A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Sümer Atasözleri ve Özdeyişler

Kategori Kategori: Özel Dosyalar | Yorumlar 0 Yorum | 29 Ocak 2019 07:39:09

Halklar ve uygarlıklar yalnızca kendi yaşadığı dönemleri değil geleceğin dünyasını da değiştirebiliyor. Uygarlıklar da tıpkı insanoğlu gibi doğar, büyür, ölür fakat bazı uygarlıkların izleri asla silinmez. İnsanlar, geçmişlerini merak edip var olduğu toplumun ayak izlerini bir miktar geriye taşıyabiliyor ama gidebildiğimiz nokta bize çok büyük bir zaman dilimi gibi gelse de yeteri kadar geriye gidebiliyor muyuz? Meraklıları için bu izleri bir miktar daha geriye taşımakta yarar var.



Sümer Uygarlığı, günümüze kadar elde ettiğimiz bilgi birikimimize geriye gidebileceğimiz son nokta gibi görünüyor. Sümerlerin uygarlıklara esin verdiği ve etkilediği hepimizin bildiği bir gerçek. Çağımızda kullandığımız dilin, yalnızca bir araya gelmiş harfler bütününden fazlası olmasını sağlayan, insanlar üstünde doğrudan kullanımından çok daha anlamlı olan hislerimizi daha iyi ifade eden atasözleri ve özlü sözler de Sümerler’in sıkça kullandığı ve günümüzü dolaylı olarak etkilediği alanlardan bir tanesi

Geçmişten günümüze kadar insanoğlu, yaşamış olduğu dönemin getirmiş olduğu farklılıkların haricinde, hala aynı insan. Doğal olarak da olaylara göstermiş olduğu reaksiyonlar benzer oluyor. Bahsetmiş olduğumuzu benzerlikleri biraz daha yakından inceleyelim.
En Eski Metinler

Arkeoloji, durağanlıktan çok uzak, her gün yeni keşiflere ve değişimlere müsait bir bilim. Museviliğin kutsal kitabı olan Tanah’ın yani Tevrat ve Zebur’un, Ketuvim kısmında yer alan “Süleyman Meselleri/Özdeyişleri” günümüze kadar bilinen en eski atasözleri ve özdeyişleri bulunduran derlemeler olarak anılıyordu. Yeni keşifler sayesinde söz konusu derlemeler yerini Mısır hiyerogliflerine kaptırdı. Günümüzde ise 1934 senesinde İtalyan Kazıbilimci Edward Chierra tarafınca yayınlanan ve tarih olarak MÖ. 17 yy.ına ait olduğu düşünülen, Sümerlere ilişik bazı atasözleri bilinen en eski derlemeler olarak literatüre geçti. Bu derlemeler şu an, Pennsylvania Üniversitesi’ne ait olan müzede, Nippur koleksiyonunda ziyaretçilere açık vaziyette.



Tabletlerde yer alanlara bakınca günümüzdeki atasözlerinin ve özdeyişlerin özelliklerine, kendi yaşam biçimimiz ve tecrübelerimize çok benzer olduğunu görüyoruz. Kullandığımız kelimeler farklı olabilir fakat söylemek istediğimiz, yakındığımız mevzular benzerdir. Örneğin çağımızda olduğu gibi Sümerler’de de fakir halk vardı. Yoksulluk şöyle bir dörtlükle ifade ediliyor:

    Yoksul için, ölmek yaşamaya yeğdir;
    Ekmeği var ise tuzu yoktur,
    Tuzu var ise, ekmeği yoktur,
    Eti var ise, kuzusu yoktur,
    Kuzusu var ise, eti yoktur.


O zamanlar borçlular, borçlarından “Borç alan yoksul dert alır” şeklinde bir özdeyişle ifade ediliyordu. Bu özdeyiş çağımızda söylenen “Aç kalmak borçlu olmaktan iyidir” ya da“ Borçsuz çoban yoksul beyden yeğdir” deyişleriyle de oldukça benzerlik gösterir.

Kişilerin dış görünüşleri o çağlarda da bazı konuların çözülmesinde ve saygınlıkta epeyce öneme sahipti. Sümerler bu durumu “İyi giyimli insana tüm kapılar açılır” biçiminde dile getiriyordu. Bu da günümüzde halk arasında daha çok giyim kuşam anlamında kullanılan “Dost başa düşman ayağa bakar” sözüyle karşılık buluyor.

Evlilik mevzusuyla alakalı da Sümerli yazmanlar bazı yazılar kaleme almıştır. Sümerler de “zengin koca avcıları” gibi bir ifade kadınlar için yoktu fakat bunların yerine pratik zekalı hiç evlenmemiş kadınlar vardı. Evlenme çağı gelmiş, koca adayı beklenmekten sıkılmış genç kız artık ince eleyip sık dokumaktan vazgeçer. Duygularını şu şekilde ifade eder:

        Oturaklı biri için mi,uçarı biri için mi,
        Kime saklamalıyım aşkımı?


Görüldüğü üzere o çağda da “evlenilecek/eğlenilecek eş” ayrımı halkın bir kesiminde kendini gösteriyordu.

Kadının ve erkeğin toplumsal rolleriyle alakalı da ipuçları veren deyimler vardır. Tabletlerde görüldüğü kadarıyla erkekler, o çağda da ev işlerine pek sıcak bakmayan taraf:

    Karım tapınakta,
    Anam ırmak kenarında,
    Ben de burada açlıktan ölüyorum.


Gelin ve kaynana arasındaki ilişkinin o dönemlerde de oldukça problemli olduğunu görüyoruz. Bir erkek için neyin iyi neyin kötü olduğunu şu dizelerden kolaylıkla anlayabiliriz:

        Çöl matarası insanın hayatıdır,
        Pabuç insanın gözüdür,
        Karısı insanın geleceğidir,
        Oğul insanın sığınağıdır,
        Kız insanın kurtuluşudur,
        Gelin insanın baş belasıdır.


