A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Resim Kasaba

Kategori Kategori: Günün içinden notlar | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Saba Öymen | 15 Haziran 2019 05:52:55

Russell Drysdale’in Sofala’sını New South Wales Sanat Galeri’sinde görmüştüm ilk kez. Toprağın ve güneşin rengini emmiş ıssız bir kasaba… Kızıl göğün, yapayalnız sokağın, terkedilmiş görünen köhne evlerin, dükkânların ürpertici bir çağrısı vardı.



Yıllar sonra Sofala’dayım. Arabanın kapısını açtığımda sıcak yüzümü yalıyor. Bekliyordum bunu, dış sıcaklık 42C yazıyordu göstergede, irkilmiyorum. Alev gibi bir esinti kollarımı sarıyor. Sofala’nın iki sokağından biri olan ana caddesinin (!) başlangıç noktasındayım, kasabayı ressamın bakış açısıyla görebileceğim o aynı noktada.

Sofala, bugün kızıl tonlarını tuvalde bırakmış. Aydınlık, neşeli başka bir renge bürünmüş. Bir çocuğun mum boyasıyla boyanmış kadar gerçek dışı mavi gökyüzünün, köpüklü bulutların altında sokak, köhne dükkânlar, dantelli şalını omzuna atmış meyhane (pub), hem çok tanıdık hem de çok farklı.

Çekeceğim fotoğrafta, tablodaki Sofala’yı yeniden yaratmak umudundaydım; bu ışıltılı gökyüzüyle, dükkânların önlerine park etmiş kamyonetler, eski arabalarla, kimi yere yığılmış paslı aletlerle, anlıyorum ki olanaksız bu. Derinden etkilendiğim bir romanın filmini izleyip aradığımı bulamadığımda yaşadığım düş kırıklığına benzer bir duygunun ardından, bir başka Sofala’yı izliyor olmanın tadını duyuyorum. Sevdiğiniz birinin çok da hoşlanmadığınız bir huyuna tanık olmak gibi.



Korkuluğa benzeyen sıska bir ihtiyar sokağın en göz alıcı yapısı olan meyhaneye doğru yürüyor. Çarpık bacaklarında kot pantolonu, başında kovboy şapkası, sıcaktan kaçıyormuş gibi hızlı adımlarla yürüyen bu yaşlı ‘bushman’den (*) başka kimse yok sokakta. Zaten kaç kişi yaşıyor ki kasabada… En yakın kentin turist merkezinden edindiğimiz broşürdeki bilgi nüfusun 208 olduğu.

Yaşlı ‘bushman’ kemikli, ince elini kaldırıp selâm vererek geçiyor yanımdan, meyhanenin önüne dizilmiş plastik sandalyelerden birine bırakıyor gövdesini. Hemen yanındaki sandalyede, keten şortunun altına derisi yıpranmış kahverengi eski botlar giymiş, hasır şapkalı, daha genç başka biri oturuyor. Biraz önce baktığımda orada kimseyi gördüğümü anımsamıyorum.  Hayalet kasaba! Bir yerde okumuştum, yönetmen Peter Weir 1974’de, hikâyesini de kendi yazdığı bir korku/ komedi filmini çekmiş Sofala’da. Unutulmaz Ölü Ozanlar Derneği’nin, Truman Şov’un, Gelibolu’nun Avustralyalı yönetmeni Peter Weir.

İki adam kavurucu sıcağa aldırmıyor gibiler meyhanenin çatısının gölgesinde. Yan yana, konuşmadan, karşıda bir yerlere bakarak oturuyorlar. Durgun, dalgın. Ne düşünüyorlar? Benim de zaman zaman kendime sorduğum soruların yanıtını mı arıyorlar? Neden olmasın; bazen yanıtı 42 derece sıcağı iliklerimizde hissederek ve sessizliği dinleyerek arayabiliriz ancak, kim bilir belki buluruz da.



Bir fotoğraf ya da bir ressamın tablosu bazen yalnızca gözlere değil, tüm duyulara seslenir. Gerçeğin yansımasını duyumsarsınız onda, ruhunuzda bir yere dokunur. Yıllar önce o gün sanat galerisinde Rubens’i, Delacroix’yı, Van Gogh’u, Picasso’yu, Whiteley’i çabuk geçmiş, Drysdale’in Sofala’sına geri dönmüştüm.

Russell Drysdale 1947’de yapmış kasabanın resmini. Ressam arkadaşı Donald Friend’le birlikte, aynı konu üstünde çalışmışlar. Donald Friend’in Sofala’sı şu anda gözlerimin önümde uzanan Sofala gibi. Göğün daha mavi, evlerin, dükkânların, meyhanenin daha renkli olduğu aydınlık bir kasaba. Aydınlık diyorsam da umutlu diyemiyorum, neşeli diyemiyorum. Umutların tükendiği bir yeryüzü köşesi burası.

