Rize'de 250 bin yurttaşın içme suyu ihtiyacını karşılayan Salarha Vadisinde yapımı planlanan HES projesine karşı ahırdaki ineğini satıp banka kredisi çekerek dava açan 68 yaşındaki Kazım Delal, yaşam savunucularının simgelerinden biri oldu. Yaşam savunucuları, Rize İdare Mahkemesi'nde yarın görülecek duruşmada 'Yurttaş Kazım' lakaplı Delal'i yalnız bırakmayacaklar. Delal'in sularını korumak adına verdiği hukuk mücadelesi daha önce de bir tiyatro oyununa konu olmuştu.

68'LİK YURTTAŞ KAZIM'IN HUKUK MÜCADELESİ

Rize’nin içme suyu havzası olarak ilan edilen Salarha Vadisi üzerindeki Küçükçayır (Andon) köyünde Ambarlık Enerji firması tarafından yapımı planlanan Ambarlık 1-2 Regülatörleri ve HES projesine karşı Kazım Delal ve arkadaşları tarafından Rize İdare Mahkemesi'nde açılan davada mahkeme, bakanlığın verdiği ‘ÇED Olumlu Kararı’nın ‘yürütmesini durdurarak’ bölgede bilirkişi incelemesi yapılmasına karar vermişti. Ancak karara karşı yapılan itirazın ardından yürütmeyi durdurma kararı kaldırılmıştı.

 
TEMA: SIRA RİZE'NİN İÇME SUYUNA GELDİ

Rize İdare Mahkemesi'nde görülen davanın yarın gerçekleşecek olan duruşmasında yaşam savunucuları Delal'i yalnız bırakmayacak. Derelerin Kardeşliği Platformu'nun (DEKAP) duruşma sonrası bir basın açıklaması yapması beklenirken, TEMA Rize Temsilcisi Nevzat Özer, Ambarlık HES projesinin Rize halkının 'kaliteli ve yeterli suya erişim hakkını' tehlikeye attığını söyledi.
 
HES PROJESİ SUYA ERİŞİM HAKKINI TEHLİKEYE ATIYOR

Konuyla ilgili yazılı bir açıklama yapan Özer, bölgede 250 bin insanın içme suyu ihtiyacının Salarha Vadisi'nin güneyindeki Andon havzasından karşılandığının altını çizerek, "bölgedeki ormanlar su havzası olması nedeniyle koruma altında alınmıştır. Bu ormanlardan  süzülen sular kendini var eden binlerce bitki türüne hayat vererek denize kavuşmaktadır. Bu sular Karadeniz’in diğer vadilerinde olduğu gibi enerji üretmek üzere, bölgede yaşayan bütün canlıların en temel hakkı olan suya erişme hakkı hiçe sayılarak şirketlere sunulmuştur. 6 yıl önce geliştirilen ve oluşan kamuoyu tepkisiyle henüz tamamlamayan Ambarlık 1-2 HES Projesi  Rize Halkının 'kaliteli ve yeterli suya erişim hakkını' tehlikeye atan bir proje olması nedeniyle büyük öneme sahiptir" dedi.
 
BÖLGENİN EKOSİSTEMİ SON DERECE HASSAS

Bölgenin ekosisteminin son derece hassas ve kırılgan olduğunu vurgulayan Özer, bu ekosistemin varlık nedeni olan suların doğal ortamından uzaklaştıran HES projesine, 2006 yılında 'ÇED Gerekli Değildir' kararıyla izin verildiğini ancak bu yanlışın, her türlü baskıyı göze alarak mahkeme masrafları için ahırdaki ineğini satıp hukuk mücadelesi yürüten  yoksul yurttaşların direnci ile durdurulduğunu belirtti.

 
FİRMA HİSSELERİ İSPANYOL ŞİRKETE DEVREDİLDİ

Bu girişimlerin ardından 2010 yılında HES firmasının çoğunluk hisselerinin bir İspanyol firmasına devredilerek hazırlanan ÇED Raporu’nun da dönemin Çevre ve Orman Bakanlığı’nca kolaylıkla onaylanmasıyla yeni bir sürecin başladığına işaret eden Özer, "yaşam savunucusu yurttaşların girişimi ile söz konusu ÇED Raporu'nun yürütmesi Rize İdare Mahkemesi’nce durdurulmuş, ancak yapılan itiraz sonucunda bizleri tatmin etmeyen bir gerekçe ile bu karar kaldırılmıştır. 11 Ocak 2013 tarihinde Rize Adliyesi’nde bu davaya devam edilecektir. TEMA Vakfı Rize Temsilciliği olarak bu hassas alanın en yüksek önem derecesinde korunmasını, planlama yöntemleri geliştirilmeden hiç bir suretle dokunulmamasını, bu kararların bütün paydaşların aktif katılımı ile birlikte alınmasını, suyun bütün canlılar için hayat kaynağı olduğunun ve bu kaynağa kolaylıklar, güvenle erişebilme hakkının olduğunun bilinmesini bir kez daha istiyoruz" açıklamasında bulundu.
 
DAVACIYLA HAKİM ARASINDAKİ İLGİNÇ DİYALOGLAR

Ambarlık HES için açılan dava, geçtiğimiz yıl Nisan ayında yapılan bilirkişi incelemesinde, davayı açan Kazım Delal ile heyet başkanı Hâkim Nihat Koçak arasında ilginç diyaloglar yaşanmasıyla gündeme gelmişti. Delal'e neden davacı olduğunu soran Koçak, bilirkişi heyetine konuyu anlatmasını istemiş, Delal'in ayrıntılarıyla anlatması üzerine sinirlenerek "Hikâye anlatma. Kısa kes. Bu davayı niye açtın onu anlat. Fazla konuşma, dışarı atarım seni. Hocaları uçağa yetiştireceğiz" sözleriyle çıkışarak yüksek sesle uyarmış, Delal ise “Sayın Başkan, bu davanın sahibi benim, ben açtım bu davayı. Savunma yapamayacak ve konuyu, şikâyetlerimizi anlatamayacaksam o zaman bu davaya ne gerek var? Neden geldik buraya o zaman?” karşılığını vermişti.   

Yusuf Yavuz