İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Aşık Veysel'i ilk tanıdığım tarihlerde TRT bünyesinde çalışmaktaydım. Mithat Paşa caddesindeki stüdyolar arasında koridorda karşılaşmıştım. Selam verdim elini sıkıp, kendi ismimi söyledim. Kısa bir sohbet için cadde üzerindeki çay ocağına gittik. Sivas'lı olduğundan, çok ortak konumuz olur diye düşünmüştüm. Ben de askerlik görevimi Sivas’da yapmıştım. Yöreyi ve civar köyleri iyi bilirdim. Bu kişiyi tanımanın çok önemi vardı benim için. ...Devamı.»
Şu dünyada kaç şey vardır, sevilir. Kanımca hepimizin bilebileceği bir soru. Sevilen şeylerden birinin, bizi dünyaya getiren o muhteşem kadın, ANNE olduğunu söyleriz. Konuşma dilinde ANNE yerine ANA olarak kısa bir kelime ile tanımlarız. Anne konusunda şarkılar bestelenir, türküler söylenir ve anne diye kabul ettiğimiz şey kutsal bir varlıktır. ...Devamı.»
İnsanlık tarihinin başlangıç noktasını tarih kitapları TAŞ DEVRİ olarak kayıtlara geçirmiştir. Biz de bu döneme bu ismi koymuşuz. Aslında bu dönemde bir taş var, bir de taşı yontmak için taş var. Siyah keskin uçları bulunan, kimi sert, kimi yumuşak taşlar vardır tabiatta. İnsanoğlu bu cins taşlardan kendisine alet, edevat yapmış, hem vahşi hayattan korunmak için, hem de yumuşak kayaları oyup kendine sığınak yapmak için çok çaba sarf etmiştir. ...Devamı.»
Atam rahmetlik Cumhuriyetin kuruluş dönemlerinde ülke savunması konusunda hepimizin bildiği bir güzel cümleyi söylemişti. "Hattı müdafaa yoktur sathı müdafaa vardır, o satıh bütün vatandır." Bir bilge kişinin bir kaç sözü beni hep etkilemişti. Küşük insanlar detaylarla uğraşır. Mesela bir kadının kaç çocuk doğurması gibi konularla, kürtajın yasaklanması gibi konularla fazla ilgilenirler. ...Devamı.»
İtalya'nın çok şirin bir kentidir, Florensa. İtalya'nın tam ortasında, yüksek dağlardan kopan Arno nehrinin iki yakasında yer alan bu güzel kentin tarihi çok eskilere gitmektedir. Hatta bu şehir Toskana bölgesinde bir süre başkent olarak yer alır. İtalya'nın devrim tarihinde önemli bir yer işgal eder. Bazı ünlü insanların doğum yeridir. Hatta İtalya'nın rönesans döneminde bir çok eserin yaratıldığı yerdir. ...Devamı.»
Her nesnenin bir gerçeği bir de sahtesi olması bu günlerde kabul görmekte. Yıllardır her konferansta dinledim, "Türkiye'deki erozyon, yılda 500 milyon ton toprağı taşıyıp denizlere götürmekte" diye, bilim adamları tarımsal toprağın nasıl sürülmesi üzerine dersler verdi. Hatta bu rakkamlar üzerine bir çok bilim adamları tebliğ yayınladı. Bu çok ciddi rakkamlar üstünde hesap yaparsak, binlerce yıl taşınan bu toprağın, ne kadar olduğu üzerinde şaşırtıcı değerler bulunabilir. ...Devamı.»
Edebiyat dersinden okulda pek hoşlanmazdım. Edebiyat hocamın da benden pek hoşlandığını iddia edemem. Anlaşılacağı gibi ben ve edebiyat birbirini sevmeyen iki kutup olarak uzun bir dönem geçirir. Lise son sınıfta bir şiir aklımı başımdan aldı. Bu arada bazı şairlere ilgim arttı . ...Devamı.»
