A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

SEVGİNİN DİYALEKTİĞİ – 1 (*)

Kategori Kategori: PLATON incelemeleri | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Metin Bobaroğlu | 04 Mart 2023 12:53:36

Herhangi bir şeyin diyalektik bakışla anlaşılmasında gereken en önemli konu geçiş. Yani diyalektik, çelişik olan yanların ilişkideki birbirine geçişi ile ilerlemesi, gelişmesi anlamını taşıyor. Bir özsel anlamda diyalektik, dıştan bir yorum olarak değil de özsel anlamda, özselden kastımız nesnenin kendisine, olayın kendisine içkin olan diyalektik bir devinimin çelişkili bir devinim olduğunu ve bu çelişkinin de karşıtları birbirine geçerek kendi bulundukları o konumu aşmasını ve ilerlemesini sağladığını söylüyor.



Öz-devinim ilkesi çelişkidir, çelişki diyalektik ve karşıtına geçmedir ve bu karşıtına geçme mevcut olguyu iç basınçla aşarak özü yükseltger ve daha yüksek formlarda tekrar ortaya çıkmasıyla varlığını sürdürür. Bu anlamı ile varlık, sürekli bir varoluş olarak tanımlanmış oluyor.

Daha önceki dönemlerde Hegel yani tarihin bütün bilinç formlarına göre değerlendirdiği zaman, Tinin Görüngübilimi’nde bilincin kendi kendini aşması ile ilgili özsel diyalektiğini incelerken bunun aynı zamanda tarihte halkların, bir halkın o bilinç durumunu temsil ettiğini söylüyor, dolayısıyla somut bir halk üzerinden öz-bilincin devimlerini izlediğimizde bu rasyonel bir tasarım, yani sadece soyut bir tasarım değil, sadece bir mantık değil olgusal bir durum. Bilincin  bu aşamalarının tarihte karşılığı halklar olarak karşımıza çıktığını görebiliyoruz.
 
***

Hristiyanlığa dek -Hegel’e göre- sevgi evrensel değildir. Yani Hristiyanlığın ortaya çıkışından önceki evrelerde örneğin Roma’da, Yunan’da, Persler’de, Çin’de, Hint’te, Mısır’da, bu halklar sevgiyi evrensel olarak ortaya çıkaramamışlardır. Dolayısıyla bu Hristiyanlıkla ortaya çıkan sevginin evrenselliği, sevginin içselleştirilmiş öz-bilince yerleştirilmesi ya da Tanrı’nın karşısında herkesin eşit olması. Hristiyanlık bu ilkeyi vaaz edene kadar belirli bir zümre, belirli bir sınıf, belirli bir aile, grup, özgür ve diğerleri onun kölesi.

Çünkü kültür olarak, folklor olarak kölelik benimsenmiş; kimileri bu dünyaya köle olarak doğar, kimileri de efendi olarak doğar gibi doğal bir durum olarak kabul ederler. Bu Roma’da da öyledir, diğer bütün kültürlerde de böyledir. Böyle olduğunu ve bunun aşama aşama özgürlük kendi bilincine varıyor olması aynı zamanda varoluşun deviniyor olması anlamına geldiği için, Hegel ilk kez Hristiyan’lıkta sevgi evrenseldir der. Tanrısal sevgidir. Tanrısal demek evrensel, yani kimseye ait değil, kimsenin tekelinde değil. Tanrı tüm varoluşu, halkları, bireyleri, sınıfları aştığı için, aşkın bir ilke olarak ona yüklenmiş olan sevgi yani Tanrısal sevgi herkes içindir ve herkese özseldir, herkeste içerilir diyor Hegel. Bu anlamda, bu türden bir sevgi, ilk kez dünya tarihinde Hristiyanlıkta ortaya çıkarken bu sevgi bir merhamet olarak algılanmalıdır. Edimsel anlamda ise bağış, bağışlamaktır.