İki sanatçı aynı kasabayı ne denli farklı duyumsamış, resmetmişler. İnsan ruhundaki bu ayrılık ne güzel.

Donald Friend’in Sofala’sı ‘hoş’ bir kasaba.

Drysdale’inki büyüleyici. Huzursuzluk duygusuyla çekiyor içine. Kızıl, sıcak, terkedilmiş… Bu toprakların sert, saldırgan doğasını mı görüyorum onda? İnsana neredeyse düşman, evcilleştirilemeyen doğasını? Bilmiyorum. Yavaşça çöken bir ağırlığa yenilir gibi, bir uyku haline kayar gibi dingin, neredeyse mutlu bir bunalım duygusu veriyor bana resim. ‘Bunalım’ı melankoli anlamında kullanıyorum, depresyon değil, ikisi arasında fark var. Bunalımın, insanı duraklamaya, düşünmeye, yaşamı, her şeyi sorgulamaya iten bir gücü var, çoğu zaman yaratıcılığa götüren bir gücü. Drysdale’in kızıl kasabasında bunu hissediyorum.

***

Sofala, Avustralya’nın ‘altına hücum’ dönemi kasabalarından biri. 1851’de çevredeki dere yataklarında altına rastlandığında, bir anda binlerce kişi koşmuş bölgeye. Çok kısa zamanda bir oteli; süt ve ekmekten, una, kap kacağa, çiviye, menteşeye, sabuna değin her şeyi satan bir dükkânı olmuş. Bir süre sonra eklenen ilkokulu, kilisesiyle derme çatma, küçücük bir kasabaymış. 

Hızla yaşanıp bitmiş bir hayat Sofala’nınki… Turon Vadisi’nde altın bulunduğu duyulduğunda 1851’in Şubat ayıymış, Haziran geldiğinde, bir oteli ve bakkalı da olan çadır kasaba çıkmış ortaya. Eylül’de bu tuhaf, gecekondu kasabanın nüfusu on bini bulmuş, yılın sonunda ise beş bine düşmüş.

O yıl kasabaya gelen bir gezgin gazeteci şöyle yazıyor: “Her türde, her biçimde yüzlerce çadırla, ağaç kabuğundan kulübelerden oluşan bir kasaba… Aklınıza gelebilecek her şeyi satan bir dükkân… En uygun altın fiyatını nerde bulabileceğinizi bildiren afişler… Nalbant…Ayakkabı tamircisi… Bütün bu karmaşa içinde bir sirk bile göze çarpıyor.”

Sofala’nın parıltılı dönemi kısacık olsa da, 1948’de altın tamamen tükenene dek, 600 civarında kişi yaşamış burada. Postanesiyle, birkaç okuluyla, bankasıyla, polisiyle, duruşma salonuyla, üç beş dükkânıyla tam bir kasabaymış.



***

Öğle saati yaklaştı, sıcaklık geçen her dakikayla artıyor gibi. Sokağın başında eski kitaplar satan küçük bir kitapçı var. Kasabanın hayatla hâlâ ilişkisi olan tek dükkânı burası, içerde, bilgisayarın önünde oturan, renkli keten elbiseli, güler yüzlü genç kız da gerçekten yaşayan tek kişisi sanki. Kapının önündeki küçük sehpaya dizdiği sararmış kitaplarla ilgilendiğimi görünce, “İçerdekilere de bakın isterseniz,” diyor, “1 dolar, 2 dolar ve 5 dolarlıklar var.”

Sıkışık raflar arasında dolaşıyor, almak istediğim birkaç kitap buluyorum.

Çıkarken “Aman,” diyor, “kahverengi yılanlara dikkat. Gördünüz mü oradakini?” Eliyle biraz ileride, yolun kenarında yatan küçük ölü yılanı gösteriyor. “Az önce babamla fark ettik. Kim öldürdü bilmiyorum.”

 “Kasabanın içine bile geliyorlar demek?”

“Normalde gelmezler. Arkadaki dere yatağının oralarda çok vardır. Yine de ne olur ne olmaz, bastığınız yere dikkat edin.”

“Belki de birileri dere yatağının orada öldürdü,” diye ekliyor, “Sonra da eğlence olsun diye arabayla getirip buraya atmış olabilirler. Bilmiyorum. Ama beni iyi korkuttu.” Gülüyor. “Babam kente gitti. Anneme telefon ettim, dükkânı kapatıp, geliyorum dedim ama hâlâ burdayım.” Yine gülüyor saçını kaldırıp ensesini havalandırarak. “Bu sıcakta hiçbir şey yapası gelmiyor insanın.”

Her yerde, kentlerdeki, kasabalardaki tüm alışveriş merkezlerinde, mağazalarda, iş yerlerinde, evlerde, trenlerde, otobüslerde klimaların çalıştırıldığı türden bir gün bugün. Bilmediğim, bana ait olmayan bir geçmişin içine sürüklendiğim, kasaba bile denemeyecek bu küçücük kasabadaki klimasız, salaş kitabevinin varlığıyla mutlu oluyorum.

