A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Geçmişte bir gün

Kategori Kategori: Günün içinden notlar | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Saba Öymen | 23 Mayıs 2019 04:56:44

Öğle sonrasının durgun sokağından geçip içeri girdim. Serginin yer aldığı birinci katta çok sayıda siyah beyaz fotoğrafın bir araya getirilmesiyle oluşmuş kocaman bir afiş karşıladı beni. Yürüyen, konuşan, gülümseyen, somurtan, gözü bende, gözü başka yönde, duraklamış, duraklamamış, poz vermiş, poz vermemiş kadınlar, erkekler, çocuklar.

Biraz ilerideki devasa fotoğrafta iki kadın ve kıvırcık saçlı küçük bir kız çocuğu. Çocuk kadınlardan daha yaşlı olanının kucağında. Büyükanne olmalı… Pitt Street, 1940 yazıyor yanındaki açıklamada. Kadınların giysilerine, pabuçlarına, yanlarından hızla geçip gitmekte olan adama, arkadaki gri yapıya gidiyor gözlerim. Yapıyı tanıyorum, önünden pek çok kez geçtim. Ya yerdeki rögar kapağı? Buraya gelmeden önce Pitt Sokağında yürüdüm, bu hoş desenli rögar kapağı var mıydı? Seksen yıla yakın süre geçmiş fotoğrafın çekildiği günün üstünden, kim bilir neler değişti Pitt sokağında? Sydney’in herhangi bir sokağında? Rögar kapağı aynı kalır mı.





Sokak fotoğrafları sergisindeyim. Galerinin duvarlarında yaşamları Sydney kentinin yaşamına, geçmişleri Sydney kentinin geçmişine karışmış binlerce kişi… Kentin binlerce yüzü…



1930’ların başıyla 1950’lerin ilk yılları arası… Minyatür fotoğraf makineleri çıkmış, 35 milimetrelik kompakt film ruloları kullanıma girmiş. Sydney sokaklarını dolduran onlarca fotoğrafçı, yoldan geçenleri çoğu zaman habersiz yakalıyor, bazen de durdurup poz verdirerek fotoğraflarını çekiyorlar. Gülümseyen birini gördüler mi basıyorlar deklanşöre. Ya da konuşarak yürüyen iki üç arkadaşı, iyi giyimli birkaç kadını, gezmeye çıkarılmış çocukları... Müşteri gönüllü ya da gönülsüz, aldırmıyor fotoğrafçı, ellerine birer kâğıt tutuşturuyor. Üzeri damgalı, fotoğrafın alınacağı adres yazılı küçük bir kart (daha sonraları en çok bu küçük kartlar baş ağrısı oluyor fotoğrafçılara). Şehrin uygun köşelerine, pasaj içlerine satış büfeleri kurulmuş. Büfelerin önü fotoğrafını satın almaya, en azından nasıl çıktığını görmeye gelenlerle doluyor. Uzakta büyümekte olan bir yeğenin, bir torunun, uzakta yaşayan bir kuzenin, bir teyzenin, bir amcanın yüzünü görmenin tek yolu, mektuplarla beraber yollanan bu fotoğraflar çoğu zaman. Henüz çok az kişinin fotoğraf makinesine sahip olduğu yıllar.



Kim bilir ilk kez kim fark etti sokaktan geçenlerin fotoğrafını çekip, bundan para kazanabileceğini? Biraz gözlemci, biraz girişimci, biraz yaratıcı, biraz uyanık, biraz dışa dönük, biraz da cana yakın biri olsa gerek. Sonra sayıları gitgide artmış. Kimi kendi başına çalışıyormuş, kimi bu işte kâr görüp fotoğrafçı tutan şirketler adına. Birkaç da kadın fotoğrafçı varmış. Erkek fotoğrafçılar pek hoşnut değillermiş onların varlığından. Kadın oluşlarının üstünlük sağladığından, kentin en güzel yerlerini kolayca kaptıklarından, erkeklerin fotoğraf çektirmek için onları yeğlediğinden yakınıyorlarmış. Belki de gerçek payı vardı dediklerinde ama ne değişir, kadınlar niye geri çekilip meydanı ille de erkeklere bıraksınlar? 1930’ların erkek egemen sokaklarında fotoğrafçılık yapan bu yürekli kadınları takdir ediyorum.





