A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Yezidilik -2- Bayramları, Kast Sistemi

Kategori Kategori: Özel Dosyalar | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Ferruh Dinçkal | 20 Ağustos 2007 16:22:19

Yezidilerin önem verdikleri dört dini bayram var. Bu bayramlara cemaat dışından gelen yababcılar da katılabiliyor. Yezidilik bir sır dini olduğu için tapınaktaki gizli tapımlara ve bu tapımlar sırasındaki törenlere ise cemaat dışından olanlar katılamıyor.

Yazının birinci bölümü - Yazidilik -1- Doğusu

Yezidiler günlük yaşamlarında üç kez güneşe dualar okuyorlar. Şafak sökerken doğuya dönülerek, doğan güneş karşılanıyor; öğleyin tepedeki güneşe dönülerek dua ediliyor ve güneş batarken batıya dönülüyor ve dua okunarak güneş uğurlanıyor. Yezidilerin Sabiler gibi bu tapınmalar sırasında secde etmiyorlar. Yezidiler’de toplu tapım yok. Herkes evin önüne çıkıp kendi tapımını yerine getiriyor. Toplu tapım yılda bir kez ve Laliş’te hac sırasında yapılıyor. Yılın ilk bayramı Nisan ayının ilk Çarşamba günü başlayan Sarisal (Farsça yeniyil) dir. Yezidiler günümüzde bu bayramı Nevruz bayramı olarak kutluyorlar ve onüç gün sürüyor. Gece ve gündüzün birbirine eşit olmasından sonraki ilk çarşamba, Zerdüşt’ün doğum yıldönümü olduğu için kutsal bir gün sayılır.

Yezidilerin kutladiği Yeniyıl bayramı, eski Babil yeniyıl bayramı Akitu ve Sabilerin Yeniyıl bayramı gibi bereket bayramı karaketeri taşıyor. Genelekselolarak Emir ve ailesinin refakat ettiği Baba Şeyh töreni başlatır. Melek Tavus standı köy meydanına getirilerek, üzerindeki örtü indirilir. Sincar dağlarındaki tören, Hilmeran tepesindeki Şerafeddin türbesinin çevresinde başlar. Gece göğe fırlatılan fişekler yeni yılın başladığını müjdeler.

Yezidilerin bundan başka, yalnız Laliş’te kutladıkları Temmuz’un 18’inden 21’ine kadar süren Şeyh Adi veya 40 gün Bayramı olarak bilinen bayram ve Şeyh Adi’nin biraraya getirdiği ilk cemaatin anısını tazelemek için yapılan Cemaat Bayramları da vardır. Cemaat bayramıi Ekim ayında yapılır ve sekiz gün sürer. Bu bayrama katılmak her Yezidi için zorunludur.

Yezidilerde Kast Sistemi
Yezidi cemaati kastlara ayrılmış bir topluluktur. Antik çağda Gnostik toplumlarda görülen bu hiyerarşiyi kapalı toplum olamasınında nedeleri ile Yezidiler bugüne kadar sürdürmüşler.
Piramidin tepesinde cemaatin dünyevi işlerinden sorumlu olan bir Emir bulunuyor. Emirlik babadan oğula geçiyor. Şeyhler bugün 3000 ailelik bir kast oluşturuyor. Başkanları olan Baba Şeyh Emir tarafindan atanıyor. Görevleri dini işlerle uğraşmak; ayrıca Laliş’te ve diğer yerlerde dini bayramların düzenlenmesinden de Şeyhler sorumlu. Pirler dini törenlerin düzenlenmesinde Şeyhlere yardım ediyor. Pirler arasından seçilen Baba Çavuş denilen Pir, Laliş tapınağının korunmasıyla görevli. Ayrıca pirlerin evlenmemiş olmasi gerekiyor.

Kavallar, Beşika ve Bahzani köylerindeki iki aileden seçiliyor. Görevleri, bayramlarda Laliş’e gelerek flüt ve iri defler çalarak ilahiler okumak, türküler söylemek. Ama yüzyılı aşkın bir süredir esas işleri, kendilerini tanıtmak için küçük bir tavus kuşu minyatürünü ceplerine koyarak teker teker Yezidi köylerini ziyaret etmek ve zekat toplamaktır. Bir sonraki sınıfı ise fakirler oluşturuyor. Fakirler siyah renkte eteklerine kırmızı bir kumaştan şerit geçirilmiş bir cübbe giyiyorlar. Fakirler zamanının çoğunu tefekküre dalarak ve dualar okuyarak geçiriyorlar. Bu sınıfdada fakirlik babadan oğula geçiyor. Yazizidi cemaatinin en ilginç sınıflarından biri de Koçaklar. Koçaklarin çoğu evlerini, yurtlarını terkederek Laliş’e gelip yerleşen hacılar. Aralarindan bazılarının Melek Tavus’la iletişim kuracak kadar telepatik güçleri olduğuna inanılıyor. Yezidi geleneğinde mavi renk tabudur. Bunun nedeni de 18.yüzyilin ortalarında bir Koçak’in bir gece odasını dolduran ışığın etkisiyle uyanıp, Melek Tavus’un ona bu renkten haşlanmadığını, mavi renkli gömleklerin uğursuz oldugunu söylemesi olmuş. O günden sonra Baba Şeyh’in buyruğuyla bütün mavi renkli gömlekler toplanıp yakılmış ve mavi renkli her şey yasaklanmış. Yezidiler’de dul kadınlardan ve genç kızlardan oluşan küçük bir Fakriyat sınıfı var. Cemaatin geri kalanını ise Müridler oluşturuyor.

