Son dönemde bozulmaya başlayan bütçe yeni yıla da kötü başladı. Küresel krizin etkisiyle vergi gelirlerinde azalma, harcamalarda da artış olunca bütçe açığı katlandı. AKP'nin seçim ekonomisi bütçede tahribatı derinleştiriyor.

Maliye Bakanlığı’nın açıklamasına göre, ocak ayında bütçe açığı yüzde 465.8 artarak 2.967 milyar lira oldu. Geçen yılın aynı ayında açık 524 milyon lira düzeyinde bulunuyordu. Böylece 2009 yılı bütçe açığı hedefinin yüzde 28.5’i de sadece ocak ayında gerçekleşmiş oldu.

Ocakta faiz dışı fazla da yüzde 78.3 düşüşle 816 milyon TL’ye geriledi. Geçen yıl Ocak ayında bu rakam 3.8 milyar liraydı. Bu kalemde yıllık hedefin yüzde 1.7’si yakalanabildi. Ocakta bütçe giderleri yüzde 15.3 artışla 18.8 milyar TL, bütçe gelirleri ise yüzde 0.3 artışla 15.8 milyar TL olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı döneminde 4.3 milyar TL olan faiz giderleri bu yıl yüzde 11.7 azalarak 3.8 milyar TL oldu. Faiz dışı fazla, IMF’nin en çok önem verdiği bütçe performansı kalemi olarak kabul ediliyor. Faiz dışı fazla, bütçe gelirlerinden faiz hariç giderlerin çıkarılmasıyla elde ediliyor.

Ocakta vergi gelirleri yüzde 2.4 düşüşle 13.83 milyar lira düzeyinde kaldı. Geçen ay gelir vergisinde yüzde 10.8, kurumlar vergisinde yüzde 15, BSMV’de yüzde 30.1, damga vergisinde de yüzde 16.3 artış olduğu kaydedilen açıklamada, dahilde alınan KDV’de yüzde 5.5, ithalde alınan KDV’de yüzde 30.2, özel tüketim vergisinde yüzde 5.3, harçlarda yüzde 7.7 oranında azalış yaşandığı belirtildi.

Açıklamada, 2008 yılının ikinci yarısından itibaren küresel ekonomide meydana gelen daralmanın ekonomiye yansımasının bir sonucu olarak ithalde alınan KDV başta olmak üzere bazı dolaylı vergilerdeki tahsilatın hedefin altında kaldığı ifade edilerek, “Bu süreçte, ülke ekonomisindeki gelişmelerin bütçeye yansımaları yakından izlenecek ve mali disiplinin sürdürülmesi için gerekli her türlü tedbir zamanında alınacaktır” denildi.

İktisatçı Mustafa Sönmez, bütçedeki açığın kaynağının AKP’nin seçim ekonomisi,  vergi ayağındaki daralma ve kamu harcamalarının kısılmaması olduğunu söyledi. Sönmez “Seçim sürecinde AKP kamu harcamalarını kısmıyor, dolayısıyla vergilerdeki daralmayla birlikte açık genişliyor. “IMF kamu harcamalarını kısmak istiyor. AKP seçim ekonomisi yaptığı için bu süreçte IMF’yi oyalıyor” dedi.

Halk, bütçe sürecine doğrudan katılmalı

Destekçileri arasında Bill-Melinda Gates Vakfı, Ford Vakfı, Açık Toplum Enstitüsü gibi kuruluşların bulunduğu “Uluslararası Bütçe Ortaklığı”nın hazırlattığı “2008 Saydam Bütçe Endeksi’nde” Türkiye’de halkın bütçe yapma sürecine doğrudan katılması önerildi. Raporda tam saydam olmayan bütçenin hükümetin halkın parasının yönetimiyle ilgili hesap vermesini zorlaştırdığı belirtildi.

Raporda “Vatandaş Bütçesi” ve “yıl ortası gözden geçirme” gibi kimi dünya uygulamalarına Türkiye’de rastlanmadığı belirtildi. Hükümetin kamuya, merkezi hükümet bütçesi ve mali etkinlikler konusunda, bütçe yılı boyunca “orta düzeyde” bilgi sağladığını gösterdiği ifade edildi. Bunun da hükümetin halkın parasının yönetimiyle ilgili hesap vermesini zorlaştırdığı belirtildi.

Kaynak : birgun.net