Sokak fotoğrafçılığı bir süre sonra çılgınlık halini alınca, halk kendilerine askıntı olan fotoğrafçılara kızmaya, poz verenler yüzünden yollarda yürümenin zorlaştığından yakınmaya başlamış. Fotoğraf stüdyoları da müşterilerini kaybettikleri için söyleniyorlarmış. Gönülsüz müşterilerin yere attıkları kartlar sokakları kirletiyor, fotoğrafçılara para cezası kesiliyormuş. Sonunda belediyeden yasal izin alınması kuralı getirilmiş. Her isteyen dilediği her yerde fotoğraf çekemiyormuş artık. Bir gün içinde en fazla elli ayrı noktada fotoğraf çekilebilecek ve aynı anda aynı yerde yalnızca bir fotoğrafçı çalışabilecekmiş. İşlek bir sokağı, feribot iskelesine yakın bir noktayı, bankaların, şirketlerin, alışveriş yapılan mağazaların yer aldığı büyük caddede bir köşeyi kapan fotoğrafçı, makinesini sevinçle eline alıp işe koyuluyordu herhalde. Sokaklarda yaşamın akışını izlemek ve kaydetmek keyifli olsak gerek… Bu işi para kazanmak için yapan fotoğrafçının bile, sıradan olanda bir güzellik görmeye yatkın olduğunu, dünyaya heyecanla baktığını düşünüyorum.



Rosalind Ellis, 1956, Macquarie Street… Rosalind’in gülümsemesi biraz utangaç, biraz yaramaz; bebeğinin yüzünde ise sonsuza dek sürecek bir şaşkınlık… Bir yaz günü annesiyle gezmeye çıkmışlar. Başı şapkalı kolu çantalı Rosalind’in beyaz, ince, şık eldivenleri var. Annesi Rosalind’i giydirmiş, Rosalind de bebeğini.



İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna dek Avustralya ordusunda görev yapan Charles Jarkins, karısı Joan ve Charles’in kızkardeşi Alicia, bir araya gelebildikleri seyrek zamanlardan birinde, 1943’ün yağmurlu bir gününde kim bilir hangi fotoğrafçının yanından geçiyorlardı… New South Wales’in küçük bir kasabasında yaşayan Joan, küçük oğlunu o gün kayınvalidesine bırakmış, görümcesiyle birlikte trene atlayıp kocasını görmeye Sydney’e gelmiş.
Torun Belinda, çok sonraları bulmuş fotoğrafı.   

“Dolaptaki kutulardan birini rastlantıyla açtığımda, anneannemin gencecik, umut dolu çekingen yüzünü ve üniforması içinde dimdik büyükbabamı görünce gözyaşlarımı tutamadım. Yıllar öncesinden bize gülümseyişleri muhteşem bir armağandı. Resmi çeken sokak fotoğrafçısına ne kadar teşekkür etsek azdır.”



Elsie Sulssmich elinde paketler, çantası ve küçük valiziyle umutla gülümsüyor. Sydney Limanı, 1936. Tüm eşyaları bu minik valizin içinde, yeni işine gitmek üzere feribotu bekliyor Elsie. Varlıklı bir ailenin yanında yatılı dadı olarak çalışacak.



Aaron Levine ve oğlu David. 1949, Elizabeth Street. Beş yaşındaki David yeni satın alınan ayakkabılarıyla çok mutlu görünüyor. Bu akşam yatağının başucundan ayırmayacak kutuyu.



Charles’ın, Joan’ın, Elsie’nin ya da fotoğraflardaki herhangi birinin kamerayla göz göze geldiği o an bize çok uzak. Yaşamadığımız, bilmediğimiz, bizim olmayan bir geçmişe ait. Onlar içinse tam o gün, sabah uyandığı, güneşi gördüğü, çayını yudumladığı o belli gün. Karısıyla buluştuğu Cumartesi. İşe başlayacağı Pazartesi. Yeni ayakkabılarını elinde tuttuğu Çarşamba. Bu pazar. Önümüzdeki salı. Haftaya cuma. Bir genç adam çalıştığı bankaya doğru yürüyor. Başka biri elindeki paketleri yerine yetiştirmek için acele ediyor. Genç bir kadın iki küçük kızını alıp alışverişe çıkmış. Yüzü asık adamın canı bir şeye sıkılmış. Genç kız otobüs durağına doğru yürüyor, saat kaçta eve varabileceğini hesaplıyor.
Fotoğrafçılığı seven bir rüzgâr, yıllar öncesinden bugüne sürüklemiş onları. Talihli bir rastlantı belki… Rüzgârın dokunmadığı kim bilir ne çok Charles var, Joan var.