Genelde önemli durumlarda "burada benim çıkarım ne" diye düşünürüz ya, işte bu sefer kendi nalıncı keserimizi bir başkası için vuralım tahtaya. Hani kendimiz için değil de başkaları için yaşamış olalım. Yapabilir miyiz? Kendi çıkarımızı gözetmeksizin bir başkası için yaşayabilir miyiz? ...Devamı.»
Yaşadığımız son 20 senede bilgiye ulaşmanın ne kadar kolay olduğunu izlerken öğrenmek istediğim bir çok konuyu araştırmaya günlük yaşam içinde zaman yetmiyor. Osmanlı döneminden başlıyarak Türk diplomatlarına yabancı ülkelerde yapılan saldırıların kaynakları üzerinde alternatifli nedenleri aramayı istemişimdir zaman zaman. Anadolu toprakları üzerinde oynanan oyunların bu münbit topraklara sahip olma hevesi ile bir çok Avrupa devletinin iştahını kabarttığına inanmaktayım. ...Devamı.»
Ne zaman ülkemde bir tartışma ortamı olsa, ülkemin en yetkili kişileri hemen yurt dışına gitmeyi, alışkanlık haline getirmekte. Seneler süren, yüzlerce sanığı olan, yüzlerce tanığın dinlenmesi gereken bir davanın gerekçeli kararının açıklanması arefesinde, bir bakıyorsunuz en yetkili kişi, Afrika'da safariye gidiyor. 1400 sayfayı bulan gerekçeli kararda bir çok konuda kararın kanaate bağlı verilmesinin Hukuk anlayışına ters geldiğini ekranlarda konuşanlar söylemekte. ...Devamı.»
Soğuk sizce kaç derecede başlar? Kaç dereceye kadar olan ısıya siz soğuk dersiniz bilmiyorum. Geçtiğimiz hafta Rusya'ya bir seyahatim oldu. St.Petersburg şehrine, oradancda hem Napolyon'un ordularının, hem de Hitler'in ordularının aralık ayında Moskova'yı feth etmek için geçtikleri yolları izlemek düşüncesiyle trenle Moskova'ya bir seyahat planladım. ...Devamı.»
İnsanoğlunun doğumu olur da, insan kızının doğumu olmaz mı? Yaşam sürecinde bir çok evrelerden geçen insanın doğumu çok önemlidir. Zaten yaşam, doğumun oluşması ile başlar, evreler geçirir. Doğum, dünyadaki en önemli hadisedir. Bir bebeği dünyaya getiren annenin doğumla başlayan sorumluluğu, inanılmaz bir destanın ilk sayfasıdır. İnsanın çocukluk döneminde bir anne şefkatine ihtiyacı olması, büyümesinde ve gelişiminde önemli bir unsurdur. ...Devamı.»
Bir kaç gün evvel İran'ın en yetkili kişisini, Sayın Mahmoud Ahmedinejad'ı, 17 Aralık Şeb-i Aruz törenlerine davet eden Beynamaz'ın bu isteğini, İran geri çevirdi. Bu kolay geçiştirilecek bir konu değildir. Filistin ve İsrail krizinde Mısır'a kaptırdığı itibarını, Şeb-i Aruz törenleri aracılığıyla Suriye krizinde itibar kazanmak istemesinin, doğru bir yaklaşım olmadığına inanmaktayım. Bu yine Denizli tabiri ile ülkeyi "SİBBEK" gibi ortada bırakmaktır. ...Devamı.»
Yurt dışı seyahatlerimden önemli bir konu olmadıkça bahsetmeyi pek sevmem. Geçtiğimiz hafta bir kaç günlüğüne Bosna Hersek yöresinde bir gezi yapmayı düşündüm. Eşim ve bir yakın dostum da bu seyahate katılmak istediler. Niyetim Osmanlı tarihinde önemli bir yer işgal eden yörenin, öneminin nedenleri üzerinde araştırma yapmaktı. Sarayevo'ya bu mevsimde kimsenin gitmediğini düşünerek aradığımı bulacağıma inanmıştım. Bir otelde yer ayırttım, yola koyulduk. Otelin, Gazi Hüsrev Bey Cami ve Külliyesi'nin hemen yanında olduğunu görünce çok sevindim. ...Devamı.»
