İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
2016-2022 arasını kapsayan son yedi yılda yurt dışından Türkiye’ye göç eden Türk vatandaşlarının toplamı Türkiye’den gidenlerden az farkla daha yüksek. Türkiye’ye en çok göç veren ülkeler ise Irak, Afganistan ve İran. ‘Beyin göçü’ son yıllarda sık sık gündeme geliyor. Daha iyi bir hayata sahip olmak isteyen binlerce Türk vatandaşı yurt dışında yaşamanın hayalini kuruyor. Resmi verilere göre 2022 yılında 140 bin Türk vatandaşı Türkiye’den göç etti. ...Devamı.»
Tüm dünya ChatGPT gibi yapay zekâların ulaşabileceği noktayı hayal ediyor. Ancak yapılan bir araştırma, ChatGPT'nin zamanla geriye gittiğini ortaya koydu. OpenAI şirketiyse bu iddiayı yalanlıyor. Kurucuları arasında Elon Musk da bulunan ABD'li yapay zekâ teknolojisi şirketi OpenAI'a ait ChatGPT gibi büyük dil modelleri, milyonlarca insanın daha etkili şekilde bilgisayar kullanmasına yardımcı oluyor. Hazırladığı akademik makale için yararlanan lise öğrencilerinden tutun da kod yazarken veya yeni yazılım üretirken bu modelleri kullanan programcılara kadar birçok kişi yapay zekâdan faydalanıyor. ...Devamı.»
“Bildiğimizi sandığımız şeylerin aslında güncel teknolojinin yetebildiği ölçüde saptayabildiği bulgular olduğunu ve bunların da gerçeklerin yalnızca bir kısmı olduğunu unutursak haddimizi aşmış ve yanılgıya düşmüş oluruz. Sevdiğim, ilgilendiğim ve etkilendiğim konularda mühendislik ya da kuantum fiziği fark etmeksizin gerçekten öğrenmek ve anlamak için çaba harcadığımda bu mutlaka bir şekilde yaratıcılığa dönüşüyor.” ...Devamı.»
Hiçbir hareketi başlatmadım. İyi davetleri geri çevirmedim. Davetlerden biri Bodrum’a taşınma kararı ile ev aramaya başladığımızdan beri (on bir yıl önce taşındığım evi benden önce gidip görendir kendisi) şu hayatta en samimi, en gerçek bulduğum, arkadaşım olan Yasemin’den gelmişti. O, elini neye uzatsa harikalar yaratan tanıdığım ender insanlardan biridir. Sanatçı ruhlu diye tanımlanacak biri varsa, aynı zamanda tevazu örneği aranacaksa onu işaret ederim. ...Devamı.»
Hataylı. 1928 doğumlu. Sosyalist ve yurtsever. Hakikaten. Kürt. Ressam. Sanatçı ve sanatssever. Adı Remzi, soyadı Raşa. Yaşamı, yaptıkları, tanık oldukları, bizzat içinde yer aldığı toplumsal, siyasi, ailevi, kentsel, yerel, ulusal düzeydeki eylemleri, çalışmaları bilinmeli diyorum. Geçen zamana inat. ...Devamı.»
Ligare ne ki, o religare? Göbek bağı. Bedende ki ligare, gözden göze ruhların bağlanması religare. İşte religare religion dır. Spritin kavuşması. Onu davet edeceksin oradan gelip bakacak ki, şimdi kadın sevgili eşine bakıyor o kadından bakan eşini davet eden bir bakış, yani o anne bakışı değil. Dolayısıyla o religare değil. O bedenlerin üremesi için bir davet, o da vahiy. Arkadaşına bakıyor, arkadaşlıkla bakıyor. Çocuk konuşuyor ve anlıyor ise ona otur evladım bak taşkınlık yapma dikkat et, elini tutma yanarsın. Konuşuyor çünkü o. Konuştuğu için o da konuşmaları duyduğu için, kendi istenci iradesi ile hareket ediyor. Tüm bu ilişkileri çoğaltabilirsin iş arkadaşı olabilir patron olabilir tüm bu ilişkiler, religion değil. Sadece bebekle anne arasında ki bakış religion. ...Devamı.»
İnsan yaş aldıkça eskileri daha fazla hatırlarmış. Eskiye ve yaşanmış güzel hatıralara bir özlem mi bilmiyorum. Genelde çocukluğum gelir hep aklıma. Ankara’da Kurtuluş semtinde bir evde otururduk. Mahallemizde kaloriferli ev olmadığını hatırlarım. Evimizde koridorda kurulu bir sobamız vardı, sobanın içinin ateş tuğlası ile örülü bir yapısı olduğunu hatırlıyorum. Kışları çok sert ve karlı geçerdi. Kasım ayında mutlaka Ankara’ya kar yağardı. Kar yağmadan önce kışlık odun ve kok kömürü alınırdı. Hiç unutmam İncesu deresinin Sıhhiye’de bulunan pazar yerine yakın bir yerinde, köprü bulunurdu. Köprünün başında da bir odun kömür ardiyesi yer alırdı. Bir kış yetecek kadar odun ve yaklaşık yarım ton kadar kok kömürü alırdık. ...Devamı.»