Kocasının koluna girmiş genç kadınla göz göze geliyorum. Şakacı bir gülümseyişi var. 2019’da bir öğle sonrasında bir yabancının kendisine bakacağını, kim olduğunu, neler yaşadığını merak edeceğini aklından geçirmiş midir, diyorum kendi kendime, yanıtını bilerek.


***

Sergiyi hazırlayan foto-medya sanatçısı Anne Zahalka halka çağrı yaptığında Sydneyliler büyük ilgi göstermişler. Aile albümlerindeki yüzlerce fotoğraf ve stüdyoların arşivlerinde takılıp kalmış çok sayıda negatif gün ışığına çıkmış. Böyle bir sergi İstanbul’da yapılsa İstanbullular da aynı coşkuyla karşılamazlar mı? Raflara dizilmiş bekleyen eski albümlerde, kapağı tozlu ayakkabı kutularında kim bilir neler neler vardır.




Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







İhtimaller Hesabı
Çocuklarınız arabada güvende mi?
Ulusal Giz
Erdoğan demokrasiyi kaldırıyor
Söylenecek Her Şey Hakında - Çağımızın Üç Kahramanı

Avrupa Birliği maskaralığı!!!
Avrupa'da yaşayan Müslümanlar kendilerini siyasetten dışlanmış hissediyor
An ve zamanda Avrupa Birliği
Üçüncü Dünya Savaşı’na hazırlık
Papa Fransis inançsız mı?

Yabancı yatırımcının yeni endişesi: Erken seçim
Sri Lanka'da gerçekleştirilen Paskalya Bayramı saldırılarından korkunç ayrıntılar
Trump devrinde petrolün jeopolitiği
Türkiye en sefil 10’uncu ülke oluyor
Soğan fiyatları sonun başlangıcı mı?

Pasaportun yolculuğu
“Dünyanın sonuna” gidiyorlar!!!
Narsisizm nedir ve görülme sıklığı neden artıyor?
2019’da bizi bekleyen ölümcül 10 tehlike
2050'de, 60 yaşın üzerinde 2,1 milyar insan var olacak

Zamannın ruhuna aykırı bir sergi
Kendini unutup insanı bulmak
Kafka hayranlarına sevindirici bir haber
Parayı giyinmek ya da sanatı yaşamak
Sansüre karşı ‘Yollara Düştük’ belgeseli erişime açıldı!

Tarihsel olan nesnel olmaya kapalı mı?
Algı çok tanık tek
Bir Süreç Olarak İnsan
Ütopya: Ayakları yerde, başı gökte
Atatürk ve Hegel : İki aklın buluşma noktaları

Türkiye, Avrupa'nın ve ABD'nin çöplüğü oldu
Çin’in plastik atıklarının yeni adresi Türkiye
Varlığımız varlığına armağan mı ceza mı?
‘Uyurgezer’ adımlarla felakete doğru
Dünyanın turnusol kâğıdı

Uzay yolcusu kalmasın
Yemek sanatından dövüş sanatından dem vuranlara gelsin. İşte size bilim sanatı.
Anı yakalamak
Yapay Zeka psikiyatrik tedavilerde kullanılacak
Wing drone ile kargo servis izni aldı.

İyi ki doğdun Proton!
Kibir Hastalığı
Yeni diller ortaya çıkıyor
42000 yıllık at cesedi bulundu
Ayakta Uyumayın Sağlıklı Uyuyun

Avustralya 15’nci Türkiye 66’ıncı sırada…
Dünyanın en yaşanılabilir şehri : İstanbul 130 Sydney 11. sırada
Kadınların hak eşitliği oranı Avusturalya'da %96.8 Türkiye'de %79.38
Hukukun Üstünlüğü Endeksi: Türkiye 126 ülke arasında 109'uncu sırada
Türkiye, Rusya, Brezilya ve Endonezya ile aynı kategoride

Reuter mi Karşı-Reuter mi?
Güç Beyin Hasarına Yol Açar mı?
Çocuklarını Kurban eden 10 Uygarlık
BEKA MEKA
Hangi inanç bu kanlı elleri temizler?

Yansımalar - Mutluluk üzerine
Resim Kasaba
Korkunun Ecele
Anavarza
SahteKârlık

Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan
Osman Hamdi Bey.
Ahilik


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar









Basa git