A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

ÖZGÜRLÜK – HAK - TÖREL YAŞAM | 2 (*)

Kategori Kategori: PLATON incelemeleri | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Metin Bobaroğlu | 16 Mayıs 2023 10:43:05

Hegel fizik doğa, şimik doğa, organik doğa üçlüsü içinde doğayı bilim kavramlarıyla inceliyor sonra oradan tine geçiyor. Tine geçmek bilince, ama somut olumlu içerikli bilince geçmek mantık başlangıçta soyuttu ve sadece ilkesel bir bilinçti, bir şeyin bilinci değildi. Doğaya geçti. Doğanın temel yasası olarak bulduğu etkileşim yasası kuvvetlerin etkileşimi yani yasa doğada olmaz, doğada kuvvetler olur, kuvvetlerin çekişmesini bilinçteki karşılığı yasasıdır. Yasa bilinçte olur. Dolayısıyla doğanın yasalarını ve doğayı düzenleyen, değişmesine hareketine neden olan kuvvetlerin işlerini ve ilişkilerini bilince taşıdığımız zaman doğayı yasası ile bilmiş oluyoruz. Ve doğayı istediğimiz bir biçimde yönlendirebiliyoruz.



Doğayı doğaya karşı kullanabiliyoruz diyor. İşte bunun sonrasındaki oluşan bilinç artık somut bir bilinçtir. Yani içeriklenmiştir, doğa yasasının bilincidir ve artık tine yani bilincin bilincine somut olarak evirilebilir. Bu ne demek artık kendi edimlerinin eylemlerinin oluşturacağı bir ikinci doğa oluşturabilir diyor. Bu ikinci doğa kültür doğası. Kültür doğasına da tin diyor geist yani ama weltgeist dünya tini, toplumsal demek istiyor. Öznel tin değil. Öznel tin bilinç. Somutluğu, bilincin kendinin bilincine ve özbilince ulaşması anlamında. Ve tine geçmek kültüre geçmek dediği şeyde tin gerçek tin olarak yani gerçekleşmiş tin olarak realität aşamasında gerçeklik aşamasında etik doğadır diyor. Etik doğa! İşte ikinci doğa dediğimiz bu. Birinci doğa etki tepki yasasına bağlı ve neden sonuç bağlamında rasyonalize edilerek kullanılabilir ve araştırılabilinir. Ama etik doğa nedensellik ilkesi ile değil ereksellik, erek bilimsellik ilkesi ile çalışır. Yani nedene bağlı değil gayeye bağlı oluşur. Eylemler nedene bağlı değildirler. Eylemler gayelerinden doğarlar.

O halde gelecek daima bir tasarımdır. Bu bakımdan Hegel'in tin dediği şey etik doğa olanın bilgisi değil, olması gerekenin bilgisidir. Bilim olanın bilgisi olarak realität’dır. Gerçektir. Ama etik doğa, tin, olması gerekenin bilimi olarak truth ya da hakikattir. Wahrheit’dır. Hakikattir.

İşte etik yaşam törel yaşam, zaten gelmiş olduğumuz süreçte hak kavramından sonra geldiğimiz aşamaydı. Özgürlük, hak kavramına dönüşmüştü, hak ta etik yaşama yani törel yaşama dönüştü. Gene üçleme var, özgürlük, hak ve törel yaşam.

Halbuki ahlak, genel olarak deneyimden, toplumsal tecrübeden, tarihi tecrübeden doğar, yazılı olmayan bir anayasa gibidir ve herkes bunu sezgide bilir. Yani tecrübeli insanlar derler ki evet ya bu genel olarak bizim yaşamımızda böyledir ama bu ne kadar gerçekliğe yani ne kadar titiz bir gerçeklik ortaya koyar. Bu bir genellemedir; ve bu genelleme içinde sınırı doğru düzgün belli olmayan cezalandırmalara da gidebilir. Eğer etik olursa  yani kavram haline getirilir ahlaktan etiğe evrilir kavramsal kılınırsa o zaman yasal olur. Yasal demek ussal olması demek usa evrilmek, sezgiden usa evirilmek. O halde yasal olanda düzenleme içinde bir organon olarak bürokratik bir kuruma dönüşürek toplumun etik yaşamını belirler.

***

Sonsuzca genler, açılar var böyle son şeyde, böyle habire köşeli, köşeli bir daire düşünün köşeli bir türlü tam daireye evrilmez. Çünkü açı onu engeller. O zaman daire nedir? Bu noktadan genlerin çok genliliğe ve daireye dönüşmesi değildir. Daire genleri aşar, açıları aşar ve kapsar, bütünlüktür. İşte saltık ve sonsuzluk bu demek.

Felsefe idenin edimselliği olduğu için kavram bizim bilincimizi felsefi kılacaktır. Kavramın kendisi, kendi amacına uygun kullanım aşamalarında bilinci yaratıyor. Yani idenin kendisi bilinci yarattığı için önceden bir bilincimiz var ve onunla bilmiyoruz. İdenin oluştuğu süreçler içinde bilincimiz evriliyor ve açığa çıkıyor.  