Yaklaşıp yılana bakıyoruz. 40, 45 santim uzunluğunda, incecik. Pek de korkutucu görünmüyor ama Avustralya’nın yerlisi kahverengi yılanlar için dünyanın en zehirli ikinci yılanı diyorlar. Bir, bir buçuk metre boyunda olanları varmış. Henüz uygarlığın gelmediği yıllarda kasabaya akın eden altın arayıcıları ne çok yılanla karşılaşmışlardır kim bilir.



***

Avustralya’nın küçük kasabalarının boş, neredeyse terkedilmiş sokaklarında büyüleyici bir şeyler var. Adımlarımın çıkardığı sesi dinleyerek yürüdüğüm bu resim sokakta da, tutkuyla yaşanmış hayatların varlığını derinden hissediyorum. Geçmiş coşkular, yaşanmış bitmiş öfkeler, hırslar, aşklar, çoktan son bulmuş çalkantılar…

Her şeyin bir sonu olduğunu duyumsamanın bunaltısı ve hazzı.


(*) Bushman: Avustralya’nın kırsal kesiminde yaşayanlar, Avustralya köylüsü.


Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







"36 saatten az sürede 50 ila 80 milyon insanın ölümüne yol açabilir"
Yasak ama cezası yok
Cesaret bulaşıcıdır…
Avrupalı Türk kadınlar ayaklandırdı: "Şerefsizini ifşa et"
Amazonlarla ilgili medyatik zehirlenme kampanyası

İspanya göçmenler için iyi bir seçim mi?
ABD IŞİD militanlarından kurtulmaya çalışıyor
Irak'ta protestolar: Neden başladı, nasıl yayıldı?
Devletlerin yeni manipülasyon aracı: İnternet
AB vatandaşları ABD ve Rusya arasında taraf olmayı reddediyor

Türkiye ekonomisi: Tünelin ucunda ışık var mı?
Ekonomik kaygı bankalar önünde uzun kuyruklar oluşturdu!
Türk Lirası tehlikeli eşikte…
Borç Hazine’nin kamçısı!!!
İşsizlik rakamları açıklandı. %3.4 artış!

Lila, Lenu, Sisifos
Uzun yaşamanın sırrına erdim
Ölüme ve mezarlıklara bakış açınızı değiştirme vakti!
Yavaş seyahat nedir, nasıl yapılır?
Parkinson hastaları için umut

Leonardo da Vinci Hazar Türkü olabilir
Ay çöreği
Tarih Sizi Bekliyor! Toledo'nun Hayali!
‘Anlatamıyorum’u dünyanın en çok okunan ikinci şiiri
Zamannın ruhuna aykırı bir sergi

İnsan, Kıyısı olmayan derya - Kuşkularımı gider
Tarihsel olan nesnel olmaya kapalı mı?
Algı çok tanık tek
Bir Süreç Olarak İnsan
Ütopya: Ayakları yerde, başı gökte

Avrupa kentleri, sıcak hava dalgalarına uyum sağlamanın yollarını arıyor
Eylemsizliğin Maliyeti: 2050’de yılda 200 milyon kişi yardıma muhtaç olacak
Hayvanlar küresel ısınmaya ayak uyduramıyor!
7 ayda bir yıllık doğal kaynak kullanıldı!
Türkiye, Avrupa'nın ve ABD'nin çöplüğü oldu

Google’ın kuantum bilgisayar devrimi nedir? Dünyayı nasıl değiştirebilir?
Dünyanın ilk 5G hoteli Gold Coast’ta
Uzay yolcusu kalmasın
Yemek sanatından dövüş sanatından dem vuranlara gelsin. İşte size bilim sanatı.
Anı yakalamak

Üç Cinsiyetli Bir Solucan Bir Keşfedildi
Beyin implantları: Nöral devrim mi, düşünce kontrolü mü?
Ölü bedenler çiftliği
Laboratuvarda mutant kertenkele üretildi
Troya'da 11. katman keşfedildi ve kentin tarihi 600 yıl geriye gitti

Kamu İstihdam Raporu: Her 10 kamu işçisinden 9'u erkek!
Dünya tektonik hareketlerle okyanus sularını yutuyor: Deprem riski artabilir
Çocuk istismarında % 1021 arttış!!!
Türkiye'de okul kitaplarında dini ve cinsiyetçi ögeler arttı
Sydney, dünyanın 5. Melbourne 10. güvenli şehri, Tokyo 1. , İstanbul ise 48. sırada

Donald Trump barış getirebilecek mi?
Rumeli Türküleri Avustralya’da
Doğan Özgüden : özgürlük örneği, hakiki vicdanımız
Reuter mi Karşı-Reuter mi?
Güç Beyin Hasarına Yol Açar mı?

Bir Çocuk Oyunu
Dümdük
Dinleme adabı
Bakış Açısı
Kayyum

Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git