdeki gibi ne kralın tabası, , ne de dinsel kurumların edilgin bir üyesidir, kendi yaşamından sorumlu etkin bir yurttaş konumuna gelmiştir. Göreli olarak, özgür ve sorumlu bireylerin oluşturduğu bu yeni birliktelik, gerçek toplum olma yolunda önemli bir aşama olarak karşımıza çıkar.”

“Daha önce, Tanrısal gücü olduğu varsayılan, kralların, imparatorların ve onların kutsal soylarının buyruklarıyla işlerini görürken,toplum tembelleşmiştir.

Başarısızlıklarının sorumlusunu hep kendi dışında arayarak `yetkeye-boyun eğmeyi ıralaştırmıştır. Aydınlanmayla birlikte insan kendisine yeni bir efendi buldu, ancak bu efendi kendi beyninde oturmaktaydı.”

Bu efendiyi Kant şöyle tanımlar:

" İnsandaki `us` yönetici yetidir ve bu us insan yaşamının efendisidir."

"İnsanlar soy akrabalığı, inanç akrabalığı dönemini aşarak `özgürlüğün zemini` olan `us akrabalığı`na geçmelidir."

Aydınlanma döneminde insan, öte dünya inancı, tasarımı ve umuduyla, horladığı ve yabancılaştığı gerçek yaşama çağrılır. Artık insan tembellik için değil eylem-için-varlık olarak tanımlanmaktadır.

Tutsam Şu Karanlığı tutsam da yırtsam

Baba;

Mektup elinize geçmiş olduğu zaman aranızdan ayrılmış bulunuyorum. Ben ne kadar üzülmeyin dersem yine de üzüleceğinizi biliyorum. Fakat bu durumu metanetle karşılamanı istiyorum, insanlar doğar, büyür, yaşar ölürler, önemli olan çok yaşamak değil, yaşadığı süre içinde fazla şeyler yapabilmektir. Bu nedenle ben erken gitmeyi normal karşılıyorum. Ve kaldı ki benden evvel giden arkadaşlarım hiçbir zaman ölüm karşısında tereddüt etmemişlerdir. Benim de düşmeyeceğimden şüphen olmasın, oğlun, ölüm karşısında aciz ve çaresiz kalmış değildir, o bu yola bilerek girdi ve sonunda da bu olduğunu biliyordu. Seninle düşüncelerimiz ayrı ama beni anlayacağını tahmin ediyorum. Sadece senin değil, Türkiye'de yaşayan Kürt ve Türk halklarının da anlayacağına inanıyorum. Cenazem için avukatlarıma gerekli talimatı verdim. Ayrıca savcıya da bildireceğim. Ankara'da 1969'da ölen arkadaşım Taylan Özgür'ün yanına gömülmek istiyorum. Onun için cenazemi İstanbul'a götürmeye kalkışma, annemi teselli etmek sana düşüyor, kitaplarımı küçük kardeşime bırakıyorum. Kendisine özellikle tembih et. Onun bilim adamı olmasını istiyorum, bilimle uğraşsın ve unutmasın ki bilimle uğraşmak da bir yerde insanlığa hizmettir, son anda yaptıklarımdan en ufak bir pişmanlık duymadığımı belirtir seni, annemi, abimi, kardeşimi devrimciliğimin olanca ateşi ile kucaklarım.

 Oğlun Deniz Gezmiş

 

Metin Bobaroğlu, insanın aydınlanma yoluna, Hegel’in katkısını da şöyle belirliyor.

“Hegel’e göre nesne olay ve olgular özdeş varoluşlar değil, tam aksine çelişik bir doğadadırlar. Her nesne karşıtların birliğidir; bunun için de devingendir, durağan değildir.”

“Olaylar gibi insan ve onun düşüncesi de tarihsel bir süreç içinde, gittikçe evrimleşerek ilerler ve yetkinleşir.”

"Tarih, evrensel us'un süre içinde gelişmesinden başka bir şey değildir. Us ise, tarihsel zorunluğu belirten genel yasalardır."

“Çelişme `varlığın-özü` ve `oluşun-ilkesi`dir. `Var olan` sürekli olmakta olandır. Çelişme, sürekli olarak birleşme ve ayrılmaya nedendir, ve her oluşum karşıtların çatışmasından doğar.”

“ `Sonlu-varlık`, yalnızca dıştan belirlenmez; o, kendi özü gereği, kendini aşar ve kendi karşıtına dönüşür. Her önerme, yadsımayı da birlikte getirir. Bireşim, olumsuzlamanın olumsuzlanmasıdır.”

“ Doğa, en yetkin örgünlük olan insanda, kendini yansıtacak aynayı bulur.”

“İnsan, özü gereği, `bilinç` ve `özgürlük`tür.”

