A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Resim Kasaba

Kategori Kategori: Günün içinden notlar | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Saba Öymen | 15 Haziran 2019 05:52:55

Russell Drysdale’in Sofala’sını New South Wales Sanat Galeri’sinde görmüştüm ilk kez. Toprağın ve güneşin rengini emmiş ıssız bir kasaba… Kızıl göğün, yapayalnız sokağın, terkedilmiş görünen köhne evlerin, dükkânların ürpertici bir çağrısı vardı.



Yıllar sonra Sofala’dayım. Arabanın kapısını açtığımda sıcak yüzümü yalıyor. Bekliyordum bunu, dış sıcaklık 42C yazıyordu göstergede, irkilmiyorum. Alev gibi bir esinti kollarımı sarıyor. Sofala’nın iki sokağından biri olan ana caddesinin (!) başlangıç noktasındayım, kasabayı ressamın bakış açısıyla görebileceğim o aynı noktada.

Sofala, bugün kızıl tonlarını tuvalde bırakmış. Aydınlık, neşeli başka bir renge bürünmüş. Bir çocuğun mum boyasıyla boyanmış kadar gerçek dışı mavi gökyüzünün, köpüklü bulutların altında sokak, köhne dükkânlar, dantelli şalını omzuna atmış meyhane (pub), hem çok tanıdık hem de çok farklı.

Çekeceğim fotoğrafta, tablodaki Sofala’yı yeniden yaratmak umudundaydım; bu ışıltılı gökyüzüyle, dükkânların önlerine park etmiş kamyonetler, eski arabalarla, kimi yere yığılmış paslı aletlerle, anlıyorum ki olanaksız bu. Derinden etkilendiğim bir romanın filmini izleyip aradığımı bulamadığımda yaşadığım düş kırıklığına benzer bir duygunun ardından, bir başka Sofala’yı izliyor olmanın tadını duyuyorum. Sevdiğiniz birinin çok da hoşlanmadığınız bir huyuna tanık olmak gibi.



Korkuluğa benzeyen sıska bir ihtiyar sokağın en göz alıcı yapısı olan meyhaneye doğru yürüyor. Çarpık bacaklarında kot pantolonu, başında kovboy şapkası, sıcaktan kaçıyormuş gibi hızlı adımlarla yürüyen bu yaşlı ‘bushman’den (*) başka kimse yok sokakta. Zaten kaç kişi yaşıyor ki kasabada… En yakın kentin turist merkezinden edindiğimiz broşürdeki bilgi nüfusun 208 olduğu.

Yaşlı ‘bushman’ kemikli, ince elini kaldırıp selâm vererek geçiyor yanımdan, meyhanenin önüne dizilmiş plastik sandalyelerden birine bırakıyor gövdesini. Hemen yanındaki sandalyede, keten şortunun altına derisi yıpranmış kahverengi eski botlar giymiş, hasır şapkalı, daha genç başka biri oturuyor. Biraz önce baktığımda orada kimseyi gördüğümü anımsamıyorum.  Hayalet kasaba! Bir yerde okumuştum, yönetmen Peter Weir 1974’de, hikâyesini de kendi yazdığı bir korku/ komedi filmini çekmiş Sofala’da. Unutulmaz Ölü Ozanlar Derneği’nin, Truman Şov’un, Gelibolu’nun Avustralyalı yönetmeni Peter Weir.

İki adam kavurucu sıcağa aldırmıyor gibiler meyhanenin çatısının gölgesinde. Yan yana, konuşmadan, karşıda bir yerlere bakarak oturuyorlar. Durgun, dalgın. Ne düşünüyorlar? Benim de zaman zaman kendime sorduğum soruların yanıtını mı arıyorlar? Neden olmasın; bazen yanıtı 42 derece sıcağı iliklerimizde hissederek ve sessizliği dinleyerek arayabiliriz ancak, kim bilir belki buluruz da.



Bir fotoğraf ya da bir ressamın tablosu bazen yalnızca gözlere değil, tüm duyulara seslenir. Gerçeğin yansımasını duyumsarsınız onda, ruhunuzda bir yere dokunur. Yıllar önce o gün sanat galerisinde Rubens’i, Delacroix’yı, Van Gogh’u, Picasso’yu, Whiteley’i çabuk geçmiş, Drysdale’in Sofala’sına geri dönmüştüm.

Russell Drysdale 1947’de yapmış kasabanın resmini. Ressam arkadaşı Donald Friend’le birlikte, aynı konu üstünde çalışmışlar. Donald Friend’in Sofala’sı şu anda gözlerimin önümde uzanan Sofala gibi. Göğün daha mavi, evlerin, dükkânların, meyhanenin daha renkli olduğu aydınlık bir kasaba. Aydınlık diyorsam da umutlu diyemiyorum, neşeli diyemiyorum. Umutların tükendiği bir yeryüzü köşesi burası.