Dostluk ve arkadaşlık kavramlarının da belirli anlamları vardı ama dostluktan çok akrabalığın mühim olduğunu “kan sudan daha koyudur” sözünden ve aynı zamanda bu dizelerden anlıyoruz:

    Dostluk bir gün sürer,
    Akrabalık her daim devam eder.


Toplumda sürekli acele eden ve yeterli hazırlığı olmadan bir işe teşebbüs eden insanoğlu kişiler için de şu şekilde iki bir söz vardır;

    Daha tilkiyi yakalamadan
    Boynuna takacağı laleyi hazırlıyor.


Bu söz günümüzde kullanılan “Dereyi görmeden paçayı sıvamak” atasözüne oldukça benziyor.

Sümerler belirli medeniyete sahip olduğu gibi bu uygarlığı koruyacak askeri birikime de sahip olmanın mühim olduğuna inanıyorlardı ve şu sözlerle dile getiriyorlardı:

    Donanımca güçsüz devlet,
    Kapılarındaki düşmanı kovamaz.


Toplum da bu durumdan nasibini almıştı. Onlar da her türlü tehlikeye karşı gözü açık olmanın gerekliliğini şu dizelerle dile getiriyorlardı:

    Bir efendin olabilir bir kralın olabilir,
    Fakat asıl korkulacak adam vergi memurudur!


İnsanlık mental olarak ilerlese de bazı şeyler değişmiyor ve her uygarlık, her insan aidiyet duygusuyla birlikte bir takım şeyleri kendi içinde sınırlı tutuyor ve geçmişe uzanan bir zincirin halkası olmaktansa zinciri yapan olmayı tercih ediyor.

Tabletlerin orijinallerinden bazı bölümler:




Cem Arbag


Referanslar:
1-Kramer,Samuel Noah, Tarih Sümer’de Başlar s.150
2-https://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/oip16.pdf
3-arkeofili.com


Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Araç plakalarında emoji kullanma dönemi başlıyor
Avustralya’ya bir Ödül Daha!
Almanya'ya iltica başvurularında Türkler Kürtleri geçti
Victoria Edebiyat Ödülününü Manus Adası’ndan bir mülteci kazandı!
UNICEF çocuklar için yardım çağrısında bulundu

Yolsuzluk, baskı, hak ihlalleri: Türkiye- AB üyelik müzakereleri askıya alınsın raporu
Beşşar el Esad "Erdoğan ABD’nin Uşağıdır".
ABD'nin kalbinde sosyalistlerin zaferi
Trump’in yapay zeka atağı
Avustralya’da hükümet seçimlerden galip çıkarsa 1.25 milyon iş sözü verdi

Erdoğan'ın Harcamaları 25 Kat Arttı!
Kripto para kartı çıktı.
Bile bile lades : Üçüncü havalimanı battı
Türkiye’de son 5 yılda 516 bin esnaf iflas etti
Açlık sınırı 2 bin lirayı geçti!

2050'de, 60 yaşın üzerinde 2,1 milyar insan var olacak
Neden bazı ülkelerde 'çay' bazı ülkelerde 'tea'?
Kız kıza muhabbet, haftada en az iki kez!
Avrupa'da neden sokak hayvanı yok?
ÇOCUK

Sansüre karşı ‘Yollara Düştük’ belgeseli erişime açıldı!
Türkiye’de 2018’in en çok okunan kitaplar
'3'üncü Boyutta Turhan Selçuk Çizgi Kahramanları'
Dede Korkut UNESCO listesine girdi
Umutsuz ve kitapsız olmayın

Algı çok tanık tek
Bir Süreç Olarak İnsan
Ütopya: Ayakları yerde, başı gökte
Atatürk ve Hegel : İki aklın buluşma noktaları
Mutluluk mu dedi biri…

‘Uyurgezer’ adımlarla felakete doğru
Dünyanın turnusol kâğıdı
2018 İklim Raporu: Dünya'yı kurtarabilecek son nesil biziz
Avustralya’da öğrencile gelecekleri için sokaktaydı…
Küresel ısınma için belirlenen hedeften uzaklaşılıyor

Pasaport yerine geçecek yüz tanıma yazılımı geliyor
En yüksek radyasyon seviyesine sahip akıllı telefonlar açıklandı
Dışkıdan Tuğlaya
Dünya futbol tarihinde bir ilk!
Facebook #10YearsChallenge masum olmayabilir.

Düşünceleri okuyan teknoloji bulundu
İlk defa genetiği değiştirilmiş bir primat klonladı
İnsan organizmasında bilinmeyen bir kan damarı tipi bulundu
Kemikte bir yol var
Sivrisineklere ‘doğum kontrol’!

Türkiye, Rusya, Brezilya ve Endonezya ile aynı kategoride
Türkiye ekonomik özgürlükte sınıfta kaldık
Yeni döneme ABD, Rusya ve Çin'in silahlanma yarışı mı damga vuracak?
Dünyanın en güçlü dili İngilizce
Türkiye'nin "Bağımlılık Risk Profili Haritası" açıklandı

Umudum yok İnadım var!
Göbeklitepe’yi Yapanlar Kimdi?
Hızlı moda ,ucuz giysi, ağır bedel
'Sarı yelekliler herkesi şaşırttı ama sol örgütleri daha çok şaşırttı'
“Sarı Yelekliler” / Rüzgar Dolu Sarı Yeleklerinde

ALGI...
Eko...
Teminat
2019 RAKAMLAR
Mihriban

Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan
Osman Hamdi Bey.
Ahilik


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar









Basa git