Nasıl oluştuğunu bilmediğimiz hiçbir şeyi bilemeyiz. O halde nasıl oluştu demek, tarih demek. Bilginin asıl sahası oluştuğu mekân, zamanın mekânı tarihtir. Doğada mekân öncedir, zaman onun türevidir. Tarihte zaman öncedir mekân onun türevidir, tersidir. Tarihte zamandan mekâna geçeriz. İşte buna spekülatif düşünme diyor. Kavramdan gerçekliğe ulaşabiliriz.

Peki biz bu zamanın değil total tarih zamanının kavramıyla dönüp oraya bakıp onu şimdinin geçmiş bir aşaması olarak kavradığımız için bir moment olarak kavradığımız için bilebiliriz.

(*) Metin Bobaroğlu'nun zoom konuşmalarından derlenmiştir.

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Dünyanın gözü kulağı Ortadoğuda: İran-İsrail gerilimi tırmanıyor.
İsrail, Gazze'de yardım konvoyunu hedef aldı: Biri Avustralyalı 7 kişi öldürüldü
DEVLET-ULUSTAN FEDERASYONA, ekitap
Dünyada altın madenciliği nasıl yapılıyor, kazalar ne kadar yaygın?
Afganistan: Aktivistlerden kadınlar için online dergi

Avustralya Dışişleri Bakanı Wong: Filistin'i tanımaya hazırız.
İngiltere'de polis, silah ruhsatı almak isteyenlerin eşleriyle de mülakat yapmaya başladı.
Beterin beteri var!
Sağ popülistler ilk kez AB Parlamentosu'nun kontrolünü ele geçirebilir…
Türkiye raporu: Özgürlükler ciddi zarar gördü

Yoksulluk sınırı bir yılda 24 bin TL arttı.
Türkiye son 20 yılda faize 563 milyar dolar ödedi
Uber Avustralya'da taksi şoförlerine 178 milyon ABD dolar tazminat ödeyecek
Çin 2024 ekonomi hedeflerini açıkladı
Almanya'daki Türk doktor sayısı 2 bin 600'ü geçti

Fahri Kiamil
İki annenin başlattığı akıllı telefon karşıtı hareket çığ gibi büyüdü
Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.
Franz Kolschitzky: Viyana Kuşatması'ndan Kalan Kahveleri Değerlendiren Girişimci
Kış güneşi arayan Britanyalıların adresi Türkiye

Dünya tarihini şekillendiren 6 içecek türü
Taş Kağıt Makas Oyunu (Jan Ken Pon)
"DUHOK KONUŞUYOR" ekitap
ENTERNASYONAL
REMZİ RAŞA’YI ANMAK İÇİN

KİBİRLİ GÜÇ ZEHİR - ERDEMLİ BİLİM PANZEHİR
KARARLILIK - KİŞİSEL ALTYAPI
TARİHSEL KİŞİLİK
TARİHSEL İNSAN
SÜREÇ VE TARİHSEL ÖZNE

İsviçreli kadınlar AİHM'de görülen iklim değişikliği davasında zafer kazandı.
Yorgun dünya artık yavaş dönüyor
Avustralya’daki dev yosun ormanlarını yapay zekâ koruyor
2023'te sıcaklık rekoru kırıldı
Ton balığında cıva: Zehirli madde seviyesinin kontrollere rağmen hala yüksek olduğu tespit edildi

Apple otomobili ABD'de üretime bir adım daha yaklaştı.
Yaşgünün Kutlu Olsun James Webb Uzay Teleskobu
Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?

Beynine çip takılan kişinin düşünceleri 25 dakika boyunca okundu.
14 Mart Pi Günü, Günün Kutlu Olsun Pi !
Tüm canlılar için en ideal sıcak
Avustralya’da 350 kişinin konuştuğu yeni bir dil gelişti
İnsanlık için küçük ama Türkiye için çok büyük bir adım

Servet dağılımı adaletsizliği: Türkiye'de %1’lik kesim servetin %40’ını alıyor
BM Raporu: İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırısında soykırım suçu iddiası
Doğurganlık oranında 'büyük düşüş': Ülkelerin % 97'sinde nüfusun azalması bekleniyor
Dünya Mutluluk Raporu yayınlandı: Avusturalya listenin 10., Türkiye 98. sırasında yer aldı.
Dünyada zorla çalıştırılanların sayısı artıyor.

GEÇİTKALE'DEN GELİYORDU...
GENÇ BİR YAZARA BİRKAÇ TAVSİYE
DEĞİŞİYOR, YOKSULLAŞIYOR
“KİRAZ ZAMANI” SERÇELER, KİRAZ AĞACIMIZ, RAZZİA
Enflasyon Rehberi

UCUZ ET
Hesap
---İST
SANDIK
TAKSİ DURAĞI

İskandinav Göçleri ve Vikinglerin Avrupa Üzerindeki Etkisi
Hümanizm Nedir?
Osmanlı’da kahve kültürü, Osmanlı’da kahve isimleri..
Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git