İki sanatçı aynı kasabayı ne denli farklı duyumsamış, resmetmişler. İnsan ruhundaki bu ayrılık ne güzel.

Donald Friend’in Sofala’sı ‘hoş’ bir kasaba.

Drysdale’inki büyüleyici. Huzursuzluk duygusuyla çekiyor içine. Kızıl, sıcak, terkedilmiş… Bu toprakların sert, saldırgan doğasını mı görüyorum onda? İnsana neredeyse düşman, evcilleştirilemeyen doğasını? Bilmiyorum. Yavaşça çöken bir ağırlığa yenilir gibi, bir uyku haline kayar gibi dingin, neredeyse mutlu bir bunalım duygusu veriyor bana resim. ‘Bunalım’ı melankoli anlamında kullanıyorum, depresyon değil, ikisi arasında fark var. Bunalımın, insanı duraklamaya, düşünmeye, yaşamı, her şeyi sorgulamaya iten bir gücü var, çoğu zaman yaratıcılığa götüren bir gücü. Drysdale’in kızıl kasabasında bunu hissediyorum.

***

Sofala, Avustralya’nın ‘altına hücum’ dönemi kasabalarından biri. 1851’de çevredeki dere yataklarında altına rastlandığında, bir anda binlerce kişi koşmuş bölgeye. Çok kısa zamanda bir oteli; süt ve ekmekten, una, kap kacağa, çiviye, menteşeye, sabuna değin her şeyi satan bir dükkânı olmuş. Bir süre sonra eklenen ilkokulu, kilisesiyle derme çatma, küçücük bir kasabaymış. 

Hızla yaşanıp bitmiş bir hayat Sofala’nınki… Turon Vadisi’nde altın bulunduğu duyulduğunda 1851’in Şubat ayıymış, Haziran geldiğinde, bir oteli ve bakkalı da olan çadır kasaba çıkmış ortaya. Eylül’de bu tuhaf, gecekondu kasabanın nüfusu on bini bulmuş, yılın sonunda ise beş bine düşmüş.

O yıl kasabaya gelen bir gezgin gazeteci şöyle yazıyor: “Her türde, her biçimde yüzlerce çadırla, ağaç kabuğundan kulübelerden oluşan bir kasaba… Aklınıza gelebilecek her şeyi satan bir dükkân… En uygun altın fiyatını nerde bulabileceğinizi bildiren afişler… Nalbant…Ayakkabı tamircisi… Bütün bu karmaşa içinde bir sirk bile göze çarpıyor.”

Sofala’nın parıltılı dönemi kısacık olsa da, 1948’de altın tamamen tükenene dek, 600 civarında kişi yaşamış burada. Postanesiyle, birkaç okuluyla, bankasıyla, polisiyle, duruşma salonuyla, üç beş dükkânıyla tam bir kasabaymış.



***

Öğle saati yaklaştı, sıcaklık geçen her dakikayla artıyor gibi. Sokağın başında eski kitaplar satan küçük bir kitapçı var. Kasabanın hayatla hâlâ ilişkisi olan tek dükkânı burası, içerde, bilgisayarın önünde oturan, renkli keten elbiseli, güler yüzlü genç kız da gerçekten yaşayan tek kişisi sanki. Kapının önündeki küçük sehpaya dizdiği sararmış kitaplarla ilgilendiğimi görünce, “İçerdekilere de bakın isterseniz,” diyor, “1 dolar, 2 dolar ve 5 dolarlıklar var.”

Sıkışık raflar arasında dolaşıyor, almak istediğim birkaç kitap buluyorum.

Çıkarken “Aman,” diyor, “kahverengi yılanlara dikkat. Gördünüz mü oradakini?” Eliyle biraz ileride, yolun kenarında yatan küçük ölü yılanı gösteriyor. “Az önce babamla fark ettik. Kim öldürdü bilmiyorum.”

 “Kasabanın içine bile geliyorlar demek?”

“Normalde gelmezler. Arkadaki dere yatağının oralarda çok vardır. Yine de ne olur ne olmaz, bastığınız yere dikkat edin.”

“Belki de birileri dere yatağının orada öldürdü,” diye ekliyor, “Sonra da eğlence olsun diye arabayla getirip buraya atmış olabilirler. Bilmiyorum. Ama beni iyi korkuttu.” Gülüyor. “Babam kente gitti. Anneme telefon ettim, dükkânı kapatıp, geliyorum dedim ama hâlâ burdayım.” Yine gülüyor saçını kaldırıp ensesini havalandırarak. “Bu sıcakta hiçbir şey yapası gelmiyor insanın.”

