A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Yaşam öğütleri (VII)

Kategori Kategori: Yaşam öğütleri | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Gündoğdu Gencer | 21 Aralık 2009 19:09:44

Bu dizide kısa da olsa Hamurabi'den başlayıp, dinlerin ve inanç sistemlerinin insanlara vermiş oldukları yaşam öğütlerine baktık. Bunların bazıları yalnızca öğüt, bazıları da, bir yandan öğüt, bir yandan da bu öğütleri yasa haline getirip bu yasaları çiğneyenlerin nasıl cezalandırılacağını içeriyor.

Cezalar, öteki dünyada cennetle ödüllendirilmek ya da cehennemde cezalandırılmak olduğu gibi bu dünyada da el, kol kesmek, yakmak, taşlamak, sürgün ya da malının mülkünün elinden alınması gibi cezalar da içeriyor. Yanlış kabul edilen, tanrının yanlış saydığı şey olunca “günah” adı veriliyor. 
 
Örneğin Hıristiyanlıkta en büyük yedi günah şöyle sıralanıyor: Gurur, haset, öfke, miskinlik, açgözlülük, oburluk ve şehvet.  Gandhi’ye göre ise en büyük yedi günah şunlar: emeksiz zenginlik, bilinçsiz zevk, insaniyetsiz bilim, kişiliksiz bilgi, ilkesiz siyaset, ahlâksız ticaret, fedakârlıksız ibadet.  Gerek Hıristiyanlığın, gerekse Gandhi’nin en büyük günahlar olarak sıraladıklarını tersyüz edersek ortaya yine bir dizi temel yaşam öğüdü çıkıyor.  Geçen hafta Alevîliğin “eline, beline, diline hâkim ol” diye özetlenen yaşam felsefesinden söz etmiştim. 

Tasavvuf ya da batıdaki adıyla Sufizm, Alevilik gibi birçok düşünce akımının temelini oluşturmuş.  Bu kısa yazılarda tasavvufu anlatmak olanaksız elbette ama temelde Allah’ın her yerde ve herşeyde olduğundan yola çıkanlar, herşeyin, herkesin, hepimizin Allah’ın bir parçası olduğu, bizim dışımızda bir güç olmadığı temel inancına varırlar.  Böyle olunca da canlı, cansız herşeye, Allah’ın bir parçası olduğu için saygı ve sevgi göstermek gerekir denir. 
 
Anadolu’da Türkçe şiirin öncüsü 13. yüzyıl şair ve mutasavvıfı Yunus Emre’nin şeyhi Taptuk Emre, Sinan Ata’nın ardılıdır, Hacı Bektaş Veli’ye bağlıdır. 
 
Bakın Yunus ne diyor:
Bir kez gönül yıktınısa
Bu kıldığın namaz değil
Yetmiş iki millet dahi
Elin yüzün yumaz değil
Bir gönülü yaptın ise
 
Er eteğin tuttun ise
Bir kez hayır ettin ise
Binde bir ise az değil
 
Yol odur ki doğru vara
Göz odur ki Hak’kı göre
Er odur alçakta dura
Yüceden bakan göz değil
Erden sana nazar ola
İçin dışın pür nur ola
Beliğ kurtulmuştan ola
Şol kişi kim gammaz değil
İlişkinin birey ile Allah arasında olduğu, “her koyunun kendi bacağından asılacağını”, bireyin hiçbir hocaya, din adamına hesap vermek zorunda olmadığı savunulur. 

Nesimi şöyle diyor:
Ben melâmet hırkasını
Kendim giydim eğnime
Ar ü namus şişesini
Taşa çaldım kime ne
Sofular haram demişler
Aşkımın şarabına
Ben doldurur ben içerim
Günah benim kime ne
Gâh giderim medreseye
Ders okurum Hak için
Gâh giderim meygedeye
Dem çekerim aşk için
“En el Hâk” (ben Allah’ım) beyanının altında Allah’la bütünleşme, “tevhid” düşüncesi yatar.  Tabii bu yobazlarca yanlış yorumlanıp insanların derileri yüzülmüş, işkenceden geçirilmişler, asılmışlardır.
 
13. ve 14. yüzyıllar Yunus Emre, Mevlâna ve Şeyh Edebâlî dönemidir.  Yunus’u, Mevlâna’yı biliriz de çoğumuz belki Şeyh Edebâlî’yi tanımayız. 
 
Şeyh Edebali çocukluğunu Horasan’da geçirmiş ve gençlik yıllarında Türkmen kafileleri ile birlikte göç ederek önce Karaman yöresine yerleşmiş.  Bir rivâyete göre Eskişehir yakınlarında İtburnu denilen köyde yaşar, yaptırmış olduğu zaviyede öğrenci yetiştirirmiş.  Ertuğrul Gazi’nin kendisiyle sohbet ettiği, diğer ahi şeyhleriyle birlikte halka öğütler verdiği söylenir.  Ahilerle yakın ilişkisi olan Edebali'yi Osmanlı’nın kurucusu Osman Bey sık sık ziyaret eder ve sohbetinde bulunurmuş.

Sonraları da Osman Bey Şeyh Edebâlî’nin kızıyla evlenmiştir.  Yâni kendisi Osmanlı soyunun kayınpederidir.
 