Yezidiliğin en önemli sorunu bugün tam olarak tek bir Yezidilik’ten söz edilememesidir. Bunun nedeni kendilerine ait bir edebiyatları olmaması, kendi kültür ve inanışlarını yazıya dökmemeleridir. Ayrıca kendıleri hakkında yazılan kitapların hemen hemen tamamı yabancılar tarafından yazılmıştır. Bunun sonucunda ise Yezidi teolojisi bölgesel farklılıklar göstermıştır.
Bugün dünyada yaklaşik sekiz yüz bin kadar Yezidi vardir. Bu sayının azliğinin nedeni tarih boyunca bu inanışın hiç bir zaman güçlü olamaması ve bölge dinlerinin baskı, zulüm ve aşağılamalarına maruz kalmasıdır. Yezidilerin büyük çoğunlugu Musul’un yakinlarındakı Laliş’te yaşamaktadır.

Almanya’da da otuz bin kadar Yezidi vardir, bu ülke Yezidilere sığınma hakkı tanımıştır. Kürtçe konuşan Yezidiler bugünkü lideri Muaviye bin İsmail el-Yezidi, Asur kökenli olduklarını ve Azday halkı olarak anılmak istediklerini söylemektedir.

Yazı devamı ...

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 8.9 / 9 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış




Katar ve 'OneLove' kol bandı!!!
O stadyumlar için 6 bin 500 işçi öldü... Nasıl seyredeceksiniz?
Rus füzeleri NATO üyesi Polonya’ya düştü: 2 ölü
İkisi de Hataylı
YUSUF DA GİTTİ...

Almanya Holodomor'u soykırım olarak tanıyacak
Yüz yıllık bir yıkım süreci mi? Yüz yıllık bir kurulum süreci mi?
“SİYAH GÖMLEKLER”İN DÖNÜŞÜ (mü?)
Küba, eşcinsel evliliğe ‘Evet’ dedi
'Erdoğan haber merkezlerini nasıl etkiledi?'

“ Eat. Play. Cash back”
ŞİRİNKFLASYON
Konya kart batağında, Hakkari bankaların takibinde
88 bin milyonerin göç etmesi bekleniyor
İngiltere'de 70 şirkette pilot uygulama: Binlerce işçi haftada 4 gün çalışacak

Avrupa’nın ardından ABD’de maymun çiçeği virüsü alarmı
Ötenazi makinesi “Sarco” İsviçre’de yasal oldu
Yananlar
Zorbalık Nedir? Zorba Kimlere Denir?
Kendisini ahşap kutuda Avustralya’dan Britanya’ya postalayan arkadaşlarını arıyor.

YENİDEN E-KİTAPLARIMIZLA
Peter Gerasimon’un Avustralya Güzelliklerini Gösteren 21 Tablosu
“KOŞARAK GELDİM, ÇORABI DELDİM”
NECO’YU NASIL BİLİRSİNİZ?
Sevdakeş – Şiire Dönüşen Şair

O kadar da şey etmeyin yani
Sandık Lekesi
Seni Kaldır Beni Kaldır…
Yenilenmek
Injured

Avustralya tehlike altındaki türleri korumak için kolları sıvadı
Akdeniz’e Türkiye’den günde 144 ton plastik atılıyor
Avustralya’nın doğası hiç olmadığı kadar tehlike altında
Dünya 2,4 derecelik bir sıcaklık artışına doğru gidiyor
Türkiye iki yıl içinde susuz kalacak.

Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?
Apple'dan iPhone Uygulamalarına Dev Zam: 1 Dolarlık Uygulama 17 TL Oldu
Yapay Et Şirketi Üretime Hazırlanıyor

UÇAN KÜÇÜK ŞIRINGALAR
Kanser hücrelerini öldüren virüs hastalar üzerinde olumlu sonuç verdi
Çin'de havadaki Covid-19'u tespit eden maske geliştirildi
Orta Çağ'da Bir Mühendislik Dehası Cezeri
Tarihi değiştirecek yazıt… İlk kez geçiyor

Türkiye'den AB’ye ilticalarda rekor artış
Umut yolunda 29 bin ölüm
Dünya genelinde 771 milyon kişi okuma yazma bilmiyor
Türkiye’de en mutlu insanlar Ege’de yaşıyor
Yoğun zihinsel faaliyet neden yorgunluğu tetikliyor?

AFTER MATCH (MAÇTAN SONRA)
KÂBUS
Gönül makamından Gülizar’a seyir
GÖS-TERİ
ÖZLÜ SÖZLER, ÖZDEYİŞLER

BÜYÜME
GÖLGE ETME
Kellim Kellim Layenfa
Türlü Derde Deva
UZUN MEHMET

Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git