Her yerde, kentlerdeki, kasabalardaki tüm alışveriş merkezlerinde, mağazalarda, iş yerlerinde, evlerde, trenlerde, otobüslerde klimaların çalıştırıldığı türden bir gün bugün. Bilmediğim, bana ait olmayan bir geçmişin içine sürüklendiğim, kasaba bile denemeyecek bu küçücük kasabadaki klimasız, salaş kitabevinin varlığıyla mutlu oluyorum.

Yaklaşıp yılana bakıyoruz. 40, 45 santim uzunluğunda, incecik. Pek de korkutucu görünmüyor ama Avustralya’nın yerlisi kahverengi yılanlar için dünyanın en zehirli ikinci yılanı diyorlar. Bir, bir buçuk metre boyunda olanları varmış. Henüz uygarlığın gelmediği yıllarda kasabaya akın eden altın arayıcıları ne çok yılanla karşılaşmışlardır kim bilir.



***

Avustralya’nın küçük kasabalarının boş, neredeyse terkedilmiş sokaklarında büyüleyici bir şeyler var. Adımlarımın çıkardığı sesi dinleyerek yürüdüğüm bu resim sokakta da, tutkuyla yaşanmış hayatların varlığını derinden hissediyorum. Geçmiş coşkular, yaşanmış bitmiş öfkeler, hırslar, aşklar, çoktan son bulmuş çalkantılar…

Her şeyin bir sonu olduğunu duyumsamanın bunaltısı ve hazzı.


(*) Bushman: Avustralya’nın kırsal kesiminde yaşayanlar, Avustralya köylüsü.


Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Katar ve 'OneLove' kol bandı!!!
O stadyumlar için 6 bin 500 işçi öldü... Nasıl seyredeceksiniz?
Rus füzeleri NATO üyesi Polonya’ya düştü: 2 ölü
İkisi de Hataylı
YUSUF DA GİTTİ...

Almanya Holodomor'u soykırım olarak tanıyacak
Yüz yıllık bir yıkım süreci mi? Yüz yıllık bir kurulum süreci mi?
“SİYAH GÖMLEKLER”İN DÖNÜŞÜ (mü?)
Küba, eşcinsel evliliğe ‘Evet’ dedi
'Erdoğan haber merkezlerini nasıl etkiledi?'

“ Eat. Play. Cash back”
ŞİRİNKFLASYON
Konya kart batağında, Hakkari bankaların takibinde
88 bin milyonerin göç etmesi bekleniyor
İngiltere'de 70 şirkette pilot uygulama: Binlerce işçi haftada 4 gün çalışacak

Avrupa’nın ardından ABD’de maymun çiçeği virüsü alarmı
Ötenazi makinesi “Sarco” İsviçre’de yasal oldu
Yananlar
Zorbalık Nedir? Zorba Kimlere Denir?
Kendisini ahşap kutuda Avustralya’dan Britanya’ya postalayan arkadaşlarını arıyor.

YENİDEN E-KİTAPLARIMIZLA
Peter Gerasimon’un Avustralya Güzelliklerini Gösteren 21 Tablosu
“KOŞARAK GELDİM, ÇORABI DELDİM”
NECO’YU NASIL BİLİRSİNİZ?
Sevdakeş – Şiire Dönüşen Şair

O kadar da şey etmeyin yani
Sandık Lekesi
Seni Kaldır Beni Kaldır…
Yenilenmek
Injured

Avustralya tehlike altındaki türleri korumak için kolları sıvadı
Akdeniz’e Türkiye’den günde 144 ton plastik atılıyor
Avustralya’nın doğası hiç olmadığı kadar tehlike altında
Dünya 2,4 derecelik bir sıcaklık artışına doğru gidiyor
Türkiye iki yıl içinde susuz kalacak.

Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?
Apple'dan iPhone Uygulamalarına Dev Zam: 1 Dolarlık Uygulama 17 TL Oldu
Yapay Et Şirketi Üretime Hazırlanıyor

UÇAN KÜÇÜK ŞIRINGALAR
Kanser hücrelerini öldüren virüs hastalar üzerinde olumlu sonuç verdi
Çin'de havadaki Covid-19'u tespit eden maske geliştirildi
Orta Çağ'da Bir Mühendislik Dehası Cezeri
Tarihi değiştirecek yazıt… İlk kez geçiyor

Türkiye'den AB’ye ilticalarda rekor artış
Umut yolunda 29 bin ölüm
Dünya genelinde 771 milyon kişi okuma yazma bilmiyor
Türkiye’de en mutlu insanlar Ege’de yaşıyor
Yoğun zihinsel faaliyet neden yorgunluğu tetikliyor?

AFTER MATCH (MAÇTAN SONRA)
KÂBUS
Gönül makamından Gülizar’a seyir
GÖS-TERİ
ÖZLÜ SÖZLER, ÖZDEYİŞLER

BÜYÜME
GÖLGE ETME
Kellim Kellim Layenfa
Türlü Derde Deva
UZUN MEHMET

Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git