13. yüzyılda Ahi Evran’ın kurduğu Kırşehir merkezli Ahilik, Osmanlı’nın ilk dönemlerinde bir toplumsal örgütlenme ve ahlâklı yaşama düzeni olmuştu.  Türkçe “cömert, eli açık” anlamına gelen “akı” sözcüğünden, ya da Arapça “kardeş” sözcüğünden gelen Ahilik insanlar arasında kardeşlik oluşturma hedefi güder.  Ahmet Yesevî gibi mutasavvıfların fikirlerini Türkçe ile ifade etmeleriyle Ahi birlikleri, büsbütün kuvvetlenmiş ve kitleleri harekete geçirecek güce erişmişlerdir.  Öyle ki Kırşehir’de alınan bir karar Bosna’dan Azerbeycan’a kadar etkili olmaktaydı. 
 
Selçuklular güçlendikten sonra Anadolu, Türk ve İslam kültür merkezî haline geldi.  Anadolu Selçukluları da, tekke ve zaviyeler kurdular.  Buralarda yetişen dervişler ve şeyhler, Anadolu'da kuvvetli bir tasavvuf fikrinin oluşmasına ortam hazırladılar.  Ahilerin temel değerleri ve amaçları ahilerin günlük hayatını en ayrıntılı şekilde düzenleyen -neredeyse anayasa- fütüvvetnamelerinde belirtilir. Fütüvvetnameler, Ahiliğe katılanların ellerinden düşürmedikleri ve günlük hayatlarına uygulamaya çalıştıkları ilkelerin açıklandığı eserlerdir.  4 temel ilkesi, örgütün toplumsal sorumluluğu, hizmette mükemmellik, dürüstlük ve doğruluk ve ortak yaşama olan Ahilikte haya sahibi olmak, fâni olanları kutsayıp yüceltmemek, dünya hayatına esir olmamak, nefsin esiri olmamak, elle, çalışmayla helâl kazanç sahibi olmak, muhtaç olanlara ihsan ve keremde bulunmak ve iyiliği emretmek, kötülükten alıkoymak temel hedeflerdir.  Osmanlı’nın Ahi temelli bir beylikten bir imparatorluğa dönüşmesiyle bu ilkeler ve değerler eriyip gitmiş, yerini sofuluk almıştır.  Önümüzdeki hafta Şeyh Edebâlî’nin Osman Bey’e öğütlerini kesintisiz vermek istiyorum.  Kendisine şeyh, hoca vs. adı yakıştıranlar, umarım 700 yıl önceki bu şeyhten biraz olsun ders alırlar.
 

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Katar ve 'OneLove' kol bandı!!!
O stadyumlar için 6 bin 500 işçi öldü... Nasıl seyredeceksiniz?
Rus füzeleri NATO üyesi Polonya’ya düştü: 2 ölü
İkisi de Hataylı
YUSUF DA GİTTİ...

Almanya Holodomor'u soykırım olarak tanıyacak
Yüz yıllık bir yıkım süreci mi? Yüz yıllık bir kurulum süreci mi?
“SİYAH GÖMLEKLER”İN DÖNÜŞÜ (mü?)
Küba, eşcinsel evliliğe ‘Evet’ dedi
'Erdoğan haber merkezlerini nasıl etkiledi?'

“ Eat. Play. Cash back”
ŞİRİNKFLASYON
Konya kart batağında, Hakkari bankaların takibinde
88 bin milyonerin göç etmesi bekleniyor
İngiltere'de 70 şirkette pilot uygulama: Binlerce işçi haftada 4 gün çalışacak

Avrupa’nın ardından ABD’de maymun çiçeği virüsü alarmı
Ötenazi makinesi “Sarco” İsviçre’de yasal oldu
Yananlar
Zorbalık Nedir? Zorba Kimlere Denir?
Kendisini ahşap kutuda Avustralya’dan Britanya’ya postalayan arkadaşlarını arıyor.

YENİDEN E-KİTAPLARIMIZLA
Peter Gerasimon’un Avustralya Güzelliklerini Gösteren 21 Tablosu
“KOŞARAK GELDİM, ÇORABI DELDİM”
NECO’YU NASIL BİLİRSİNİZ?
Sevdakeş – Şiire Dönüşen Şair

O kadar da şey etmeyin yani
Sandık Lekesi
Seni Kaldır Beni Kaldır…
Yenilenmek
Injured

Avustralya tehlike altındaki türleri korumak için kolları sıvadı
Akdeniz’e Türkiye’den günde 144 ton plastik atılıyor
Avustralya’nın doğası hiç olmadığı kadar tehlike altında
Dünya 2,4 derecelik bir sıcaklık artışına doğru gidiyor
Türkiye iki yıl içinde susuz kalacak.

Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?
Apple'dan iPhone Uygulamalarına Dev Zam: 1 Dolarlık Uygulama 17 TL Oldu
Yapay Et Şirketi Üretime Hazırlanıyor

UÇAN KÜÇÜK ŞIRINGALAR
Kanser hücrelerini öldüren virüs hastalar üzerinde olumlu sonuç verdi
Çin'de havadaki Covid-19'u tespit eden maske geliştirildi
Orta Çağ'da Bir Mühendislik Dehası Cezeri
Tarihi değiştirecek yazıt… İlk kez geçiyor

Türkiye'den AB’ye ilticalarda rekor artış
Umut yolunda 29 bin ölüm
Dünya genelinde 771 milyon kişi okuma yazma bilmiyor
Türkiye’de en mutlu insanlar Ege’de yaşıyor
Yoğun zihinsel faaliyet neden yorgunluğu tetikliyor?

AFTER MATCH (MAÇTAN SONRA)
KÂBUS
Gönül makamından Gülizar’a seyir
GÖS-TERİ
ÖZLÜ SÖZLER, ÖZDEYİŞLER

BÜYÜME
GÖLGE ETME
Kellim Kellim Layenfa
Türlü Derde Deva
UZUN MEHMET

Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git