Bütün Akrabalara,

Bu mektubumu okudugunuz zaman artık aranızda olmayacagım.Mektubumu Senatonun idamlarımızı tastik ettigini ögrendigim anda yazıyorum.Şundan emin olmalısınız ki, bugüne kadar davama olan inancım sarsılmamıştır.Sehpaya gidene kadar da en ufak bir sarsılma olmayacaktır. Ben halkımın kurtuluşu , Türkiye'nin tam bağımsızlığı için savaştım.Sizler beni tanıyorsunuz.Bir yıldan beri bu bir avuç sömürücüler,vatan satıcıları,işbirlikçiler ellerindeki bütün imkanlarla bizi dışardan yardım gören, beyinleri yıkanmış,vatan haini,dışardan emir alan,bölücü diye tanıtmaya ve halkımızdan bizi koparmaya çalıştılar.Bu bir avuç azınlığa göre vatanseverlik : vatan satmak, yabancılarla işbirligi yapmak, NATO'yu ve Amerika'yı savunmak, 6. filoyu ağırlamak, milyonlarca köylünün geçimi olan haşhaş ekimini elinden almak,işçinin grev hakkını engellemek,Amerika'ya ve emperyalizme hizmet etmektir. Biz bunlara karşı çıktık.bunun için biz vatan haini, onlar yurtsever oldular. Bizi bu mücadeleden dolayı, güya adil mahkemelerinde yargılayan ve yine adil kurumları eli ile asacak olanlar bilmelidirlerki . biz halkımızın kurtuluşu ve Türkiye'nin bagımsızlık mücadelesi ugruna şerefimizle bir defa ölecegiz.Bizi asanlar şerefsizlikleri ile hergün ölecekler.. Son sözüm;yaşasın isçiler,köylüler ! Yasaşın devrimciler ! Yasaşın halkımın kurtuluşu ve bagımsızlıgı için savaşanlar ! Yaşasın tam demokratik Türkiyenin kurulmasından yana olanlar ! Kahrosun emperyalizim! kahrosun faşist koalisyon.

T. Yusuf Aslan

Metin Bobaroğlu, kişinin, önce öznel bir bilinç taşıdığını; geliştikçe bu ussal bilincin ortaklaşalığını kavradığını; `öznel-bilinç`in,  bu kavrayışla, `nesnel-bilince` dönüştüğünü belirtiyor.

“ `Nesnel-bilinç` önce `ortaklaşa-özgürlük` olan `hak` biçiminde belirir; ve `sözleşme` ile yasalaşır. Sözleşme, tohum olarak `devlet`tir.”

“ Nesnel bilinç'ten kendi üstüne dönen insan, nesnelliğin üstüne yükselerek saltık bilincin özgürlük alanına girer. Bilinç, çelişmeleri uzlaştırarak kendi arılığına ve bütünlüğüne doğru yürümektedir. Bilinç bu eytişiminin sonunda kendi bilincine erişecek, kendini tanıyacak ve bilecektir.”

“Bilinç kendi özgürlüğüne yine kendi ulaşır; sanat, din ve felsefenin özgür alanlarında devletin üstüne yükselir.”

Aydınlanma döneminin önemli bilgelerinden,  Max Scheller’den bir alıntı yapıyor:

"İnsan ancak kişilikle var olabilir; kişiliğin belirmediği bir varlıkta, insan sözcüğü, öteki varlıkların adlarından farksızdır,"

"Kişi-insan, davranışları `tutarlı', kendinin olanla davranabilecek kadar `güçlü' kendini, bedeninden bile ayırt edebilecek kadar `bağımsız' kendine hesap verebilecek kadar `sorumlu' olan insandır."

İnan Babama , Anneme , Kardeşlerime ve Akrabalarıma,

Söyleyecek fazla söz bulamıyorum. Bir insanın sonunda karşılaşacağı tabii sonuç bildiğiniz sebeplerden dolayı erken karşıma çıktı. Üzüntü ve acılarınızı tahmin ediyorum. ilerde durumu çok daha iyi anlayacağınız inancındayım. Metin olunuz. Üzüntü ve acıarınızı unutmaya çalşınız. Bütün varlığımla hepinize kucak dolusu selamlar, sevgiler !... Yazılacak çok şey var, fakat hem mümkün değil, hem de sırası değil... Candan selamlar

 Hüseyin İnan

Aydınlanma insanlığın evrensel yolu. Bu yolda bilgeler bize rehberlik, devrimciler öncülük ediyor. Kimi bu yolda yaşamını veriyor. 

Hiç birini asla yitirmiyoruz.

Karanlık yoğunlaştıkca onların ışığı daha iyi görünüyor.

Hüseyin’in son sözleri bu yazının son sözleri olsun:

"Ben şahsi hiçbir çıkar gözetmeden halkımın mutluluğu ve bağımsızlığı için savaştım!  Bu bayrağı bu ana kadar şerefle taşıdım!

Bundan sonra bu bayrağı Türk halkına emanet ediyorum!

Yaşasın işçiler, köylüler ve yaşasın devrimciler.  Kahrolsun Faşizm!..."