Seneler önce bir arkadaşımla Cenevre’de buluşmuştuk. Dünya İzci teşkilatının merkezi. Cenevre, Lack Leman yahut Le Leman gölünün batı bitiminde bulunan, son derece sade bir İsviçre şehri. Bu şehrin ilginç bazı özellikleri vardır. Mesela havaalanının terminal tarafı İsviçre sınırları içindedir, ama iniş ve kalkış pistlerinin bir bölümü Fransa sınırında kalır. Şehrin tam ortasında gölün içine otopark inşa etmişlerdi. Cenevre şehrinin güneyindeki Thonex bölgesinden yaya olarak, Fransa’nın Gaillard semtine yürüyerek geçebilirsiniz. ...Devamı.»
“Şehmus selamlar, Rüstem kitabını bir çırpıda okudum. Yüreğine, kalemine sağlık. Kitabında çok sayıda tanıdığım insan var, Paris te az çok bildiğim bir kent olduğu için okuması da zevkli, hatta heyecanlı oldu. Senin bu kitapdaki tarzın aslında çok radyofonik. Okurken karşımda seni olayları anlatırken buldum. El-kol hareketlerin, ses tonun, bakışların. Özgül Kitabevi’nden söz ederken, akademi, mülteciler gibi yan konulara da kayman ilk başta konuyu dağıtırmış gibi geldi ama sonra anlatının çokboyutlu/çokrenkli olmasını sağladığına kanaat getirdim. ...Devamı.»
Muğla'da köylülerin Akbelen Ormanı'nda Limak Holding ve IC Holding ortak iştiraki YK Enerji'nin maden sahasını genişletmek için gerçekleştirdiği ağaç kesimine karşı mücadelesi sürüyor. Limak Holding ve IC Holding ortak iştiraki YK Enerji'nin Muğla'nın Milas ilçesine bağlı İkizköy'de bulunan Akbelen Ormanı'nda maden sahasını genişletmek için gerçekleştirdiği ağaç kesimine karşı bölge halkının mücadelesi sürüyor. Çam ve zeytin ağaçlarının bulunduğu ormanda, köylülerin direnişiyle iki yıldır engel olunan kesime bugün yeniden başlandı. ...Devamı.»
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) "Dikkatlerin çoğu gündüz maksimum sıcaklıklara odaklanırken, özellikle savunmasız nüfus için en büyük sağlık riski gece sıcaklıklarından kaynaklanıyor" dedi. WMO, kuzey yarımküredeki sıcak hava dalgasının bu hafta yoğunlaşmasıyla birlikte gece sıcaklıklarının artacağı ve bunun da kalp krizi ve ölüm riskini artıracağı uyarısında bulundu. WMO, "Dikkatlerin çoğu gündüz maksimum sıcaklıklara odaklanırken, özellikle savunmasız nüfus için en büyük sağlık riski gece sıcaklıklarından kaynaklanıyor" dedi. ...Devamı.»
Türk sanat musikisinde bir makam vardır ki, diğer makamlardan oldukça ayrı değerlendirilir. Bu makam genelde çargah beşlisine çargahta, çargah dörtlüsünün eklenmesi ile oluşur . Bu makamda sesler pesten tize doğru gider. Donanımına karar kalıbının ârızası olan kûrdî perdesi bemolü yazılır. Güçlüleri sırasıyla acem, çârgâh ve dügâh perdeleridir. Durağı ise acem-aşiran perdesidir. Meyan geçkileri genellikle sabâ makamına yapılır. Bu nedenle benim de çok sevdiğim bir makamdır. Saba makamı insanı dinlendiren bir makam olduğundan, genelde şifahanelerde bazı hastalara tedavi unsuru olarak bu makamda şarkılar dinlettirilirmiş. Bu makamda bir çok bestekar çok güzel eserler vermiş. ...Devamı.»
Bir türkü var, sözleri Kahraman Maraş’lı Abdurrahim Karakoç adlı şairin, sevdiği kadına yazdığı bir şiirden. Mihriban. Aslında bu şairin sevdiği kişinin ismi Mihriban mı, kimse bilmemekte. Kendi akrabaları bile bilmemekte. Yörede yaşayan bir kadın mı yoksa başka bir ortamda gördüğü bir kadın mı? O da bilinmemekte.Kahraman Maraş’ı iyi bildiğimi düşünürüm. Kahraman Maraş’ta insanların tenleri esmer, saçları çoğunlukla siyah veya koyu kahve rengidir. Yalnız şiirin ilk satırında der ki ‘sarı saçlarına deli gönlümü, bağlamışım çözülmüyor MİHRİBAN‘. ...Devamı.»