Hegel’in din ile olan ilişkisi bu anlamda felsefede öz-bilincin ilkesi olarak ve bunu somut halkların bilincinde ortaya çıkmış bir inanç olarak bulduğu için, din ile bir kurumsal din veya nesnel bir din, vaaz edilen bir din olarak ilgilenmiyor, onu bireyin özgür öz-bilincinde içerilen özgürlük bağlamında ele alıyor böylece felsefenin ilkesini dinde de bulmuş oluyor. Burası son derece önemli. Bu kayra/ inayet/  merhamet / charity diye nitelendirilen sevgi evrenseldir, evrensellik formundadır. Bu aynı zamanda tüm insanlar içindir demektir.

Evrensel demek belirli bir kesim, belirli bir zümre için değil tüm insanlar içindir. Dolayısıyla tüm insanlar için olan, insanları eşitleyici bir yasanın, bir ilkenin inanç olarak tezahürü. Yani inanç konumundan onun bilincine varıldığı zaman, yasaya dönüşme olanağı olan bir beliriş,  bir açığa çıkış olarak anlaşılmalıdır. Felsefe ile ilgisi budur. Ancak bu Hegel’de şöyle anlaşılır. Bu evrensel tin, bir merhamet olarak tezahür eden evrensel tin, verili varlığa aittir. Yani varlığın doğasına aittir. Dolayısıyla bu Dasein ya da varlık, verili varlığın sevgisi olarak tezahür eder. Bu anlamı ile bu türden bir sevgi evrenseldir ama bunun tikel bireysel edimlerden doğmadığı için Tanrısal sevgi olarak verili bir sevgi olarak anlaşıldığı için, bu tarihin hakiki taşıyıcısı değildir der. Hristiyanlıktaki evrensel sevgi, tarihi yaratmaz der. Tarihi yaratacak olan, kişilerin tek tek, tekil bireylerin edimselliğinden doğan sevgidir. Yani bu evrenselin karşıtı olarak tikel sevgi. Ama bu tikel sevgi, evrenselden buraya geçiş olduğu için yani karşıtlıkta, evrensel ve tikel karşıt olduğu için, ama ilk kez evrenselde ortaya çıkan ve Tanrısal diye nitelendirdiğimiz bu kayradır. Buna karşın evrenel  tikele yani karşıtına geçerek, insanın kendi edimlerinde evrensel sevgi için çalışması ve çabalarıyla tarih oluşmaya başlar, der. Yani özgür öz-bilinç edimselleşir. Birincisinde kabul vardır, yani inanç düzeyinde kabul vardır, bir inanma vardır, ama bunun edimselleşmesi artık bir inanç değil, bir iş, bir çalışmadır. İşte karşıtında geçme dediği de böyle bir şey: Evrenselden tikele geçiş. Nasıl geçiliyor? Evrenselde inanç, tikelde iş olarak, edim olarak.
    
Verili varlık olan sevgi doğaldır ve aşılması gerekir, diyor. Bakın aşılmak burada
Tikel de evrenseli içselleştirmek anlamına geliyor. Buna Hristiyanlık öğretisinde, İncil’de ‘’Immanuel’’ diye tabir vardır. Yani İsa için o İmmanueldir, onun adını İmmanuel koyacaksın der İncil. Immanuel- immanent demektir. İmmanent yani mündemiç eski dilde, şimdiki dilimizde de içkin demek. Peki karşıtı ne? Aşkın/ müteal/ transandans.


(*) Metin Bobaroğlu'nun zoom konuşmalarından derlenmiştir.

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Türbülans vakaları iklim değişikliği etkisi mi?
Dünyanın gözü kulağı Ortadoğuda: İran-İsrail gerilimi tırmanıyor.
İsrail, Gazze'de yardım konvoyunu hedef aldı: Biri Avustralyalı 7 kişi öldürüldü
DEVLET-ULUSTAN FEDERASYONA, ekitap
Dünyada altın madenciliği nasıl yapılıyor, kazalar ne kadar yaygın?

