Bütçe Akp'de patladı! Bütçe açığında öngörülen yıllık rakam, kriz dönemi olması sebebiyle vergideki düşüş ve AKP'nin seçim ekonomisinden kaynaklı olarak 2009'un ilk 2 ayında gerçekleşti. Merkezi yönetim bütçesi yılın ilk iki ayında 10 milyar 359 milyon TL açık verdi. Açıkta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 bin 187 artış yaşandı.

Böylece yıllık bütçe açığı tahmininin yüzde 99.6’sı şimdiden gerçekleşti. Daha önce 2009 yılı bütçesi için tüm yılı kapsayan dönemle ilgili 10 milyar 398 milyon liralık açık öngörülmüştü. Bu da tahmin edilen yıllık açığa 2 ay içinde ulaşıldığı anlamına geliyor. Şubat ayında geçen yılın aynı ayına göre bütçe açığı yüzde 824.3 artarak 1 milyar 21 milyon TL’den 7 milyar 393 milyon TL’ye çıktı. Yıllık bütçe açığı hedefinin yüzde 71.1’i Şubat ayında gerçekleşti. Faiz dışı fazla yüzde 57 azalarak 5 milyar 735 milyon TL’den 2 milyar 466 milyon TL’ye indi. Açıkta AKP’nin seçim ekonomisinin de etkisi var.
 
Yavaşlama prim gelirini düşürdü
Sağlık, emeklilik ve “sosyal yardım” giderleri için yapılan transfer yüzde 48.7 artarak 8 milyar 928 milyon TL oldu. Bu artışta, sosyal güvenlik reformu kapsamında 2008 yılı Kasım ayından itibaren Sosyal Güvenlik Kurumu’na devlet sosyal güvenlik katkısı olarak yapılan transferler ile ekonomik gelişmelere bağlı olarak prim gelirleri tahsilatındaki yavaşlama önemli bir etken oldu.

Patrona verilen destek etkiledi
Ayrıca, patronlara teşvik kapsamında gerçekleştirilen sosyal güvenlik primi işveren hissesinin 5 puanlık kısmının hazine tarafından ödenmesi de diğer bir etken oldu.
Ocak-şubat döneminde bu amaçla yapılan transfer tutarı 702 milyon TL olarak gerçekleşti. Cari transferler içindeki tarımsal destekleme ödemeleri Ocak-şubat döneminde 1 milyar 879 milyon TL oldu. Aynı şekilde mahalli idare payları ise, 2 milyar 606 milyon TL olarak gerçekleşti.

Verginin de etkisi var
Bütçe gelirlerine bakıldığında, vergi gelirlerindeki azalma dikkat çekti. İthalde alınan KDV yüzde 32.3 azalarak 2 milyar 974 milyon TL’ye indi. ÖTV gelirleri yüzde 8.7 azalarak 5 milyar 926 milyon TL’ye indi. Kurumlar Vergisi yüzde 4.9 azalarak 3 milyar 738 milyon TL’ye geriledi. Dahilde alınan KDV yüzde 3.8 azalarak 3 milyar 232 milyon TL’ye indi. Gelir Vergisi yüzde 6 milyar 657 milyon TL’ye çıktı.




İktisatçı Mustafa Sönmez: Bütçedeki açığın sebebi yalnızca seçim yatırımı değil… Vergi gelirleri çok düşmüş durumda. Vergi gelirlerinde geçen yılın ilk iki ayına göre yüzde 6 daralma var. Daha önce vergi gelirinde yüzde 20’lik bir artış öngörülmüştü. Bu da demek oluyor ki bu daralma ile birlikte yüzde 26’lık bir sapma yaşanmış. Onun da nedeni, ekonomi çöktüğü için ithalatın daralıyor olması. Yani ithalat talebi azaldığı için ithalattan alınan KDV azalıyor. İçerde de tüketim azaldığı için oradan gelen KDV’de de azalma söz konusu oluyor. Bu da vergi gelirlerini daraltıyor.

Ekonomi küçüldüğünden istihdam da daraldığı için istihdamın üstünden alınan vergilerde azaldı. Şirketler kar edemedikleri için kurumlar vergisi ödemeleri de azaldı.

Buna karşılık harcamalarda, seçimlerden dolayı memur maaşları ve prim ödemelerinde azalmalar görülürken diğer harcamalarda azalma olmadığını görüyoruz. Bu noktada evet seçim yatırımları önemli ama bu bütçe şuanda müsrif bir bütçe. Hükümetin baştaki hedefleri de çok inandırıcı değildi. IMF ile yapılacak görüşmelerde yeni bir bütçe planlaması da yapmak zorunda kalacaklar.

Ekonominin daralacağını düşünüyorum. Bu sene yüzde 4 ila 5 küçülme yaşanacak. O küçülmeye bağlı olarak vergiler de azalacak. Vergilerden gelir elde edilemeyeceği için, yani gelir azalacağı için kamu harcamalarında da azalmalar görülecek. Dolayısıyla küçülmüş bir devlet olacak. Devlet öncelikli olarak özellikle sağlık, eğitim, adalet gibi sosyal harcamaları kısıtlayarak önlem almaya çalışacak. Memur maaşlarında daralma yaşanacak, maaşlarda zam söz konusu bile olmayabilir.  Kamu yatırımları azaltılır. Kamu da istihdam azaltılır. Bu dönemde adaletsizlik derinleşir. Yani anlayacağınız anti-sosyal bir devlet yapılanması olur.



Kaynak: birgun.net