Orta Çağ’da “jacquerie” adı takılan isyanlarda da aynen böyle oluyordu. Aynen böyle yapılıyordu: Kırsal kesimin yoksulları, köy köy dolaşıp dilenmek zorunda kalanlar, köylüler, kadın ve erkek, aniden veya aniye yakın bir zaman diliminde, açıktan ve/veya karaborsadan, hakiki olarak kasıp kavuran “yokluklarda” veya daha çok kazanmak arzusuyla yapay biçimde yaratılmış “kıtlıklar”dan yararlanıp, fiyat artıran, bakkalların, yiyecek satanların dükkanlarına, evlerine, depolarına, tuzu kuruların evlerine, şatolara herbiri bir köşeden çıkan, ama hepsi birlikte ve topluca, ellerinde kazma, kürek, balta, tırpan, her türlü kesici aletler, sopa, kitlesel bir biçimde dalıyorlar, ne var ne yoksa “götürüyorlardı”. Kimi kez kadınlar en başta. Çocuklarıyla. Genç, yaşlı, herkes. ...Devamı.»
Bazı internet kullanıcılarının yalan habere inanma ve bu haberi yayma ihtimali doğru habere göre daha yüksek. Peki neden? Psikolojik ve sosyal faktörler bunda nasıl bir rol oynuyor? Kendimizi bundan nasıl koruyabiliriz? Ukrayna savaşı, koronavirüs ya da toplumsal cinsiyet odaklı sorunlar… Son dönemde özellikle duygusal ve tartışmalı konularda sahte ya da yalan haberlerin (Fake News) sayısı artıyor. Bazen doğruyu yanlıştan ayırmak zor olabiliyorken bazı zamanlarda sahte olan gerçekten daha kolay ayırt edilebiliyor. ...Devamı.»
Hegel’e göre bir önceki durumdan bir üst duruma dönüşme, evrilme için bir önceki durumu olumsuzlamak negasyondur. Bir üst duruma konumlanmak, buna da afirmasyon diyor. Negasyon afirmasyonun manivelası. Negasyon olmazsa afirmasyon olmaz. Yükselme olumsuzlama ile olur. Biz buna bireysel, öznel baktığımızda öz eleştiri diyoruz. Yani bir insan öz eleştiri yapmadan yükselemez ama dikkat edin insanlara dışarıdan bir eleştiri geldiğinde onu öz eleştiriye çevirmek yerine o eleştiriye karşı argüman toplayarak kendini korumaya kalkar. ...Devamı.»
Zenginleşmek bir insanı elit statüsüne yükseltir mi yoksa bu sıfatın içinde başka şeyler de aramamız gerekiyor mu? Elit olmak için para gerek şarttır ama yeter şart değildir. Elit olmak için daha farklı şeylere ihtiyaç var. Bunların başında uzun bir süre boyunca uzmanlaşmayla elde edilen gelire ihtiyaç var. bu kişilerin sizin iki üst nesliniz olması gerekiyor, hem de anne-babanız tarafının ikisinden birden. ...Devamı.»
Cuma, 30 Haziran 2023. Dokuz otuza doğru evden çıktım. Belediye önündeki otobüs durağına ulaştığımda, her günkü gibi, dedelerden, ninelerden, yoksul ana-babalardan, genç çocuklardan oluşan alışılmış kalabalığı gördüm. Kalabalık ama o kadar da değil. Belediye otobüsünü beklerken durağın hemen arkasındaki küçük meydanın beş veya altı metre çaplı ve etrafı demir parmaklıklarla çember biçiminde çevrili çiçekliğin çevresinde ve gölgede kalmaya çalışarak turluyorum. Dikilmekten iyidir. ...Devamı.»
Özgür istençle başladık zorunlu özgür istenç hak, insan hakkını bir zorunluluk olarak, varoluş zorunluluğu olarak istemiyorsa ve bunu onaylatmak için bir çaba harcamıyorsa ve bir başkasının hakkını da kendi hakkı gibi savunmuyorsa insanlık aşamasına yani tinsel aşamaya evirilmiş değildir. Çünkü özgürlükler yani her kavram sonlu, ilişkide sonlu ve sınırlıdır. Peki sonlu ve sınırlı kavramda sınırlanma belirlenmedir. Tanımlama sınırlamak demektir. Sınırlama belirlemedir… ...Devamı.»
Oldum olası bayramları hiç sevmedim. Ne Ramazan ismini, ne Bayram ismini ne de Recep ismini hiç mi hiç sevemedim. Ancak Ramazan isimli çok sevdiğim, Bayram isminde ise bir yakın dostum olduğunu itiraf etmem gerekir. Onlar bu sınıflandırmamın dışındadır. Kanlı bayram diye tanımladığım kurban bayramını da hiç sevmem. Biri bana Kuran’da ‘bir koyun alacaksın, tanrı için kurban edeceksin’ yazan bir yer göstersin. ...Devamı.»