"ALO NACİ, BURASI PARİS: HALK CEPHESİ KURULUYOR DUYDUN MU?"
Norveç, İrlanda ve İspanya Filistin'i tanıma kararı aldı.
AFP'den SADAT iddiası: Nijer'e bin paralı asker gönderildi.
Yeni Kaledonya'da neler oluyor?
Rusya: İngiltere'ye ait hedefleri vurabiliriz

Türkiye'de açlık sınırı 20 bin TL'ye dayandı
Tayland esrarı yeniden yasaklıyor.
İstanbul kirada Avrupa’nın lideri
Türkiye AB’nin 6 milyar Euro mülteci yardımını nasıl harcadı, AB Sayıştayı’nın eleştirileri neler?
Yoksulluk sınırı bir yılda 24 bin TL arttı.

Fahri Kiamil
İki annenin başlattığı akıllı telefon karşıtı hareket çığ gibi büyüdü
Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.
Franz Kolschitzky: Viyana Kuşatması'ndan Kalan Kahveleri Değerlendiren Girişimci
Kış güneşi arayan Britanyalıların adresi Türkiye

"İNEK BAYRAMI" ekitap
Dünya tarihini şekillendiren 6 içecek türü
Taş Kağıt Makas Oyunu (Jan Ken Pon)
"DUHOK KONUŞUYOR" ekitap
ENTERNASYONAL

KİBİRLİ GÜÇ ZEHİR - ERDEMLİ BİLİM PANZEHİR
KARARLILIK - KİŞİSEL ALTYAPI
TARİHSEL KİŞİLİK
TARİHSEL İNSAN
SÜREÇ VE TARİHSEL ÖZNE

'Yeşil İslam' Endonezya'yı iklim çöküşünden kurtarabilir mi?
İsviçreli kadınlar AİHM'de görülen iklim değişikliği davasında zafer kazandı.
Yorgun dünya artık yavaş dönüyor
Avustralya’daki dev yosun ormanlarını yapay zekâ koruyor
2023'te sıcaklık rekoru kırıldı

Apple otomobili ABD'de üretime bir adım daha yaklaştı.
Yaşgünün Kutlu Olsun James Webb Uzay Teleskobu
Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?

Beynimiz uykuda geleceği tahmin etmeye çalışıyor.
Bilim insanı Matthieu Juncker ekosistemi gözlemlemek için ıssız adada 8 ay tek başına kalacak.
Beynine çip takılan kişinin düşünceleri 25 dakika boyunca okundu.
14 Mart Pi Günü, Günün Kutlu Olsun Pi !
Tüm canlılar için en ideal sıcak

İstanbulluların %44'ü kıt kanaat geçiniyor
Türkiye artık yabancılar içinde ucuz değil…
2023'te 282 milyon insan açlık yaşadı.
Servet dağılımı adaletsizliği: Türkiye'de %1’lik kesim servetin %40’ını alıyor
BM Raporu: İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırısında soykırım suçu iddiası

GÜZİN'LE
GEÇİTKALE'DEN GELİYORDU...
GENÇ BİR YAZARA BİRKAÇ TAVSİYE
DEĞİŞİYOR, YOKSULLAŞIYOR
“KİRAZ ZAMANI” SERÇELER, KİRAZ AĞACIMIZ, RAZZİA

Çarpık Eğitim
Ziyafet
Kim Aptal, Kim Akıllı
SİVAS
SAMSUN

Mimar Sinan: Bir Dehanın Yükselişi ve Osmanlı Mimarisinin Zirvesi
İskandinav Göçleri ve Vikinglerin Avrupa Üzerindeki Etkisi
Hümanizm Nedir?
Osmanlı’da kahve kültürü, Osmanlı’da kahve isimleri..
Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git