Her yokuşun bir inişi olduğu gibi her inişin bir yokuşu mutlaka vardır. Bu konuyu her hangi bir olaya çekmek için söylemek istemiyorum. Bu gün belirli bir kesim halk güç sahibi, başka bir dönemde ise bir başka kesimin elindeydi bu erk. O dönemde de, bugün bu dönemde de güçlü insanlar ellerinde bulunan bu varlığı kullanabildiği müddetçe kendini hem güçlü hissetmekte hem de çevresinde bu gücün varlığına toplum itibar etmekte. ...Devamı.»
Bir televizyon programında Sunay Akın konuşmasında "Bir ülkede müze yoksa o ülke yoksuldur" diye bir cümle kullandı. Düşünecek olursak, bu söz çok önemli bir gerçeği ortaya koymakta. Bir toplumun müzede sergileyeceği bir geçmişi yoksa, fakirdir. Amerika'da müzelerde segilenen bir çok eşyaların 250 yıllık mazisi bulunmakta ve Amerikalılar bununla övünmekteler. Maksadım ülkemizdeki müzelerde sergilenen eşyaların tarihini sizlere anlatmak değil. İlginç bir müzeyi tanıtmak istedim. ...Devamı.»
Siz şiir sever misiniz? Şiir benim sevdiğim edebiyat dallarından bir tanesidir. İnsanların hissiyatlarını kelimelerin ritmi ile uygun ifade etmesinden meydana gelen ifade tarzı olarak nitelemekteyim. Sevgi ve duyguların kelimelerin ahengine uygun sıralanması da denilebilir. Genç delikanlı yaşlarımda duygularımı kelimelere dökerek şiir denemelerim olmuştu. ...Devamı.»
Ülkemin her bir köşesinde binlerce yıllık tarihin yattığını, insan gezerek görerek yaşamakta. 1963 senesinde Ereğli Demir Çelik fabrikalarının kuruluşunda bir kaç arkadaşımla staj yapmaya gitmiştim. Serde gençlik ve delikanlılık vardı. Yaz tatili içinde staj yapıp, aynı zamanda para kazanmayı hedeflemiştik. Beş arkadaş bu müstesna beldeye Ankara'dan uzun bir seyahat ile ulaşmıştık. ...Devamı.»
Almanya'da önemli sayıda okuru olan Bild gazetesinin 16 Ekim tarihli sayısının baş sayfasında beş sütuna manşet bir haber okudum. Almanya'daki hukuk ve adaleti protesto eden iki bayan eylemci, vücutlarının üst kısmını açmış, adaleti kınayan bir cümleyi bedenlerine yazmışlar. Bu resimdeki kişilerin üzerinde yazılı protestoyu aynen yazmak terbiyem dışında olduğu için nokta nokta olarak yazmayı doğru buldum. Bedenlerindeki yazı aynen şöyle idi "JUSTİCE ..... ME". Televizyonlarda yayınlanan filmlerde bir oyuncu bu kelimeyi söylediği zaman "BİP" şeklinde bir ses gelir. İşte öyle bir durum. ...Devamı.»
Turizm sektörüne yeni değer verdiğimiz tarihlerde, sezonun açılması adına gelen yabancılara yapılan karşılamada, turist gurupları daha uçağın merdivenlerden inerken, halkoyunları ekiplerince gösteri sunulurdu. O tarihlerde hava alanlarımızda, bu günki gibi yolcu körükleri olmadığından, uçaktan zemine inip, apron adlı yerde bekleyen şehirlerarası otobüslerden bozma taşıtlara yolcular bindirilip, terminal binasına taşınırdı. Bu otobüslere binmek, hele uzun bir yolculuktan gelmişseniz, oldukca zor olurdu. Bir de yaşlı yolcular olurdu, buraya bir kaç kişinin yardımı olmadan çıkamazlardı. ...Devamı.»